Antropologia kulturowa bada różnorodności kultur by skonstruowac ogolna teorie kultury

Etnografia to czysty opis kultury

Etnologia to ogólniejszy opis z wnioskami

Antropologia kulturowa – rozciąga badanie kultury na caly swiat

Wybitni antropolodzy:

  • Frazer
  • Mauss
  • Malinowski (rytual kula – przykład koncepcji antropologicznej,  1 plemie podróżowało na wyspe w celu wymiany towarow, po pewnym czasie 2 plemie płynęło na wyspe pierwszego plemienia by wymienic się z powrotem, sprzyjalo to tworzeniu się wspólnoty i nie mialo zadnych celow ekonomicznych)
  • Levi-Strauss („Szkic o darze” – ekonomia daru oparta na rytuale kula)

Socjologia kultury wyjasnia zasady rządzące kultura (np. jak jakis czynnik wpływa na kulture); bada relacje:

spoleczentwo->kultura

oraz  kultura->społeczeństwo

Wybitni socjolodzy kultury:

  • Simmel (estetyka socjologiczna – na podstawie drobiazgu, jednej cechy tworzymy wnioski o calym spoleczenstwie)
  • Marcuse
  • Baudrillard

Filozofia kulturynajogolniejsza refleksja o tym, czym jest kultura (np. dlaczego czlowiek wogole tworzy kulture ?) 

Kulturoznawstwo – nabywanie informacji bez ambicji teoretycznej

PODEJSCIE PRAKTYCZNE

(wychodza do ludzi, przykład Indiany Jones’a w dzungli)

PODEJSCIE TEORETYCZNE

(siedza w gabinetach, przykład Indiany Jones’a na uniwersytecie)

Antropolog

Socjolog kultury

Etnolog

Filozof kultury

Etnograf

Kulturoznawca

Kultura – dorobek materialny i duchowy ludzkosci; stopien doskonalosci

Etymologia: mieszkaniec, ziemia, zamieszkiwanie

Janusowe oblicze kultury (2 oblicza kultury, jak Ying i Yang, np. z 1 strony lad, z 2 chaos)

Przy definowaniu kultury zawsze starano się stworzy wizje jasnej strony kultury

3 historyczne znaczenia kultury:

Kultura jako cywilizacja (wyksztalcenie to kultura)

Kultura jako sposób zycia (odrebny sposób zycia jest już odrebna kultura)

Kultura jako sztuka (duchowosc; cos poza zyciem codziennym)

Georg Simmel: estetyka socjologiczna

• Poprzez kontemplację szczegółu dochodzimy do oglądu całości

• Przykład Simmla: bukiet kwiatów i pojedyncze kwiaty z przybraniem

Filozofia kultury – najogólniejsza refleksja dotycząca ludzkiego udziału w kulturze; przykładowe pytania: Dlaczego człowiek w ogóle tworzy kulturę? Jakie są relacje między kulturą i naturą? – nad tym drugim pytaniem zastanowimy się dalej

Kulturoznawstwo – to, czego uczą na WSAPie… Wiedza na temat kultury pozbawiona większych ambicji teoretycznych; przykładowe pytanie: wymień pięć różnic między Vermeerema Picassem

Pojecia kultury:

Definicja słownikowa (4 podstawowe znaczenia):

1. «całokształt materialnego i duchowego dorobku ludzkości, wytworzonego w ogólnym rozwoju historycznym lub w jego określonej epoce; także: poziom rozwoju społeczeństw, grup, jednostek w danej epoce historycznej» • np. kultura antyczna, grecka, rzymska

2. «stopień doskonałości, sprawności w opanowaniu jakiejś specjalności, umiejętności itp., wysoki poziom czegoś, zwłaszcza rozwoju intelektualnego,

moralnego»

• np. kultura muzyczna, plastyczna, kultura językowa, kultura polityczna, kultura jazdy.

3. «umiejętność obcowania z ludźmi; ogłada, obycie, takt»

• np. kultura osobista, brak kultury, mieć dużą kulturę.

4. biol. «sztuczna hodowla drobnoustrojów na przygotowanych do tego celu pożywkach; także: drobnoustroje

Etymologia pojęcia kultury

• łac. colere – uprawa ziemi, zamieszkiwanie, oddawanie czci, sprawowanie opieki

• Inne łacińskie słowa pochodzące od colere: colonus – mieszkaniec, kultywator ziemi, cultus – kult

• Polskie słowa pochodzące od tego rdzenia: kult, kultywacja, kultywator, kulturysta…

Historia pojęcia kultury

• Pojęciem kultury zaczęto posługiwać się w XVIII wieku, nawiązując do metafory Cycerona: cultura animi (łac. anima = dusza) jest dla ludzi tym, czym dla roślin agricultura (gr. agros = grunt, pole)

• 3 historyczne znaczenia kultury:

1) KULTURA JAKO CYWILIZACJA

• XVIII wiek, czasy oświecenia we Francji

• mieć kulturę = być cywilizowanym, kultura = cywilizacja

• Wysoki stopień moralnego, duchowego, technicznego rozwoju

• Postęp = rozum = nauka

• Kultura jest jedna!

Historia pojęcia kultury

• Wiek XIX, epoka romantyków

• Kultura z synonimu staje się niemal antonimem cywilizacji

2) KULTURA JAKO SPOSÓB ŻYCIA

• Krytyka populistyczna

• Kultur jest wiele!

• Kultura to szczególny sposób życia, a nie jakieś uniwersalne cywilizacyjne

wartości

3) KULTURA JAKO SZTUKA

• Krytyka arystokratyczna

• Romantyzm

• Kultura to duchowość, wzniosłość, a nie sprawność techniczna

• Coś wyrwanego codzienności, różnego od pracy, autotelicznego

• Kultura ~ krytyka kapitalizmu

Kultura dziś

• Z pewnością zachowuje 2. i 3. znaczenie (kultura jako sposób życia i kultura jako sztuka), 1. (kultura jako ideał cywilizacyjny) w śladowym stopniu

• „Sakralizacja” kultury (zrośnięcie łac. colonuscultus, Blut und Boden)

Arabeska

• „Ci, którzy robią obrazy, zostaną ukarani w Dniu Zmartwychwstania, i zostanie im powiedziane: ‘Ożywcie to co stworzyliście’”

• Ma to chronić przed pokusą bałwochwalstwa – podobnie jest w judaizmie

• Obraz może się jednak ruszać! (dzięki temu wspaniałe kino irańskie itd.)

• Wizerunek Allaha i wizerunek Mahometa – zakaz dotyczący ich wykonywania jest bezwzględny w prawie muzułmańskim – dla muzułmanów i niemuzułmanów – na papierze czy w jakiejkowiek innej

formie.

Dziedzictwo chrześcijaństwa

Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię i uczynili ją sobie poddaną; abyście panowali nad rybamimorskimi, nad ptactwem powietrznym i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi (Rdz 1, 28)

• Korona stworzenia (Człowiek został stworzony jako ostatni. Jest on koroną stworzenia, wszystko inne został uczynione dla niego.)

WŁOSIENICA --- typ odzienia używanego w niektórych kręgach religijnych na znak pokuty i samoudręczenia, bardzo popularna w średniowieczu. Było ona najprawdopodobniej wytwarzana z sierści koziej, co nadawało jej niezwykle szorstką i nieprzyjemną w dotyku strukturę. Używana w klasztorach aż do 1960 roku.+

3 ciosy zadane ludzkiej megalomanii

  •   Astronomia (niebo nie istnieje)
  •   Ewolucja (pochodzenie od malpy)
  •   Psychologia (czlowiek jest uzalezniony od dzialania mozgu)

Poszukiwanie nowego paradygmatu kultury

• Australijski filozof Peter Singer

• Książka Wyzwolenie zwierząt, w której argumentuje, że normy moralne nie powinny odnosić się jedynie do ludzi, lecz do wszystkich istot, które zdolne są 

odczuwać cierpienie

• Kontrowersje (np. aborcja): Moja sugestia jest więc taka, żeby nadać życiu płodu nie większą wartość niż życiu zwierzęcia niebędącego człowiekiem o

podobnym stopniu racjonalności, samoświadomości, świadomości, zdolności do odczuwania itd..

Kultura antropocentryczna

• gr. antropos – człowiek

• zachodnie systemy etyczne zbudowane są na założeniu, że człowiek jest z istoty różny i lepszy od natury

• językowe metafory („łże jak pies”, „bura suka”, „kobyła jedna”, „ale małpa”, „rysy goryla” itd.)

Ecocide – zaglada ekologiczna;ekologiczny Holocaust” (Jared Diamond)

Autochton (gr. αὐτόχθων autochthon – "z tej ziemi", "tuziemiec", "tubylec") – człowiek należący do rdzennej ludności danego obszaru, np. Indianie amerykańscy czy australijscy aborygeni.

HISTORIA NOWOŻYTNEJ ARCHITEKTURY

Kartezjusz

Rozprawa o metodzie (fr. Discours de la méthode) – podzielony na 6 części traktat filozoficzno – matematyczny, opublikowany przez Kartezjusza w roku 1637. To jedno z najbardziej wpływowych dzieł w historii, opisuje metodę poznawczą modelowaną na matematyce która daje solidne podstawy rozwoju wszystkim nowoczesnym naukom ścisłym. Dzięki tej rozprawie odżyła na nowo antyczna idea sceptycyzmu – wątpienia o wszystkim – od której Kartezjusz zaczął, aby wyzbyć się błędnych przekonań i założeń, w które na co dzień kompletnie bezpodstawnie wierzy ludzkość. O wszystkim trzeba było udowodnić, że istnieje.

Architektura nowoczesna i modernizm – manifest: Zaczynamy od jasnej deklaracji tego, co zamierzamy zrobić – i czym się różnimy od CAŁEJ RESZTY

Prolog: ziemia jałowa

• Od lat 20. do późnych lat 60. XX wieku

• Dwa historyczne apogea –połowa lat 20. i czas po II WŚ, gdy trwała odbudowa europejskich miast po II WŚ 

• Klimat powojenny sprzyjał nowoczesnej wrażliwości i stwarzał korzystne warunki dla architektury nowoczesnej

Architektura nowoczesna – ahistoryzm

• AHISTORYZM

• Radykalne zerwanie z tradycją

• Kąty i linie proste są piękniejsze niż linie krzywe

• Cecha charakterystyczna tej architektury: płaskie dachy

Do ahistoryzmu zaliczana jest również Vernakularna (vernaculus, łac. – narodowy, lokalny) architektura --- w Europie Zachodniej do XVII wieku większość prac naukowych pisano po łacinie, dlatego prace pisane w języku narodowym określano jako napisane w językach wernakularnych

Architektura nowoczesna – idealizm i utopizm

IDEALIZM

• 2 znaczenia tego

idealizmu:

• 1. Naiwna wiara w możliwość zmiany społeczeństwa poprzez architekturę

• 2. Moderniści nie chcieli po prostu budować dobrych budynkach, oni chcieli budować budynki ponadczasowe, wieczne. Szukali oni archetypu lub idei (eidos) domu

• Moderniści byli przekonani, że wszystko, co stanowi efekt racjonalnego planowania jest znacznie lepsze niż to, co rozwija się żywiołowo

• Spontaniczność jako przeciwieństwo wolności!

Architektura nowoczesna – plan generalny

Moderniści byli przekonani, że wszystko, co stanowi efekt racjonalnego planowania jest znacznie lepsze niż to, co rozwija się żywiołowo

• Spontaniczność jako przeciwieństwo wolności!

Architektura nowoczesna - funkcjonalizm

Funkcja poprzedza formę

• Przed modernizmem ważniejsza była forma, teraz forma ma stać się przezroczysta

• Adolf Loos napisał kiedyś artykuł Dekoracja i zbrodnia, gdzie stwierdził, że „Dekoracja to zmarnowana energia”

Autorzy terminu sugerowali w ten sposób umiędzynarodowienie architektury przy jednoczesnym oderwaniu od rodzimych wzorców

Architektura nowoczesna – architekt jako demiurg (W filozofii Platona (w dialogu Timajos) określano tak budowniczego świata nadającego kształty wiecznej, bezkształtnej materii według wzorców, jakie stanowią doskonałe idee. W nowoczesnej filozofii termin ten oznacza doskonałą siłę twórczą.)

• Architekci nowocześni nie chcieli wyłącznie budować dla ludzi – chcieli tworzyć ich świat i organizować życie

• Prawdziwe hasło: architektura poprzedza życie

Architektura nowoczesna – maszyna

Cel: maszyna do mieszkania

• Filippo Tomasso Marinetti, jeden z włoskich modernistów, mawiał, że widok pędzącego samochodu jest piękniejszy niż Nike z Samotraki

• Powtarzał też za Paulem Cezannem hasło: Brulez le Louvre! (spalcie Luwr!)

• Polski modernista Bruno Jasieński napisał powieść o podobnym tytule: Palę Paryż

• Aforyzm Ludwiga Miesa van der Rohe (1886 –1969); znanego jako „Mies”

• Zmuszony uciekać z Niemiec w 1938 roku osiedlił się w Stanach Zjednoczonych – stamtąd pochodzą jego najważniejsze prace

Architektura nowoczesna – mniej znaczy więcej (minimalizm)

Minimalizm, sztuka minimalna (ang. minimalism albo minimal art) – nurt w sztuce, rozwijający się w latach 60. XX wieku.

Twórcy minimalizmu dążyli do ograniczenia w dziele środków plastycznych. Operowano jedynie uproszczoną bryłą, podstawowymi kształtami (okrąg, trójkąt, prostokąt), gładkimi powierzchniami oraz wielkościami i skalą (powstawały tak często monumentalne obiekty). W dziełach tych wyeliminowano "ślad autorski" tworząc prace o anonimowej atmosferze. Tendencja ta odwoływała się do pierwotnych form architektury i fascynacji produkcją przemysłową (pokrewna postawa do konstruktywizmu). Wszelkie dodatki były zbedne.

Epilog: Le Corbusier w Nowym Jorku

LE CORBUSIER (1887-1965)

• Urodzony jako Charles- Edouard Jeanneret w małym szwajcarskim miasteczku 5 km od francuskiej granicy

• W 1918 Le Corbusier spotyka malarza Amédée Ozenfanta  Zaczynają nowy ruch artystyczny – puryzm  Ich pismo to – L’Esprit Nouveau („Nowy Duch”)

W pierwszym numerze L’Esprit Nouveau, w 1920, Charles-Edouard Jeanneret przyjał pseudonim artystyczny Le Corbusier, aby podkreślić swoją wiarę, że każdy może się wynaleźć od nowa, na nowo narodzić

Puryzm – kierunek w malarstwie powstały z kubizmu syntetycznego, nawiązujący również do neoplastycyzmu i konstruktywizmu.

Rozwinął się w latach 1916-1925, jego twórcami byli Ozenfant i Le Corbusier. Stworzyli oni program czystej formy, porządkującej wizję rzeczywistości na miarę "wieku maszyny". Stosowano pastelową gamę barwną i kompozycję złożoną z płaskich, płynnie zrytmizowanych form geometrycznych. Była to sztuka o rygorystycznej dyscyplinie formalnej.

Le Corbusier stosował te zasady w własnych założeniach projektowych.

Le Corbusier w Nowym Jorku

Le Corbusier wierzył, że architektura zapewni rozwiązanie „kwestii społecznej” – podniesie jakość życie klasy niższej

• W 1922 roku przedstawił projekt Ville Contemporaine dla 3 milionów mieszkańców

• Trzeba wykorzystywać nowe technologie i metody zarządzania – fordyzm, tayloryzm – aby zmienić społeczeństwo

• Zmian trzeba dokonać, jeśli chce się uniknąć rozlewu krwi i rewolucji

• Słynne powiedzenie: architektura lub rewolucja

Lec przez piętnaście lat próbuje przeciąć łączącą go z NY pępowinę

• Potem, w roku 1935, powstaje La Ville Radieuse (Miasto Promieniste), swoisty anty-Manhattan

• „Kartezjańskie Drapacze Chmur” zastąpić mają dotychczas istniejące wieżowce

• Stoją one co 400 metrów, aby uniknąć chaosu

Władze Paryża nie traktują pomysłu LeC poważnie – udaje się więc w wycieczkę dookoła świata w poszukiwaniu klientów

• Jeszcze w 1946 roku, uczestnicząc w pracach komitetu powołanego do stworzenia projektu siedziby głównej ONZ, LeC wierzy w swoja wizję katezjąńskiego NY 

Ostatecznie nie zostaje jednak mianowany jedynym odpowiedzialnym za projekt architektem, czego oczekiwał – wobec czego wraca do Francji

• Jest przykladem dramatu człowieka, który wciąż wierzy w moc sprawczą rozumu (w racjonalne planowanie i kontrolę nad społeczeństwem)

Manhattanizm

Jak napisać manifest – dotyczący kształtu urbanizmu na resztę dwudziestego wieku [1978] – w czasach, ktore nie chcą o nich słyszeć? Fatalną słabością manifestow jest właściwy im brak materiału dowodowego. Problem Manhattanu jest odwrotny: to masa dowodow pozbawionych manifestu (Koolhaas Rem, Delirious New York: A Retroactive Manifesto for Manhattan, New York 1994 [1978], s. 9)

Manhattan jest produktem niesformułowanej teorii, manhattanizmu, wedle ktorej powinniśmy mieszkać w świecie całkowicie sfabrykowanym przez

człowieka, to jest żyć wewnątrz fantazji (tamże, s. 10)

• Słowem: niegdyś tworzono mentalny projekt, który następnie wypełniał się materią, obecnie (Nowy Jork jest tego sztandarowym przykładem): „projekt”

może wyłącznie dekretować, co w świecie materialnym już się wydarzyło

Manhattan jest dwudziestowiecznym kamieniem z Rosetty

Kamień z Rosetty

• Odnaleziony w 1799 roku w egipskim porcie Rosette - w trakcie wyprawy Napoleona do Egiptu; wkrótce na mocy traktatu pokojowego trafia w ręce Anglików

• Stało się przełomem na drodze do odczytania egipskich hieroglifów

• Na kamieniu wyryty został tekst w 3 wersjach – po egipsku pismem hieroglificznym i demotycznym oraz po grecku

• Dzięki kamieniowi w 1822 roku odczytano egipskie hieroglify

• Obecnie kamień jest częścią zbiorów British Museum. Egipt dąży do odzyskania zabytku, wywiezionego zdaniem jego władz nielegalnie w epoce kolonialnej.

Czym jest zatem natura?

Rzeczy odnoszą się do posiadania, dają się przenosić, są meblami, ale środowisko, z ktorego do mnie przychodzą, nie jest niczyja własnością, lecz gruntem wspolnym, nie daje się posiąść, z istoty nie należy do/ nikogo: to ziemia, morze, światło, miasto. Każda relacja posiadania mieści się w czymś, czego nie można posiąść, co nas ogarnia i zawiera, nie dając się zawrzeć ani ogarnąć. Nazywamy to żywiołem (Lévinas Emanuel, Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności).

• „Miejska dżungla”

KULTURA JAKO ŹRÓDŁO CIERPIEŃ

Kontekst historyczny

Wiedeń przełomu wieków

– historyczna burza

mózgów

Fin de siecle(– francuskie określenie "końca wieku" lub "końca pewnej ery")

• Koło Wiedeńskie (Koło Wiedeńskie – powstała około roku 1922 nieformalna grupa filozofów, fizyków i matematyków skupiona wokół prowadzonej przez Moritza Schlicka na uniwersytecie w Wiedniu Katedry Filozofii i Historii Nauk Indukcyjnych. W jej skład wchodzili tacy uczeni jak wspomniany Schlick, Rudolf Carnap, Kurt Gödel, Karl Menger; W minimalistycznej filozofii Koła Wiedeńskiego można wyróżnić trzy wzajemnie uzupełniające się teorie: empiryzmu, pozytywizmu i fizykalizmu; Neopozytywizm Koła Wiedeńskiego od wcześniejszych postaci pozytywizmu odróżnia: ujęcie nauk logiczno-matematycznych jako nieempirycznych i analitycznych; sprowadzenie wszystkich nauk empirycznych do jedności na podłożu języka fizykalnego; sprowadzenie wszystkich nauk humanistycznych do psychologii i socjologii pojmowanych behawiorystycznie; likwidacja metafizyki; propozycja likwidacji innych nauk filozoficznych, a szczególnie: teorii poznania, etyki i estetyki, i pozostawienia filozofii tylko zajmującej się analizą języka (logiki, semiotyki).)

• Wittgenstein ( filozof zajmujący się przede wszystkim kwestiami języka i logiki, poruszał także kwestie kluczowe dla filozofii umysłu i matematyki. Jego wczesne prace uczyniły z niego "ojca chrzestnego" neopozytywizmu, późniejsze natomiast stanowiły kluczowy wkład w badaniach nad pragmatyką.)

• Hitler

• Freud umiera w Londynie (jak Marks) w 1939 roku (obaj to emigranci polityczni, obaj żydzi, którzy odrzucili religię)

Zygmunt Freud (austriacki neurolog i psychiatra. Twórca psychoanalizy.Mimo że Freud nie był filozofem w ścisłym tego słowa znaczeniu, jego koncepcje funkcjonowania umysłu ludzkiego, odrzucające racjonalność ludzkich wyborów i zachowań na rzecz czynników irracjonalnych i emocjonalnych, wywarły ogromny wpływ na filozofów, uczonych i artystów przełomu XIX i XX wieku. Ma też ogromny, wciąż żywy wpływ na nauki o kulturze, religioznawstwo i inne nauki społeczne (Totem i tabu, Kultura jako źródło cierpień). Freud zajmował się także neurologią. We wczesnym okresie pracy naukowej opublikował artykuł na temat porażenia mózgowego dziecięcego i afazji.)

Sachertorte

(Tort Sachera)

• Czekoladowy tort stworzony przez Franza Sachera w Wiedniu, w XIX wieku

• Tort czekoladowy przekładany marmoladą morelową i oblewany polewą czekoladową, po dziś dzień określany jest przez wielu mianem „króla deserów”

• Przepis na oryginalny tort Sachera jest najpilniej strzeżoną tajemnicą hotelu Sacher

Mozartkugeln

• Mozartkugel (z niem. Kula Mozarta) – czekoladki w kształcie kuli, stworzone przez cukiernika Paula Fürsta w Salzburgu w 1890 roku i nazwane na cześć Wolfganga Amadeusza Mozarta jego nazwiskiem.

• Początkowo nazywane były Mozartbonbon (cukierki Mozarta). Jedynie cukiernia Fürst sprzedaje oryginalne czekoladki, wszystkie inne są ich naśladownictwem.

Pozytywizm - kierunek w filozofii i literaturze zainicjowany przez Auguste'a Comte'a w połowie XIX wieku (Kurs filozofii pozytywnej) i kontynuowany do czasów współczesnych (zob. empiriokrytycyzm, pozytywizm logiczny). Podstawowa teza pozytywizmu głosi, że jedynie prawdziwą wiedzą jest wiedza naukowa, która może być zdobyta tylko dzięki pozytywnej afirmacji teorii za pomocą empirycznej metody naukowej.

Mimo że z czasem metoda naukowa odeszła od pozytywistycznej afirmacji teorii na rzecz jej falsyfikacji, to jednak pozytywizm we współczesnej postaci nadal jest kojarzony ze światopoglądem naukowym - wręcz czasem nazywany ideologią naukową - i jako taki bywa często podzielany przez technokratów, wierzących w konieczność rozwoju przez postęp nauki.

Ateista jest Skrajnie konsekwentny w ateizmie i poważnie traktujący swój racjonalizm – przeciwieństwo powiedzenia Le Rouchefoucaulda, że kobieta używa swojego rozumu tak, aby potwierdzić intuicję, którą posiada – on uważał, że wnioski, do których dochodzi się rozumowo należy wprowadzać w życie

Brzemię białego człowieka

Tytuł wiersza Rudyarda Kiplinga opublikowanego po raz pierwszy w 1899 roku. Napisany on został w kontekście amerykańskiego podboju Filipin i innych kolonii hiszpańskich. Wiersz ten opisuje misję krajów kultury chrześcijańskiej polegającą na walce z głodem i chorobami, upowszechnianiu oświaty, wprowadzeniu swej administracji, zdobyczy techniki i chrześcijańskich obyczajów. Tytuł ten stał się sloganem, używanym do uzasadnienia kolonizacji jako misji humanitarnej. Niektórzy krytycy sugerują jednak, że utwór jest satyrą anty-kolonizacyjną[1].

2 Modele ludzkiej psychiki:

1. Topograficzny

  •   Świadomość
  •   Przedświadomość
  •   Nieświadomość

Skąd wiadomo, że nieświadomość istnieje?

- Po widocznych symptomach wypierania pewnych rzeczy z wlasnej glowy.

  • Wyparcie - Usunięcie ze świadomości lub utrzymywanie poza nią myśli, wyobrażeń i wspomnień, które są bolesne lub budzą lęk
  • Regresja - Powrót, zwykle pod wpływem stresu, do zachowania charakterystycznego dla wcześniejszego okresu rozwojowego.
  • Formacja reaktywna - Zastąpienie wzbudzającego lęk impulsu przez jego przeciwieństwo. Pierwotny impuls utrzymuje się nadal, ale zostaje zamaskowany takim, który nie powoduje lęku. Ostentacyjność (np. przyjemne reklamy zwiazane z globalnym ociepleniem)
  • Projekcja - Przypisanie własnego, nieakceptowanego impulsu innej osobie („obiektowi”, np. nienawisc Hitlera do zydow)
  • Racjonalizacja - Użycie samooszukujących się usprawiedliwień nieakceptowanego zachowania lub niepowodzenia.
  • Przemieszczenie - Przeniesienie uczuć, zainteresowań itp., uznanych za nieodpowiednie, z jednej obiektu na inny – bardziej "dozwolony"

Teoria snu Freuda

• Paradygmat działania nieświadomości

• Motto Objaśniania marzeń sennychEneidy

Wergiliusza: „Gdy mi niebo oporne, piekło

wzruszę do dna”

• Coś („to”) próbuje się za wszelką cenę wyrazić

• „Marzenie senne jest (przebranym) spełnieniem jakiegoś (stłumionego, wypartego) życzenia” (OMS, s. 149)

Terapia psychoanalityczna

• Metoda wolnych skojarzeń

• Polega na wypowiadaniu wszystkich treści, które przychodzą na myśl w związku z zadanym tematem (zwykle jest to czynność pomyłkowa, przejęzyczenie lub element marzenia sennego)

• Należy przy tym odrzucić wszelką krytykę, twierdzenie, że myśl, która przyszła do głowy nie ma związku z tematem, jest bezsensowna itd.

• Wypowiadane w ten sposób myśli tworzą łańcuch skojarzeniowy. Analiza ujawnić ma wewnętrzną logikę tego ciągu

• Psychoanalityk tworzy „mapę” naszej nieświadomości, poszukuje w niej „zgęstnień” i punktów węzłowych

2.Strukturalny

1. Ego, „Ja”, Ich 

2. Superego, „Nad-ja”, Über-Ich

3. Id, „To”,

Ego – zasada rzeczywistości, kontroler, cenzor, mediator (między id, superego a rzeczywistością), w pełni świadome

Superego – „zasada moralności”, zinternalizowane ideały-standardy, nieustannie osądza i komentuje, tylko częściowo świadome, dlatego może wywoływać nieświadome poczucie winy

• Książka wydana przez Freuda w 1929 roku „Kultura jako źródło cierpień”, jej tresc:

• Co jest sensem życia – nie wiadomo, ale gdy przyjrzeć

się temu, co ludzie faktycznie robią – szczęście

• Szczęście = rozkosz lub brak cierpienia

• Rozkosz epizodyczna

• Brak cierpienia – ciągle zakłócany

• Skąd nam zagraża cierpienie?

• 1. Ciało

• 2. Natura

• 3. Społeczeństwo

Dlaczego wciąż zagraża nam cierpienie ze strony społeczeństwa?

• A wynalazki? Czy nie są dowodem na postęp?

• Samochód?

• Antykoncepcja?

• Telefon komórkowy?

• Wnioski: nie ma postępu

• W kulturze jest nam ciągle źle 

• Dlaczego?

Czy do dzisiejszej kultury pasują wnioski Freuda?

• Teoria pasuje – wnioski nie 

Neurotyczna osobowość naszych czasow (1937) – Karen Horney

Narcystyczna osobowość naszych czasow (1979) – Christopher Lasch

• Neurotyk vs Narcyz

• Narcyz jako człowiek, który miota się w poszukiwaniu uznania – nie wie, czego się od niego oczekuje

• Nadmiar i brak kontroli

PONOWOCZESNOŚĆ JAKO ŹRÓDŁO CIERPIEŃ

Zygmunt Bauman:

  • Ponowoczesność, płynna
  • nowoczesność

Anthony Giddens

  • Późna nowoczesność

• Bauman (ponowoczesnosc)

Giddens: (Późna nowoczesność

)

• Wszystko płynie

• Wykorzenienie

• Cytat z Manifestu

• Rozdzielenie czasu i 

komunistycznego

przestrzeni

Marksa: „Wszystko, co 

• Systemy abstrakcyjne (pojec i regul)

stałe rozpływa się w

• Refleksyjność

powietrzu”

instytucjonalna

Społeczeństwo ryzyka, Ulrich Beck

• Społeczeństwo, które zajmuje się przede wszystkim rozwiązywaniem problemów, które samo wytworzyło

Refleksyjność instytucjonalna– tzn. że jest ona od nas wymagana wiedza przekazywana przez autorytety. Powszechność refleksyjności instytucjonalnej oznacza, iż tworzone przez ekspertów teorie i pojęcia oraz dokonywane przez nich odkrycia nieustannie przenikają do społeczeństwa laików. To właśnie przyswajanie wiedzy eksperckiej – sytuacja, do której nie da się zastosować kompulsywnych wzorów zachowania – wywołuje poczucie „autentyczności” życia codziennego.

Ponowoczesność nie jest tylko czy przede wszystkim kwestią poglądów filozoficznych. To raczej całościowy stan współczesnej kultury i cywilizacji, uwzględniający codzienne zachowania ludzi, dominujące wzory myślenia i postępowania, jak również sztukę, politykę, a częściowo nawet religię i naukę. Ponowoczesność to zatem określenie szeregu tendencji, które mają pewne wspólne cechy i których korzenie związane są między innymi z przemianami lat sześćdziesiątych w Europie i Ameryce Północnej.

Erich Fromm – Ucieczka od wolności

Podstawowym wątkiem we wszystkich pracach E Fromma jest idea, że człowiek czuje się samotny i wyobcowany, ponieważ zerwał więzi łączące go z przyrodą oraz innymi ludźmi. Izolacja jest specyficzną cechą naszego gatunku. W pracy Ucieczka od wolności E. Fromm rozwija tezę, że w miarę jak ludzie z upływem stuleci oraz w kolejnych wiekach i poszczególnych fazach uzyskiwali coraz więcej wolności, to jednocześnie czuli się coraz bardziej osamotnieni. Wolność staje się zatem stanem negatywnym, od którego staje się uciec. Dokąd? Albo ku ludziom w akcie miłości i wspólnej twórczej pracy, albo w uległość, konformizm i podporządkowanie dające poczucie bezpieczeństwa.

Kultura ekspercka

• Anthony Giddens

• Połączenie autorytetu i specjalistycznej

(bardzo często naukowej) wiedzy

• Pierwowzór – eksperyment Milgrama

Anthony Giddens

Zdaniem Giddensa społeczeństwo na przełomie stuleci wkracza w fazę tzw. "późnej nowoczesności", której główne cechy to: 

  • zaufanie do bardzo skomplikowanych systemów technicznych i organizacyjnych,
  • nowe wymiary ryzyka, związane ze zmianami cywilizacyjnymi i technicznymi,
  • nieprzejrzystość, niepewność i chaotyczność życia społecznego,
  • postępująca globalizacja ekonomiczna, polityczna i kulturowa.

Zygmunt Bauman

Bauman uważa, że Holocaust i systemy totalitarne były wynaturzoną, ale logiczną konsekwencją nowoczesności – i to na różne sposoby. Były zwieńczeniem idei postępuczystości, które zdaniem Baumana miały kluczowe znaczenie dla dynamiki nowoczesności.

Oba wydarzenia były realizacją upragnionego (rzekomo doskonałego) społeczeństwa ludzi zasadniczo takich samych: albo przez eliminację i eksterminację niepasujących do "wzoru" (narodowy socjalizm i III Rzesza, zob. strategia antropoemiczna), albo przez przemielenie niepasujących tak, by utracili swoje nieodpowiednie cechy i przyjęli odpowiednie, utożsamiające ich z całością (komunizm i ZSRR, zob. strategia antropofagiczna).

Obozy koncentracyjne były swoistym laboratorium, w którym testowano jak dalece właściwe nowoczesności mechanizmy władzy biurokratycznej i jej wszechobecności mogą się posunąć w kontrolowaniu, zarządzaniu, mechanizowaniu i dysponowaniu każdą jednostką dla swoich potrzeb (obecne są tu wątki zaproponowane przez Michela Foucault, zwłaszcza z Nadzorować i karać, a także Adorna i Horkheimera z Dialektyki Oświecenia, oraz rozwinięcie teorii biurokracji Webera).

Stosujące powyższe praktyki państwa Bauman nazywa państwami ogrodniczymi.

Zalety ponowoczesności

Ponowoczesność jest wobec tego odrzuceniem logiki nowoczesności, jako logiki dopuszczającej ludobójstwa, co łączy Baumana z innymi filozofami postmodernizmu. Stąd się bierze w ponowoczesności relatywizm, brak zaufania do "wielkich narracji" chcących świat urządzić całkowicie od nowa, wolność jako najwyższa wartość, preferowanie rozwiązań cząstkowych, dotyczących konkretnych, jednostkowych problemów (tutaj często odwołuje się do Richarda Rorty'ego), ale też krótkoterminowość wszystkiego (w tym związków międzyludzkich) – skoro zrezygnowano ze zbyt dalekiej perspektywy w jakichkolwiek działaniach.

Ponowoczesność ma tę moralną przewagę nad nowoczesnością, że wskutek powyższych jej cech jest z natury relatywistyczna, w przeciwieństwie do nowoczesności. Różnicę tę definiuje jako różnicę między moralnością a etyką. W jego ujęciu moralność właściwa jest ponowoczesności (innymi słowy można ją określić mianem "relatywizm etyczny"), a etyka (czyli absolutyzm etyczny) – nowoczesności.

Niebezpieczeństwa ponowoczesności

Bauman jest zwolennikiem ponowoczesności, ale jej nie idealizuje. Przestrzega przed jej pułapkami.

Jedną z nich jest autonomizacja seksu, jego oddzielenie od sfery uczuć, jako ogólnej kulturowej strategii mającej na celu uniemożliwienie wytworzenia się silniejszych więzi emocjonalnych. Za jeden z tego przejawów uważa obsesję współczesnej kultury na punkcie pedofilii. Obsesja ta fetyszyzuje możliwość uczynienia z dziecka przedmiotu zachowań seksualnych do tego stopnia, że utrudnia to rozwijanie więzi rodziców z dzieckiem, bo stawia w podejrzanym świetle każdy niemal gest wobec dziecka.

Ponowoczesne dążenie do wolności przestrzega przed popadnięciem we własną pułapkę. Jeżeli ponowoczesność zapomni o najsłabszych, najniżej na społecznej drabinie sytuowanych jednostkach i grupach, a do tego ma tendencję (właśnie w imię wolności, której aksjologiczny prymat implikuje odpowiedzialność każdego za samego siebie), to nie osiągnie tej wolności, bo będzie musiała nasilać inną swą tendencję: do budowania murów, instalowania alarmów, implantowania wszędzie ochroniarzy, czyli do obrony przed atakami sfrustrowanych i pozbawionych nadziei ofiar narastających nierówności (które określa mianem "restratyfikacji społecznej"). A w warunkach ciągłego opędzania się od atakujących nie ma mowy o prawdziwej wolności.

Tymczasem ponowoczesność ma tendencję do "kryminalizacji biedy" czyli eskalacji surowości wyroków więzienia, których ofiarą padają zwykle jednostki najgorzej sytuowane ekonomicznie. Jego zdaniem jest to strategia mająca jako ukryty cel zamknięcie gdzieś nadmiaru biednych ludzi, dla których jest coraz mniej stałej pracy, jak również stopniowe oduczanie ich myśli, że coś takiego jak "stała praca" dla ludzi nisko wykwalifikowanych może jeszcze długo istnieć. Konsekwencją tej kryminalizacji jest jednak wzrost przestępczości.

Eksperyment Milgrama

Eksperyment Milgrama– eksperyment psychologiczny, zaprojektowany i przeprowadzony w pierwotnej wersji przez psychologa społecznego Stanleya Milgrama. Eksperyment badał posłuszeństwo wobec autorytetów.

Zgłaszający się do Milgrama ludzie byli pewni, że biorą udział w badaniu nad pamięcią ludzką i przyswajaniem (uczeniem się) materiału. Badanych podzielono na "nauczycieli" i "uczniów". Nauczyciele mieli karać (poprzez porażenie prądem) uczniów za każdy popełniony błąd w odtwarzaniu wyuczonego materiału. Reguła była taka, że przy kolejnych błędach zwiększano siłę wstrząsu, o stałą wielkość, gdy "uczeń" znowu się pomyli - do czasu, aż nie popełni żadnego błędu. Nauczyciele najpierw musieli sobie zaaplikować próbny wstrząs by poczuć, z jakim to bólem uczniowie będą mieli do czynienia, wiedzieli też, że siła wstrząsu nie jest tak silna by doprowadzić do śmierci. Jednak działali myśląc, że krzywdzą niewinnych ludzi w imię nauki, znalezienia najlepszego sposobu technik zapamiętywania.

Eksperymentator pełnił role prawomocnego autorytetu - informował o regułach, przydzielał role i polecał wykonanie zadania nauczycielom, gdy sprzeciwiali się lub wahali. Uczniowie siedząc na krzesłach podłączonych do prądu mieli nauczyć się par wyrazów. Porozumiewali się z nauczycielami przez system łączności wewnętrznej, gdyż siedzieli w oddzielnych pomieszczeniach. Nauczyciel podawał jeden wyraz a uczeń miał dodać drugi z pary, i tak z całą listą. Kiedy uczeń zaczynał się mylić był karany przez nauczyciela.

Wnioski z badania

Badania Stanleya Milgrama wykazały, że ślepe posłuszeństwo nazistów wobec władzy nie było w dużym stopniu spowodowane cechami dyspozycyjnymi (osobowość, niemiecki charakter narodowy), lecz wpływem sytuacji, która mogła pochłonąć każdego. Udowodnił w ten sposób tezę, iż zło w odpowiednich warunkach może czynić każdy, nawet ludzie dążący do celów uważanych za szlachetne.Badanie jest jednym z najbardziej kontrowersyjnych w psychologii, zarówno z powodów etycznych, jak i istotności tego zagadnienia w świecie realnym.

Wnioski Milgrama

• Milgram: „Nawet Eichmann odczuwał mdłości, gdy objeżdżał obozy koncentracyjne, a jego uczestnictwo w masowym morderstwie sprowadzało się do siedzenia za biurkiem i przerzucania papierów. Natomiast osoba w obozie, która rzeczywiście wpuszczała cyklon B do komór gazowych, mogła uzasadnić swoje postępowanie tym, że wykonywała rozkazy płynące z góry. Zatem mamy tu do czynienia z fragmentaryzacją całkowitego ludzkiego działania. Żaden człowiek nie zdecydował się na wykonanie złego czynu, i na konfrontację z jego konsekwencjami. Nie ma osoby, którą można by obarczyć całą

odpowiedzialnością za ten akt. Być może jest to najbardziej powszechna cecha zorganizowanego społecznie zła we współczesnym świecie” (S. Milgram, Obedience to Authority. An Experimental View, Nowy Jork 1974, s. 12)

• Hannah Arendt - banalność zła

„JEŚLI BOGA NIE MA, WSZYSTKO JEST ZABRONIONE” – Jacques Lacan

Im bardziej ktoś myśli, że Bóg umarł i wszystko wolno, tym mniej czuje się poddany zewnętrznym zakazom, które wraz ze śmiercią Boga nie umarły, ale przeniosły się w głąb psychiki jednostki.

Dlatego na rynku znajdujemy dziś „całą serię produktów pozbawionych szkodliwych własności: kawa bez kofeiny, śmietanka bez tłuszczu, piwo bez 

alkoholu… Listę można przedłużać: co z wirtualnym seksem jako seksem bez seksu, doktryną Colina Powella mówiącą o działaniach wojennych bez 

ofiar (po naszej stronie, oczywiście) jako wojnie bez wojny, co ze współczesną redefinicją polityki jako sztuki administracji eksperckiej, czyli

polityką bez polityki, aż po dzisiejszą tolerancyjną, liberalną wielokulturowość jako doświadczenie Innego pozbawionego Inności

(wyidealizowany Inny, który wykonuje fascynujące tańce i ma ekologicznie zdrowe, holistyczne podejście do rzeczywistości, podczas gdy takie jego

cechy jak bicie żony pozostają poza zasięgiem wzroku)?” (S. Žižek, Kukła i karzeł…, s. 131-132)

Zarzadzanie niepokojem:

Wzbudzić niepokój, a potem…

• 1) Dostarczyć produkt, który ten niepokój

uśmierzy

Wnioski:

Ponowoczesność jest źródłem

cierpień, na których niektórzy

robią grube pieniądze…

KULTURA, CZYLI NADBUDOWA

Marks i marksizm

Cytaty Marksa:

  • „Byt określa świadomość”
  • „Religia to opium ludu”
  • człowiek jest całokształtem stosunków społecznych (ludzka natura jest plastyczna)
  • Teza 11.: „Filozofowie rozmaicie tylko interpretowali świat; idzie
  • jednak o to, aby go zmienić”

WPŁYW GOSPODARKI NA KULTURĘ

  • ALIENACJA
  • FETYSZYZM TOWAROWY(zjawisko występujące w warunkach rozwiniętej gospodarki rynkowej; polega na uprzedmiotowieniu stosunków społecznych, które w oczach ludzi przybierają postać stosunków między towarami (np. uleganie wrażeniu, że wymiana towarów decyduje o losach ludzi)
  • URZECZOWIENIE (Skłonność do postrzegania rzeczywistości w tym samych siebie, przez pryzmat rzeczy)
  • UTOWAROWIENIE„Jesteś tym, co z siebie pokazujesz innym”

Hegemonia kulturowa

• Antonio Gramsci – lata 20. XX wieku

• Klasa robotnicza nie będzie się buntować

• Wartości burżuazji to zdrowy rozsądek

wszystkich

• Szkoła Frankfurcka (od 1923 roku) ~ zachodni

marksizm ~ nowa lewica

• Teodor Adorno, Max Horkheimer, Herbert

Marcuse

• Przemysł kulturowy (Wytwórnia Filmów itd.)

• Obniżenie gustów, standardów, klasy

• Kultura masowa widziana oczami arystokratów

REWOLUCJA STAREJ LEWICY

REWOLUCJA NOWEJ LEWICY

• Całkowita zmiana

• Całkowita zmiana

dotychczasowego społeczeństwa

dotychczasowego społeczeństwa

• Koło zamachowe: baza

• Koło zamachowe: nadbudowa

• Marks (i Lenin)

• Freud (i Lacan)

• Nowa gospodarka

• Nowa kultura

• Historia wszystkich

• Historia wszystkich

dotychczasowych społeczeństw to 

dotychczasowych społeczeństw to 

historia walk klasowych

historia stłumionej seksualności

• Podział na klasy = dostęp do 

• Brak represji seksualnej usunie

środków produkcji

podziały między ludźmi

• Znieść własność prywatną!

• Emancypować seks!

• Raj 

• Raj 

Stara lewica

Nowa lewica

• Baza

• Nadbudowa

• Fabryki

• Uniwersytety

• Związki zawodowe

• Nowe ruchy społeczne

• Gospodarka

• Kultura

• Świadomość

• Nieświadomość

• Marx & Lenin

• Freud & Lacan

• Konstrukcja

• Pragnienie

• Geometria

• Kłącze

• Planuj

• Płyń

• Całość

• Fragmenty

Teoria Herberta Marcusego

W pracy Eros i cywilizacja podejmuje polemikę z tezą Freuda o konieczności represji w procesie sublimacji i stawia hipotezę co do możliwości nierepresywnej kultury,

KULTURA KAPITALIZMU

Powstanie kapitalizmu

• 2 wzory określające gospodarkę i pieniądz

• T-P-T (przedkapitalistyczna)

• P-T-P (kapitalistyczna)

• „Pieniądze szczęścia nie dają, dają je dopiero zakupy”

(Marilyn Monroe)

• „Pamiętaj, że pieniądz ma naturę polegającą na rozmnażaniu się i tworzeniu nowego. Pieniądz robi pieniądz, każdy nowy rodzi następny i tak dalej”

(Benjamin Franklin)

• Marks: pieniądz przekształca się w kapitał

Powstanie kapitalizmu

• Pyt.: Jak to się stało, że powstał kapitalizm?

• Jak to się stało, że w pewnym momencie dziejów nastąpiła taka kumulacja pieniądza, że nie dało się już „przejeść” dostępnych dzięki niemu towarów – i można było zainwestować w fabryki, maszyny itd.?

• Trzy klasyczne odpowiedzi:

• Max Weber

• Werner Sombart

• Karol Marks

Max Weber

• Mentalność tradycjonalistyczna/mentalność

kapitalistyczna

• Rolnik tradycyjny i nowoczesny

• Gdzie tworzy się kapitalizm (Stany Zjednoczone)?

• Protestantyzm - kalwiniści

• Doktryna predestynacji

• Beruf – zawód/powołanie

• Asceza wewnątrzświatowa

• Konsekwencje praktyczne – od krawca do pret-a-porter

• Oddzielenie od religijnych korzeni

2 etosy (Weber)

• Etosy tradycjonalistyczny

• 1) Pieniądze jako środek do celu

• 2) Cnoty – wartość samaw sobie (Bóg adresatem naszych działań)

• 3) Szczęście motywacją do działania

• 4) Pęd do zysku na cenzurowanym

• 5) Majątek trzeba gromadzić i konsumować

• Etos kapitalistyczny

• 1) Pieniądz jako cel sam w sobie

• 2) Cnoty – dobre, o ile przynoszą korzyść

• 3) Obowiązek jako właściwa motywacja do działania

• 4) Zysk jest dowodem na dobre spełnianie obowiązku

• 5) Majątek należy inwestować i pomnażać

Werner Sombart

• Pyt.: jakie zewnętrzne okoliczności umożliwiły Żydom zdziałanie tak wiele w kształtowaniu się systemu kapitalistycznego?

• Rozproszenie Żydów na dużym obszarze / „mobilność”

• Traktowanie ich jako obcych

• Pół-obywatelstwo

• Bogactwo („tradycje lichwiarskie”)

Marks – akumulacja pierwotna

• Skąd tyle pieniędzy w jednych rękach?

• 1. Grabież dóbr kościelnych (reformacja)

• 2. Własność dziedziczna  własność prywatna

• 3. Ustawy o grodzeniu gruntów gminnych

• 4. Kolonializm (auri sacra fames)

• 5. Rynek wewnętrzny

• 6. System kredytowy – legalizacja lichwy

• Data i godzina śmierci nowoczesnej architektury: 16 marca,

1972, 15:00

Uznano to za porażkę całościowego planowania i racjonalistycznego modelu ludzkiego życia i Koniec nowoczesności. Koniec z doskonałością, ideałem staje się „dekorowna szopa”. Nastepuje postmodernizm.

VICTOR GRUEN – socjalista i utopijny wizjoner

• Żydowski emigrant z Wiednia

• W 1959 Gruen napisał: „istnieje paląca potrzeba natychmiastowego wprowadzenia całościowego planowania, na poziomie stanów i państwa (…) W

przeciwnym razie (…) skończymy w naszych podmiejskich lub miejskich domach, cali wystrojeni i bez żadnego miejsca, do którego można by pójść”

• Galeria handlowa miała być rozwiązaniem problemów amerykańskich przedmieść

Postmodernizm, podwojne kodowanie

Cechą postmodernistyczną według Janks’a było tzw. „podwójne kodowanie”, polegające na tworzeniu niejako dwóch warstw budynku tzn. z jednej strony adresowany jest on do osób o wysublimowanych gustach architektonicznych, a drugiej odwołuje się do potocznych skojarzeń i symboli.

JAKĄ KULTURĘ LUBIMY

Pierre Bourdieu

Był twórcą teorii przemocy symbolicznej (np. ujęcie kulturowe przekazywane jest nam w szkole jako jedyne i niepodlegające dyskusji, przez co uznajemy je za oczywiste i naturalne). Przemoc symboliczna jest to miękka forma przemocy, która nie daje po sobie poznać, że jest przemocą. Polega na uzyskiwaniu różnymi drogami takiego oddziaływania klas dominujących czy uprzywilejowanych na całość społeczeństwa i na klasy podporządkowane, by podporządkowani postrzegali rzeczywistość, w tym samą relację dominacji, której są ofiarą, w kategoriach percepcji i oceny, które wyrażają interes klas dominujących. W ten sposób podporządkowani postrzegają swoją sytuację jako naturalną lub nawet korzystną czy pożądaną dla nich samych, bo postrzegają rzeczywistość społeczną w kategoriach stworzonych przez klasy dominujące w celu legitymizacji ich dominującej pozycji.

Reprodukcja hierarchii/zróżnicowania

• Kluczowym momentem reprodukcji (i każdej władzy) jest sukcesja: musi ona uprawomocnić przekaz władzy/kapitału

• Czy dzieciom bourgeois ten cały kapitał aby na pewno się należy?

• Weber: dominujące grupy potrzebują „teodycei swoich przywilejów” (ich ugruntowanie w prawie i porządku boskim), Bourdieu mówi, że 

teraz wystarczy socjodycea (ugruntowanie w kompetencjach)

• System edukacji stanowi taki instrument reprodukcji hierarchii społecznej, który ukrywa swoją funkcję

Teoria Habitusu - system schematów myśli, percepcji, oceniania i działania.

Koncepcja ta - stworzona przez P. Bourdieu, zakłada, że habitusem jest całe pomysłotwórcze otoczenie określonej osoby. Obejmuje to także osobiste wierzenia, skłonności oraz sposoby rozwiązywania problemów (wybór drogi, odpowiednie zachowanie). Teoria habitusu kwestionuje założenia koncepcji wolnej woli (ang. free will), z racji tego, że zakłada ograniczoną (przez usposobienie, czy gotowość do działania) możliwość wyboru. Człowiek, jednak, nie jest automatem, ponieważ każdy habitus wykazuje pewną elastyczność, ale żaden nie jest wyłącznie wolną wolą.

Histereza – w naukach przyrodniczych, zjawisko zależności aktualnego stanu układu od stanów w poprzedzających chwilach

Przemoc symboliczna

  •   Prowadzi do przemocy materialnej
  •   Jest historyczna
  •   Amor fati(milosc do losu)
  •   Zapisana w ciele

Socjalizacja pierwotna – przypada na niemowlęctwo i wczesne dzieciństwo. Socjalizacja pierwotna jest pierwszą fazą, w której człowiek w swoim dzieciństwie staje się członkiem społeczeństwa w ramach wzajemnego oddziaływania dziecka i jego rodziców. W tym czasie dzieci poznają język i podstawowe wzory zachowań, które staną się podstawą ich dalszej edukacji. Główną instytucją socjalizacji jest rodzina. Socjalizacja pierwotna odbywa się pod wpływem „znaczących innych”.

KULTURA SPORTU

Moralność

Etyka

• Opis

• Zalecenia

• Chrześcijańska

• Teoria moralności

moralność, grecka

• „Tak powinieneś się 

moralność , 

zachować” – zawsze i 

nazistowska

wszędzie – imperatyw

moralność

kategoryczny

• „Tak my to tutaj

• Zalecenia

robimy”

• Teoria moralności

Nowe środki kontroli społecznej

• Panopticon (Bentham/Foucault) (Panopticon; gr. pan = wszystko; optikos = widzieć) (NIE…)

• Synopticon (Thomas Mathiesen, Prison on Trial) (RÓB!)

• Omnipticon (Jeffrey Rosen) (KEEPIN’ UP WITH THE JONESES)

Instytucje panoptyczne

• Więzienie

• Armia

• Szpital (psychiatryczny)

• Szkoła

• Fabryka

SPOŁECZEŃSTWO

BOHATERSKIE

(Alisdair Mcintyre)

• Świadomość społeczna i pamięć historyczna kształtowana przez wielkie eposy, np. Iliada w Grecji – dziś: wielkie produkcje filmowe, wielkie widowiska

sportowe;

• Cnoty to te cechy, które pozwalają nam wypełnić naszą rolę;

• Moralność = struktura społeczna;

• Bliskie związki między cnotą a sprawnością fizyczną – u Homera czytamy, że biegacza przejawia arete (cnotę) swoich stóp

Kwestia do rozwiązania w spoleczenstwie bohaterskim:

Czy potrafisz to zrobić?

A nie: co należy zrobić?