układ uwarunkowań i uzasadnień, któremu podlegają działania i postawy bohaterów określonego dzieła
literackiego. Wniknięcie w ten system umożliwia zrozumienie utworu.
Najważniejsze odmiany motywacji to:
motywacja realistyczna - odpowiadająca zdroworozsądkowej wizji świata, występuje jako:
motywacja społeczna (wyjaśniająca zasady postępowania postaci
warunkami socjalnymi, w jakich przyszło jej żyć) lub jako motywacja
psychologiczna (uzasadniająca działania bohatera cechami jego
charakteru i temperamentu);
motywacja fantastyczna - umieszczająca przyczyny ludzkich zachowań wśród zjawisk
nadprzyrodzonych, niewytłumaczalnych (w baśni, w micie);
motywacja metafizyczna - tłumacząca zachowanie bohatera w kategoriach losu,
przeznaczenia, anonimowych sił działających poza jego wolą,
uniwersalnych prawideł egzystencji;
motywacja konstrukcyjna - wynikająca z budowy fabularnej dzieła, gatunku.
