"Pismo św." oraz literatura antyczna to bogaty zbiór toposów i symboli, niezwykle silnie zakorzeniony w naszej kulturze, która jest przecież jedną z kultur europejskich, ukształtowanych przez dzieła powstałe w kręgu Morza Śródziemnego. Wszyscy znają postacie Syzyfa, Prometeusza, Hadesa, Jezusa Chrystusa, a treści biblijne przekazywane są nam od dziecka. Wątki mitologiczne i biblijne są obecne w związkach frazeologicznych, mowie potocznej, języku mediów i reklamy. Nie ma chyba bardziej uniwersalnych dzieł niż Biblia i zbiory mitów. W rodzimej literaturze zawarte są tematy pochodzące z tych dwóch źródeł, a twórcy na przestrzeni dziejów w różnorodny sposób przekształcali i uzupełniali te motywy.

Jeden z najpiękniejszych i najbardziej zachwycających toposów mitologicznych jest topos Arkadii. Część Półwyspu Peloponeskiego stanowi symbol krainy szczęśliwej, w której podobnie jak w starotestamentowym raju życie upływało beztrosko i wesoło. Do motywu Arkadii nawiązał między innymi Jan Kochanowski. W "Pieśni świętojańskiej o Sobótce" porównuje wieś do tej mitycznej krainy. "Wieśne wczasy i pożytki" nie mają sobie równych, a życie na wsi ukazuje renesansowy poeta jako pasmo wesela i radości. Mikołaj Rej w "Żywocie człowieka poczciwego" prezentuje życie na wsi jako zgodne z rytmem natury, a postępowanie rozsądne i umiarkowane korzystanie z przyziemnych dobrodziejstw zapewnia spokojne, szczęśliwe i długotrwałe życie. Renesansowi twórcy postrzegali życie na wsi jako zbliżone do naturalnego ładu obecnego w przyrodzie. Chwalili spokój wsi wolnej od gwarnej polityki i nieuczciwości dworu książęcego czy królewskiego, możliwość życia zgodnie z rytmem natury, korzystanie z dóbr, jakimi obdarza przyroda zapobiegliwego, pracowitego gospodarza. Obaj poeci porównywali wieś do Arkadii.

Do wątku krainy szczęśliwości nawiązywali pisarze każdej epoki literackiej. W "Piśmie św." został opisany motyw rajskiego ogrodu, Edenu, w którym mieszkali pierwsi ludzie. Ewa i Adam wiedli życie pozbawione trosk i grzechów. Mogli robić, co chcieli, jednak nie wolno im było zrywać owoców z pewnego drzewa. Szczęśliwe życie w rajskiej krainie skończyło się wraz z chwila złamania Boskiego zakazu. Kolejnym wcieleniem mitu szczęśliwej krainy jest Soplicowo z "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza. Obraz zaścianka szlacheckiego został ukazany jako miejsce lat dziecinnych, urokliwe, zachwycające pięknem przyrody, prawdziwy skarbiec narodowych pamiątek.

Nie tylko opowieści mitologiczne stanowiły inspirację dla twórców literatury epok późniejszych. Czerpano również z poszczególnych postaci biblijnych i mitologicznych, wykorzystując bohaterów jako archetypy różnych postaw i zachowań. Do takich postaci należy na przykład Prometeusz. Mityczny tytan nazywany jest "dobroczyńcą ludzkości". Ukradł z Olimpu ogień i wbrew zakazowi Zeusa ofiarował go ludziom. Za swój czyn został surowo ukarany. Prometeusz to archetyp bohatera poświęcającego się z miłości do ludzkości, zbuntowanego przeciwko despotycznej władzy bogów. Na tej postaci wzorował się Adam Mickiewicz, kreując Konrada z III części "Dziadów". Romantyczny bohater kocha ludzkość, pragnie nią rządzić i jest przekonany, że będzie robił to lepiej niż Bóg.

Kolejnym archetypem jest postać Ikara. Jest to młody chłopak, którego pragnieniem jest zbliżenie się w locie do słońca. Aby uciec z Krety jego ojciec, Dedal, konstruuje ogromne skrzydła z ptasich piór zlepionych woskiem. Podczas lotu Ikar, nie zważając na wskazówki ojca, wznosi się zbyt wysoko i słońce pali wosk w jego skrzydłach. Ikar kończy swój lot tragicznie, spadając do morza i ginąc na miejscu. Symbolizuje on postawę marzycielską. Nie wahał się podążyć za marzeniami, wolał żyć krótko, ale intensywnie, by potem niczego nie żałować.

Dedalem i Ikarem było zafascynowanych wielu twórców każdej niemalże epoki. Nawiązaniem do postaci Ikara jest opowiadanie Jarosława Iwaszkiewicza pt. "Ikar". Bohaterem współczesnego utworu jest Michaś, zaś akcja opowiadania dzieje się w okupywanej Warszawie. Michał idąc ulicą, czyta książkę. Lektura okazała się tak pasjonującą, że chłopiec zapomniał, że robi się coraz później i zbliża się godzina policyjna. Nie zauważa, że zbliżają się gestapowcy. Żandarm zabiera chłopca do samochodu i odjeżdża w kierunku Alei Szucha. Nie znamy zakończenia losów Michałka, ale możemy się domyślać, że chłopiec stracił życie. Podobnie jak Ikar, zafascynowany pięknem dzieła literackiego, zapomniał o poleceniach dorosłych, rozważniejszych opiekunów i zginął.

W inny sposób zinterpretował historię Ikara Peter Breughel. Namalował on obraz zatytułowany "Ikar". Na pierwszym planie dzieła zamieścił rolnika i pasterza, którzy ze spokojem wykonują swoją pracę. Na morzu obok płynie statek, a na pokładzie widzimy pogrążonych w rozmowie kupców. Wizerunek Ikara umieszczony został na dalszym planie. Malarz uchwycił chłopca w locie, w trakcie spadania do morza. Twórca ukazał mit zgodnie z duchem renesansu, w którym najważniejszy był człowiek i jego praca. Każdy dramat ludzki odbywa się w samotności, a rolnik czy pasterz nie mogliby zajmować się losem Ikara, gdyż mają własne zmartwienia i problemy. Nie byliby w stanie zapobiec tragedii ani zmienić losu chłopca podążającego za głosem swych marzeń. Podobnego zdania był Ernest Bryll, współczesny polski poeta, który w wierszu "Wciąż o Ikarach głoszą" stwierdził, że nie należy zajmować się cudzymi dramatami, lecz pilnować własnych spraw. Pyta retorycznie: "Czy Dedal, by ratować Ikara, powrócił?". Skoro chłopca nie ratował jego ojciec, to inni ludzie nie powinni zadręczać się cudzymi dramatami.

Wizerunek Ikara można odnaleźć również w poezji Tadeusza Różewicza. W "Prawach i obowiązkach" przywołuje myśl przewodnią renesansu, że nic, co ludzkie, nie jest człowiekowi obce. Tragedia Ikara nie powinna zajmować naszej uwagi, gdyż każdy ma własne życie, którym powinien się zajmować w pierwszej kolejności. Praca i obowiązki powinny wypełniać naszą codzienność.

W inny sposób spostrzegł historię Ikara Stanisław Grochowiak. Współczesny poeta był zdania, że każdy z nas ma prawo zupełnie inaczej widzieć piękno. Poeta przyznał Ikarowi prawo do zapomnienia o realnych konsekwencjach zbyt wysokiego lotu, gdyż chłopiec zachwycił się pięknem przestworzy i wspaniałością podniebnego lotu.

Oprócz interesujących tematów, stanowiących wielką inspirację dla twórców, dzieła starożytne to skarbnica mądrości oraz wartości, które są aktualne również we współczesnym świecie. W "Piśmie św." zostało zawartych wiele porad dotyczących dobrego, sprawiedliwego i bogobojnego życia. Biblia poszerza wiedzę o człowieku jako o istocie stworzonej na obraz Boga. Św. Paweł w "Hymnie o miłości" z "Pierwszego Listu do Koryntian" pisze, że miłość to pierwsza zasada życia i najważniejszy fundament człowieczeństwa. Z trzech wartości: wiary, nadziei oraz miłości najważniejsza jest właśnie miłość, gdyż bez niej człowiek jest niczym cymbał brzmiący, a jego mądrość nic nie znaczy. Dekalog zawarty w "Starym Testamencie" to podstawa każdego kodeksu moralnego i zespół zasad, według powinien postępować każdy człowiek. Historia Kaina i Abla, czyli opowieść o pierwszym morderstwie poucza nas, że największą zbrodnią jest pozbawienie kogoś życia. Przykład Jezusa Chrystusa, Syna Bożego, który oddał swe życie, by odkupić grzechy wszystkich ludzi, pobudza nas do większej aktywności życiowej i każe cierpieć w milczeniu. Jezus to główna postać czterech Ewangelii w "Nowym Testamencie". Po swej męczeńskiej śmierci zmartwychwstał, co jest dla chrześcijan zapowiedzią życia wiecznego. Chrystus uczy nas ponadto bezinteresowności, ofiarności i poświęcania swego życia w służbie bliźnim. Do męczeństwa Chrystusa nawiązywali polscy romantycy, którzy stworzyli nurt w filozofii znany mesjanizmem. Porównali oni Polskę do Chrystusa, podkreślali wielką rolę naszego państwa w historii państw europejskich. Mickiewicz uważał, że Polska, nieobecna na mapach Europy i świata, musi cierpieć, aby wypełnić swą wielką rolę. Koncepcja ta miała rekompensować Polakom wielki trud i nieszczęścia, jakich doświadczali pod panowaniem trzech zaborców.

"Pismo św." oraz literatura antyku to filary, na których opiera się kultura europejska, a zarazem najbujniejsze źródła postaci i literackich wątków. Motywy z nich zaczerpnięte były rozwijane przez twórców ze wszystkich epok i z pewnością jeszcze długo będą inspiracją dla artystów. Ze względu na ponadczasowość oraz uniwersalność treści w nich zawartych stanowią nieocenioną pomoc w pełniejszym rozumieniu otaczającej nas rzeczywistości.