Przyczyny wybuchu wojny:

* problemy polityczne wewnątrz Rzeszy Niemieckiej, rywalizacja poszczególnych książąt z cesarzem

* działania dynastii Habsburgów, prowadzące do zjednoczenia Rzeszy Niemieckiej w jedno silne państwo z panującą religią katolicką

* sytuacja na Węgrzech i w Czechach, które wchodziły w skład państwa Habsburgów (były rządzone przez ta dynastię). Władcy z tej dynastii łamali otrzymane w tych krajach przez protestantów prawa

* ogólne rozbicie Europy w wyniku reformacji, podział na państwa katolickie i protestanckie

* powołanie do życia w 1608 roku Unii Ewangelickiej, na czele z elektoratem Palatynatu - Fryderykiem V, jako ugrupowania protestantów popieranego przez takie państwa, jak: Francja, Szwecja, Holandia i Dania

* powołanie Ligii Katolickiej (jako bezpośrednia odpowiedź na powołanie Unii Ewangelickiej) przez katolicką Hiszpanię oraz Habsburgów w 1609 roku, na czele z księciem bawarskim Maksymilianem

+Główną przyczyną wybuchu wojny trzydziestoletniej, była defenestracja praska. W roku 1618 doszło w Pradze awantury pomiędzy czeskimi protestantami, a reprezentantami cesarza, opozycjoniści wyrzucili przez okno zamku na Hradczanach habsburskich namiestników. Wydarzenie to uchodzi za początek wojny. Zbulwersowani protestanci czescy nie mogąc liczyć na spełnienie przez austriackiego cesarza ich roszczeń religijno-wyznaniowych, zwołali antykatolicką rebelię, przyczyniając się do ostatecznego rozpoczęcia wieloletniego konfliktu.

Postanowienia traktatu westfalskiego(1648):

Układ pokojowy podpisany przez Szwecję oraz Habsburgów w Osnabruck stanowił:

* Francja otrzymała Alzację, niektóre ziemie przy Renie * o podziale Pomorza Zachodniego, a konkretnie o uzyskaniu przez Szwecję praw: do ujścia rzeki Odry i Łaby, do Szczecina, oraz do 3 wysp Wolin, Uznam oraz Rugii. Brandenburgia otrzymała resztę Pomorza Zach.

* niepodległość Niderlandów i Szwecji

* o wprowadzeniu faktycznej niezależności książąt niemieckich od cesarza

* o ograniczeniu zasady czyj kraj tego religia

* o ustanowieniu wolności wyznania (pod warunkiem wypełniania wszystkich obowiązków na rzecz władzy państwowej) wolność wyznania miała obejmować tylko takie religie jak: katolicyzm, kalwinizm oraz luteranizm, innych wyznań w ogóle nie akceptowano

Przyczyny wybuchu wojny:

* problemy polityczne wewnątrz Rzeszy Niemieckiej, rywalizacja poszczególnych książąt z cesarzem

* działania dynastii Habsburgów, prowadzące do zjednoczenia Rzeszy Niemieckiej w jedno silne państwo z panującą religią katolicką

* sytuacja na Węgrzech i w Czechach, które wchodziły w skład państwa Habsburgów (były rządzone przez ta dynastię). Władcy z tej dynastii łamali otrzymane w tych krajach przez protestantów prawa

* ogólne rozbicie Europy w wyniku reformacji, podział na państwa katolickie i protestanckie

* powołanie do życia w 1608 roku Unii Ewangelickiej, na czele z elektoratem Palatynatu - Fryderykiem V, jako ugrupowania protestantów popieranego przez takie państwa, jak: Francja, Szwecja, Holandia i Dania

* powołanie Ligii Katolickiej (jako bezpośrednia odpowiedź na powołanie Unii Ewangelickiej) przez katolicką Hiszpanię oraz Habsburgów w 1609 roku, na czele z księciem bawarskim Maksymilianem

Główną przyczyną wybuchu wojny trzydziestoletniej, były wydarzenia praskie. W roku 1618 doszło w Pradze do niezwykle przykrego incydentu. Tak bowiem oto, na skutek awantury zaistniałej pomiędzy czeskimi protestantami, a reprezentantami cesarza, opozycjoniści wyrzucili przez okno zamku na Hradczanach habsburskich namiestników. Wydarzenie to określane jest mianem defenestracji praskiej, i uchodzi za początek mającej się toczyć przez kolejne 30 lat, wojny.

1) czeski (1618-1623) Ferdynand, po Macieju, uzyskał koronę cesarską poczym stany czeskie pozbawiły go korony, a obrały na króla elektora Fryderyka V Powstańcy zostali zaatakowani przez wojska cesarskie, i zmuszeni do odwrotu. W tym samym momencie wybuchło powstanie na Węgrzech. Inspiratorem tego był Gabor. Interwencja polska ocaliła Ferdynanda na tronie. Cesarz uzyskał pomoc ze strony państw katolickich i wojska z Maksymilianem Bawarskim na czele wkroczyły do Czech i pokonały powstańców. Rozstrzygająca bitwa rozegrała się pod Białą Górą 8 XI 1620 r. Czesi byli znacznie słabsi wojskowo, powstańcy ponieśli całkowitą klęskę. 9 XI 1620 r. padła Praga. Represje Habsburgów były niezwykle srogie. Został powołany specjalny trybunał nadzwyczajny, zniesiono swobody polityczne i religijne w Czechach. Konfiskowano majątki, Ustanowiono dziedziczny tron habsburski w Czechach. .Ludność Czech gwałtownie się zmniejszyła, nastąpił głęboki upadek kraju.

2) tzw. duński (1625-1629) - Cesarz zawarł pokój z Gaborem Wojna nadal trwała przeciw elektorowi Palatynatu. Szybko wojsko cesarskie zajęły cały Palatynat. Panowanie Fryderyka V skończyło się klęską. Umocnienie Habsburgów zaniepokoiło króla duńskiego Chrystiana IV. Protestanci niemieccy zaczęli się obawiać o swój los, i poprosili o protekcję króla Danii. Dania szybko zaczęła ponosić klęski, i okres duński wojny to tylko krótki epizod. Habsburgowie z drugiej strony planowali stworzyć silną flotę na Bałtyku. Habsburgowie odnieśli wielkie zwycięstwo nad armię Chrystiana IV pod Luter. 1629 r. Chrystian zawarł z cesarzem pokój w Lubece. Duńczycy uznali suwerenność cesarza w Holsztynie.

3) tzw. szwedzki (1630-1635) - wystąpienie przeciwko Habsburgom w Niemczech. 1630 armia Gustawa II Adolfa opanowała Pomorze Zachodnie, Szwedzki monarcha zawarł sojusz z kard. Richelieu, który dążył do obalenia Habsburgów .W listopadzie 1632 wojska cesarskie poniosły porażką pod Lützen. Klęska Szwedów doprowadziła do zawarcia pokoju.

4) tzw. francuski (1635-1648) - Francja przystąpiła do wojny obawiając się dalszego wzrostu sił cesarskich. 1642 pokonali ponownie armię cesarską pod. 1643 pod Rocroi, Ludwik Burbon książę Conde pokonał armie hiszpańską. Cesarz Ferdynand III w obliczu wyczerpania oraz utraty elektorów: saskiego, brandenburskiego, bawarskiego przystąpił do rokowań pokojowych. Francja odnosiła pasmo zwycięskich bitew. Szwedzi ostatecznie rozprawili się z Danią.

Postanowienia traktatu westfalskiego(1648):

Układ pokojowy podpisany przez Szwecję oraz Habsburgów w Osnabruck stanowił:

* Francja otrzymała Alzację, niektóre ziemie przy Renie * o podziale Pomorza Zachodniego, a konkretnie o uzyskaniu przez Szwecję praw: do ujścia rzeki Odry i Łaby, do Szczecina, oraz do 3 wysp Wolin, Uznam oraz Rugii. Brandenburgia otrzymała resztę Pomorza Zach.

* niepodległość Niderlandów i Szwecji

* o wprowadzeniu faktycznej niezależności książąt niemieckich od cesarza

* o ograniczeniu zasady czyj kraj tego religia

* o ustanowieniu wolności wyznania (pod warunkiem wypełniania wszystkich obowiązków na rzecz władzy państwowej) wolność wyznania miała obejmować tylko takie religie jak: katolicyzm, kalwinizm oraz luteranizm, innych wyznań w ogóle nie akceptowano