Historia integracji europejskiej zaczyna się już w czasach monarchii Karola Wielkiego. Karol odziedziczył władzę po swoim ojcu Pepinie Krótkim. Karol Wielki wstąpił na tron w 768 roku. Prowadzona przez niego była od początku bardzo konkretna. W kwestii polityki zagranicznej Karol Wielki postawił na ekspansję. Na początek udało mu się pokonać od strony zachodniej Arabów i ustanowić tym samym granicę na rzece Ebro. Od strony wschodniej wygrał z plemionami koczowniczymi Awarów. Udało się również Karolowi Wielkiemu podbić i przyłączyć do swojego imperium plemiona saskie. Ziemie południowe należały do Longobardów i one również zostały podbite i przyłączone. Karol Wielki przyjął też ich koronę, stając się królem Longobardii. Również państwo kościelne trafiło pod opiekę króla. W 800 roku Karol Wielki pozyskał koronę cesarską Imperium Rzymskiego. Było to jego największe osiągnięcie. Tytuł cesarski po pewnym czasie został również uznany przez cesarza wschodnio-rzymskiego (Bizancjum).

Tak polityka wewnętrzna, jak i zagraniczna Karola Wielkiego oparte były na jego poczuciu misji. Zdaniem Karola władca był zobowiązany do czuwania nad przestrzeganiem i realizacją, za pośrednictwem prawa stanowionego, praw bożych. Był przekonany, że na arenie międzynarodowej jego obowiązkiem jest szerzenie i obrona nauki i wiary chrześcijańskiej. Sam król bezwzględnie powinien dawać przykład swoją religijnością i pobożnością. Jego obowiązkiem jest kierowanie podwładnych na drogę, którą wskazał Bóg. Król musi zadbać o realizację praw bożych poprzez prawa stanowione. Chrzest to nie jedynie sakrament, to również obywatelstwo w chrześcijańskiej społeczności. Bycie ochrzczonym jest dla władcy kompetencją, na mocy której może on pilnować swoich poddanych i egzekwować od nich przestrzegania norm kościelnych, może prowadzić święte wojny z przeciwnikami jego religii, może organizować w słusznych (chrześcijańskich) sprawach krucjaty. Karol Wielki w polityce wewnętrznej kierował się misją realizowania Królestwa Bożego na ziemi.

Najbliższa Karolowi Wielkiemu była filozofia św. Augustyna. Szczególnie zaś upodobał sobie teorię jakoby granicą pomiędzy Królestwem Bożym a państwem doczesnym byli ludzie. Karol Wielki wziął sobie te słowa bardzo do serca i próbował realizować plan. Jako metodę przyjął opiekę nad Kościołem z jednoczesnym wtrącaniem się w kościelne sprawy, posuwał się nawet do prób decydowania w sprawie dogmatów wiary. Prowadził szereg świętych wojen. Jego przeciwnikami byli Saraceni, poganie i wrogowie państwa. Systemy wojenne oparte były na obrzędach liturgicznych i modlitwach. Karol Wielki nawracał i chrzcił Sasów siłą. Było to dla niego i szerzenie wiary, i nadawanie obywatelstwa.

Na terenach imperium Karola Wielkiego obowiązywało prawo osobowe. Oznaczało to, że każdy był sądzony zgodnie z prawem państwa, z którego pochodził. I tak Frankowie byli sądzeni według prawa salickiego, ludność romańska rzymskiego itd. Zaznaczyć jednak trzeba, że prawo terytorialne miało soje źródła w tzw. kapitularzach karolińskich. Kapitularze były rozporządzeniami monarchy, które ogłaszano podczas wieców, a dotyczyły one wszystkich poddanych. Podczas wieców monarcha oraz możni i urzędnicy uzgadniali swoje orzeczenia, które następnie były zapisywane w kapitularzach i od tego momentu miały moc królewskich uchwał. Oficjalnym i tytularnym właścicielem ziemi był monarcha. Ludzie zamieszkujący te ziemie mieli obowiązek płacić daninę i oddawać posługi. Za to król gwarantował im pokój, sprawiedliwość, obronę przed zagrożeniami z zewnątrz.

Niezwykle ważna dla systemu władzy były siły zbrojne. Służba wojskowa wiązała się ze sporymi kosztami, więc nie każdy mógł sobie na nią pozwolić. W takiej sytuacji chętni przechodzili pod opiekę możnych. Urzędnicy otrzymywali os monarchy beneficja. W gestii króla leżało też mianowanie biskupów i opatów. Każde z opactw i biskupstw posiadało immunitet, dzięki któremu zwolnione było z dużej części świadczeń płaconych na państwo. Jednakże obowiązkiem dostojników kościelnych była pomoc wojskowa, a to pociągało za sobą oddawanie swoich podwładnych pod broń.

W państwie Karola Wielkiego najważniejszy urząd pełnił Palatyn, czyli ten, który zarządzał pałacem. Inne urzędy obejmowali urzędnicy monarszy (biskupi i opaci). Reprezentantami władzy w terenie byli hrabiowie i margrabiowie. Ci pierwsi stali na czele siedmiuset hrabstw, margrabiowie zaś rządzili marchiami. Do obowiązków hrabiów należało przewodniczenie sądom i coroczne powoływanie wolnych obywateli do wojska. Margrabia miał prawo prowadzenia polityki zagranicznej i dysponowania siłami zbrojnymi.

Karol Wielki ogromną wagę przywiązywał do rozwoju kultury i nauki. Jego czasy nazywa się wręcz karolińskim renesansem.

W 814 roku Karol Wielki zmarł. Jego następcą został Ludwik Pobożny, jego syn.

O państwie Karola Wielkiego mówimy, że było monarchią patrymonialną, czyli dziedziczną. Ziemie imperium były zróżnicowane pod względem gospodarki, struktury społecznej, tradycji, a zjednoczone pod względem wiary i korony królewskiej.

Rok 843 to znamienna data dla imperium karolińskiego. Było to już po śmierci Ludwika Pobożnego. Traktat z Verdun, z roku 843 podzielił imperium. Każdy z trzech synów Ludwika otrzymał jedną część. Ludwikowi Niemieckiemu przypadł kraj wschodnio - frankijski, leżący na ziemiach germańskich, Karolowi Łysemu nadano zachodnią Frankonię, zamieszkaną przez ludność romańską, natomiast dla Lotariusza przeznaczono ziemie środkowe, które nie były zjednoczone ani geograficznie, ani etnicznie i tytuł cesarski.

Kiedy umarł Lotariusz imperium uległo rozpadowi a patrymonium Karola Wielkiego podzieliło się na Francję, Włochy i Niemcy. Równolegle rozwijały się trzy odrębne języki: romańskie włoski i francuski oraz niemiecki z bazą germańską. Języki i kraje wytworzyły narodowości.

Równie ciekawa jak imperium Karola Wielkiego była idea federacji, stworzona przez Adama Jerzego Czartoryskiego w XIX wieku. Pomysłem Czartoryskiego była szeroka federacja słowiańska, nad którą protektorat miał mieć car. W skład tej federacji miały wejść ludy bałkańskie, których zwierzchnikiem była Turcja, jak również nie do końca znane ziemie byłej Rzeczpospolitej. Dla Prus przewidziano odszkodowania ze strony niemieckiej za ewentualną utratę polskich ziem, dla Austriaków zaś ze strony Bałkanów. Po zapoznaniu się z projektem car Aleksander I nie odrzucił zupełnie tych pomysłów, ale też nie uczynił ich podstawą swojej polityki.

W 1804 roku Czartoryski zaczął się przygotowywać się do rozpoczęcia pertraktacji sojuszniczych z Królestwem Brytyjskim. Jego celem było doprowadzenie do utworzenia antyfrancuskiej koalicji. W sukcesach koalicji pokładał nadzieje związane z federacją słowiańską. Czartoryski jest autorem tzw. planu puławskiego, powstałego jesienią 1805 roku. Po powstaniu trzeciej koalicji antynapoleońskiej marzeniem księcia Czartoryskiego stało się związane z Rosją niepodległe państwo polskie. Założeniem było, że car Rosji miał się ogłosić królem Polski zaraz po tym, jak uderzyłby w koalicji z Austrią na Prusy. Polskie ziemie mogły się zjednoczyć pod protektoratem cara pod warunkiem, że Rosja przejęłaby z rąk Austrii ziemie galicyjskie. Cały ten plan działał przeciw Prusom. Czartoryski był przygotowany na to, że otrzyma decyzję odmowną w sprawie przejścia armii rosyjskiej przez Prusy i będzie mógł posłużyć się tym argumentem jako pretekstem do wszczęcia wojny. Jednakże z jego planów nic nie wyszło i car mógł swobodnie przeprowadzić swoich żołnierzy przez terytoria pruskie.

Książę Czartoryski miał swoją siedzibę w Paryżu i od niej w latach 40. jego obóz nazwano Hotelem Lambert. Obóz Czartoryskiego był bardzo podzielony i pełen sprzeczności, nie dysponował żadnym konkretnym programem. Podstawowym celem była insurekcja zbrojna, bliżej nieokreślone powstanie i reformy. Bogaci ziemianie, mieszkający na ziemiach polskich mieli być podstawą i gwarantem zmian. Kampanie narodowowyzwoleńcze były jednak ostatnią rzeczą, którą było zainteresowane ziemiaństwo. Mocno podkreślona była też waga katolicyzmu. Dla Rzymu zaś Polska była obojętna. Hotel Lambert myślał też o przywróceniu granic polskich do stanu sprzed rozbiorów. Jednocześnie chcieli też, żeby Polska była lojalna wobec cara rosyjskiego, choć z góry można było przewidzieć, że ze strony cara nigdy nie będzie zgody na powrót Polski do dawnych granic. Emigracja nigdy nie poparła obozu Czartoryskiego właśnie ze względu na te wewnętrzne podziały i sprzeczności.

Kolejnym krokiem do zintegrowania Europy była Liga Narodów. Była międzynarodową organizacją, stworzoną w 1919 roku na wniosek prezydenta USA Wilsona. Stanowiła część traktatu wersalskiego. Powstała pod wpływem krwawych wydarzeń I wojny światowej. Jej priorytetami były pokój i współpraca na świecie. Na swoją siedzibę organizacja wybrała Genewę. W 1946 rozwiązano Ligę Narodów, ponieważ w jej miejsce powstała ONZ.

Pierwsza wojna światowa i jej bolesne doświadczenia doprowadziły do prac rozwiązaniami pokojowymi i dobrowolnymi. W 1923 roku z inicjatywy austriackiego hrabiego Coudenhove Kalegi powstał Ruch Paneuropejski. Jego powstanie było pierwszym impulsem do utworzenia Stanów Zjednoczonych Europy. A wszystko to w obawie przed dwoma niebezpieczeństwami - kolejną wojną i nieuniknioną ekspansją ze strony Rosji. Radą na te niebezpieczeństwa i utrzymanie światowego pokoju miało być powołanie pięciu federacji. Jedna z nich to Unia Paneuropejska wzorowana na szwajcarskim kantonie. Poza strukturami nowej Unii miały się znaleźć ZSRR, ze względu na swój ustrój polityczny, oraz Wielka Brytania, ponieważ była światowym mocarstwem i posiadała rozległe kolonie.

Pierwsza propozycja utworzenia Unii Europejskiej padła z ust ministra spraw zagranicznych Francji w 1929 roku podczas forum Ligi Narodów. Poparł go wtedy niemiecki minister spraw zagranicznych. Na początku celem było jedynie zacieśnienie współpracy między państwami europejskimi. Ich niezawisłość miała zostać nietknięta, a wszystko miało się odbyć w ramach Ligi Narodów. Jednak nacjonalizm i imperializm, które wtedy nadal dominowały sprawiały, że wszelkie próby mające na celu pokojowe zjednoczenie Europy kończyły się niepowodzeniem.

Kolejną próbą zjednoczenia Europy był pomysł związany z utworzeniem Międzymorza. Miała to być federacja krajów, które leżały pomiędzy morzami Bałtyckim, Adriatyckim i Czarnym. Międzymorze było najbardziej dojrzałym politycznie pomysłem na integrację. Tę przedwojenną ideę wykreował Józef Piłsudski. Federacja miała chronić międzymorze przed potencjalnym niebezpieczeństwem ze strony niemieckiej i rosyjskiej. Inną koncepcję miał gen. Sikorski. Powojenna Europa, zgodnie z jego wizją, to federacja krajów Europy Środkowej, której oś stanowiła unia Polski i Czechosłowacji. Rozmowy rozpoczęły się w 1940 roku, kiedy Komitet Narodowy Czechosłowacji z siedzibą w Londynie został uznany za rząd. Pomysły Sikorskiego Brytyjczycy brali poważnie i traktowali z uznaniem, chociaż wydarzenia najbliższych lat miały obrócić te plany w niwecz.

W maju 1948 roku w Hadze miał miejsce Kongres Europejski, na którym spotkali się zwolennicy integracji europejskiej. Rozmowy trwały cztery dni i podzielone były na trzy sekcje: polityczną , gospodarczą i społeczno - kulturalną. Udział w obradach wzięło 19 reprezentacji krajów europejskich. Pod koniec obrad przyjęto "przesłanie do Europejczyków", które było zobowiązaniem do podjęcia działań, które w przyszłości miałyby umożliwić doprowadzenie do zjednoczenia Europy. Na tym etapie nie było jeszcze mowy o formie integracji, czy miałaby to być bardziej ścisła federacja, czy może bardziej luźna konfederacja. Pojawiły się za to pierwsze postanowienia w sprawach gospodarczych i kulturalnych. Postulowano rozpoczęcie budowania zjednoczonych instytucji oraz standaryzację spraw gospodarczych i społecznych. W kwestii kultury wskazano na potrzebę współpracy w dziedzinach edukacji i wychowania.

Kongres w Hadze był bardzo ważnym wydarzeniem dla procesu zjednoczenia Europy. Można nawet pokusić się stwierdzenie, że był początkiem i wyznacznikiem kierunków integracji. Czas pokazał, że rezolucje Kongresu nie były tylko deklaracjami bez pokrycia. Pociągnęły za sobą określone czynności polityczne.

Kongres haski jako wynik swojej działalności może sobie poczytać utworzenie Ruchu Europejskiego. Oficjalną datą jego powstania jest 25 października 1948 roku. Ruch miał zająć się działalnością informacyjną i edukacyjną, które miały na celu propagować idee europejskie i mobilizować siły polityczne, dzięki którym możliwe byłoby ich urzeczywistnienie.

W 1949 roku narodziła się Rada Europy. Jej członkowie - założyciele to: Belgia, Dania, Francja, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Norwegia, Szwecja, Wielka Brytania i Włochy. Rada Europy powstała, żeby doprowadzić do integracji europejskiej, w czym miały okazać się pomocne ustalenia, umowy i działania gospodarcze, społeczne, kulturalne, naukowe, prawne i administracyjne. Założyciele chcieli upowszechniać swobody demokratyczne przy pomocy członków Rady, którzy jako swoje przyjmują praworządność, prawa człowieka i podstawowe wolności. W 1950 roku na Radzie Europy uchwalona została Konwencja, mająca ochraniać prawa człowieka i podstawowe wartości. Powołano też do życia Europejską Komisję Praw Człowieka i Europejski Trybunał Praw Człowieka.

II wojna światowa, jej doświadczenia i skutki spowodowały, że okazało się iż integracja Europy to jedyny skuteczny sposób, żeby przeciwdziałać wojnom. Wtedy też zrodził się pomysł utworzenia organizacji, która dałaby możliwość kierowania europejskim sektorem węglowym. Nie było przypadkiem, że wybór padł właśnie na przemysł węglowy. Nie raz bywało tak, że chęć sprawowania kontroli nad tym sektorem przemysłowym powodowała europejskie konflikty zbrojne.

Pomysł ten postanowił rozwijać Francuz Jean Monet, który był wysokim urzędnikiem w Lidze Narodów. Świadomość, że Liga Narodów to organizacja niedoskonała sprawiła, że zrozumiano iż współdziałanie w Europie powinno być oparte na autonomicznych organach władzy.

Oficjalnym początkiem Wspólnoty Europejskiej była deklaracja Roberta Schumana. Plan Schumanna przewidywał powołanie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS). Schumann zgłosił go 18 kwietnia 1951 roku w ramach Traktatu Paryskiego. Europejska Wspólnota Węgla i Stali miała utworzyć wspólny rynek żelaza, stali i węgla, co miało doprowadzić do podniesienia poziomu życia w krajach, które przystąpiły do Wspólnoty. W projekcie przewidziano powołanie organów, które miałyby kontrolować przepływ surowców, dofinansowywać i rozstrzygać spory. Traktat o powołaniu Wspólnoty podpisano na 50 lat, a więc do roku 2002. Kraje członkowskie podjęły decyzję o stopniowym zniesieniu ceł i kontyngentów, które ograniczałyby swobodny przepływ towarów, pochodzących z produkcji węglowej i stalowej, pieniędzy i siły roboczej. Zobowiązały się, że wprowadzą jednolite taryfy transportowe, poniechają subsydiowania przedsiębiorstw przez rząd i tym podobnych praktyk, które ograniczają przedsiębiorczość.

Projekt Schumana sfinalizował i przypieczętował zawarcie pokoju i rozpoczął budowę drogi do wspólnej Europy.

W 1955 roku zebrali się ministrowie spraw zagranicznych państw EWWiS. W efekcie już w 1956 doszło wypracowania wspólnego stanowiska i rozpoczęły się prace przygotowujące plan integracji ekonomicznej Europy. W Messynie odbyła się konferencja, na której powołano tzw. Komitet Spaaka, którego zadaniem miało być opracowanie założeń nowej organizacji wspólnotowej. Nazwa komitetu wzięła się od nazwiska przewodniczącego - ministra spraw zagranicznych Belgii Paula Henn' ego Spaaka. Raport, który udało się przygotować Komitetowi był filarem traktatów rzymskich z 25 marca 1957 roku. Na ich mocy powołano do życie Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej - Euratom. EWG miało być tworem, w ramach którego miały zostać ustalone wspólne cła zewnętrzne. Unia celna miała zapewnić usunięcie przeszkód i utrudnień w prowadzeniu handlu. Celem dodatkowym, jaki przewidywał traktat o EWG, było utworzenie wspólnego rynku, który umożliwiłby swobodny ruch osób, usług i kapitału.

Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (ang. European Free Trade Association, EFTA)

Jest międzynarodową organizacją gospodarczą, która została założona w 1960 roku w zgodzie z Konwencją Sztokholmską. Dzięki niej miano utworzyć strefę wolnego handlu wewnątrz unii. Swoją siedzibę EFTA ma w Genewie.

Do EFTA wstąpiły: Austria, Dania, Norwegia, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja i Wielka Brytania. Po jakimś czasie jednak państwa te wybrały konkurencyjną EWG i zrezygnowały z członkostwa w EFTA.

Teraz do EFTA należy Islandia, Lichtenstein, Norwegia i Szwajcaria.

KOMISJA EUROPEJSKA

W skład Komisji Europejskiej wchodzi tylu komisarzy, ile aktualnie państw liczy Unia. Odpowiednio: po dwóch z Niemiec, Hiszpanii, Francji, Włoch, Wielkiej Brytanii i po jednym z pozostałych krajów. Każdy z komisarzy jest odpowiedzialny za określony dział pracy, są więc oni odpowiednikami ministrów w zwykłym rządzie. Komisję powołuje się wieloetapowo. Pierwszym etapem jest wyznaczenie przez rządy państw członkowskich pretendenta o stanowiska przewodniczącego komisji. Kandydat musi mieć poparcie wszystkich krajów i Parlamentu Europejskiego. Dopiero później Parlament Europejski dokonuje ostatecznego zatwierdzenia przewodniczącego i członków Komisji Europejskiej. Komisja Europejska powoływana jest na pięcioletnią kadencję.

W kompetencjach inicjatywnych leży wyłączne prawo KE do inicjatywy ustawodawczej. Obowiązki kontrolne wypełnia Komisja, nadzorując przestrzegania prawa wspólnotowego przez kraje członkowskie UE. Uchwalanie przepisów wykonawczych do istniejących już aktów prawnych to funkcja wykonawcza KE. Natomiast funkcja reprezentatywna to ambasadorowanie w kontaktach z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi. Komisja Europejska zbiera się raz w tygodniu. Siedzibą Komisji Europejskiej jest Bruksela.