Po antyku nastąpiła nowa epoka nazwana średniowieczem lub potocznie mówiąc - wieki średnie. Początek tego czasu symbolicznie datuje się na rok 476, w którym upadło cesarstwo zachodnio - rzymskie. Koniec przypisuje się odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba, czyli znów umownie rok 1492. Czas ten obfitował w wiele nowych spojrzeń na świat i kreowanie się nowych wartości takich jak władza, miłość i śmierć. Postaram się omówić główne aspekty tych problemów na podstawie niektórych utworów z tego okresu.

Tematem władzy zajął się najlepiej Gall Anonim w swojej Kronice Polskiej. Autor był mało znanym mnichem benedyktyńskim, przebywającym na dworze za czasów Bolesława Krzywoustego. To właśnie ten władca jest głównie omawianą postacią w Kronice, dając przykład modelu doskonałego władcy i wojownika. Z opisu wnioskujemy, że król winien być sprawiedliwy względem siebie i swoich obywateli, wyznający wiarę i walczący w jej imieniu. Ponadto musi być mądry i przebiegły, aby w jego państwie mógł panować dobrobyt, oraz żeby wrogowie bali się konfrontacji z nim i z jego armią. Opisany został więc typ idealnego władcy.

Miłość zostaje przykładowo opisana w Dziejach Tristana i Izoldy. I choć jest również obezna w innych średniowiecznych historiach, ta jest wyjątkowa, gdyż przewyższa nawet śmierć. Przypadkowo spętani miłością bohaterowie padają w sidła namiętności bezwiednie - za przyczyną magicznego napoju. Młodzi kochankowie co prawda starają się zawładnąć tym wielkim uczuciem i rozstać się pomimo cierpienia, nie udaje im się to jednak. Gdy dochodzi to dramatycznej śmierci obojga, po pochówku, z ich grobów wyrasta magiczny krzak głogu, który łączy parę pomimo śmierci. Ta nieszczęśliwa miłość musi mieć tragiczne zakończenie, gdyż bohaterowie przekraczają wszystkie tabu w imię tej wielkiej namiętności.

Jako ostatnie zagadnienie pozostaje śmierć. Ten temat cieszyła się wyjątkową popularnością w średniowieczu, dzięki czemu wiele dzieł podejmowało jej problematykę. Takim przykładowym utworem jest Rozmowa Mistrza Polikarpa za Śmiercią. Dialogowany utwór podejmuje tematykę umierania i bezwarunkowej równości w obliczu nadchodzącej śmierci. Dydaktyczny charakter wiersza ma ostrzegać przed grzesznym życiem i starać się nawrócić ludzi na drogę postępowania moralnego, według boskich przykazań. Obecny jest też element tańca śmierci - który wprowadza tematykę zrównania wszystkich ludzi do jednego poziomi, z którego nie ma rozróżnienia na lepszych i gorszych, gdyż wszyscy zakończą życie w jednakowy sposób.

Ze względu na różnice cywilizacyjne, te pojęcia w średniowieczu były na pewno postrzegane odmiennie niż są dzisiaj, w XXI wieku. Wpłynęło na to wiele czynników takich jak, reforma kościoła, edukacja i przemiany polityczne. Wydaje mi się jednak, że pomimo upływu czasu i tylu zmian, wartości obecne we wiekach średnich nie straciły na mocy. Dzisiaj też można znaleźć przykładowego rycerza, którego nazwalibyśmy po prostu gentelmanem.