Wody powierzchniowe: Polska, Europa

1. Ustrój (reżim) rzek - określając go, bierzemy pod uwagę:

- źródła: śnieżno-deszczowe

   dopływy rzek

   wybijające źródła

   topniejące lodowce

- stan poziomu rzek (czy zmienia się)

- zakres i czas zamarzania wody

- przepływ w m3/s

2. Ujścia rzek:

- lejkowe (estuarium) (Garona, Ebro, Łaba)

- deltowe (Wisła, Nil, Dunaj)

3. Bieg rzeki

- bieg górny:

  * doliny V-kształtne - wynik erozyjnej działalności rzek

- bieg środkowy:

  * meandry - zakole rzeczne

  * starorzeczajezioro przyrzeczne, fragment byłego koryta, odcięty wałem od obecnego nurtu

- bieg dolny

  * ławice - osadzanie się naniesionego materiału przy ujściu rzeki

  * ujście rzeki - miejsce, w którym rzeka swój bieg, wpada do jeziora, morza, oceanu

Dopływ - rzeka lub mniejszy ciek wodny, który nie uchodzi bezpośrednio do morza, ale do innej rzeki - rzeki głównej.

Dorzecze - obszar, z którego wody powierzchniowe spływają do systemu jednej rzeki, zwanej rzeką główną.

System rzeczny - określenie rzeki głównej wraz ze wszystkimi jej dopływami (bezpośrednimi i pośrednimi), a także zbiornikami wodnymi znajdującymi się w jej dorzeczu.

Rzeka - ciek wodny mający nazwę własną

Rzeka główna - rzeka bezpośrednio uchodząca do morza, oceanu

Koryto rzeki - najniższa część doliny, w której płynie rzeka

Staw - płytki zbiornik wodny zarośnięty roślinnością

Bagno - obszar stale podmokły

Jezioro - naturalne zagłębienie wypełnione wodą

Zlewisko - obszar lądowy, z którego wszystkie wody powierzchniowe i podziemne spływają do jednego morza lub oceanu

Wodospad - swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta

Wody podziemne - źródło zaopatrzenia w wodę pitną

Wody mineralne - posiadające rozpuszczone związki chemiczne, właściwości lecznicze, powstały w ich pobliżu uzdrowiska (Sudety, Karpaty, Pojezierze Kujawskie)

Wody termalne (cieplice) - wody o wysokich temp, wykorzystywane w gospodarce

4. Europę otaczają:

Od Pn: M. Norweskie i M. Barentsa

Od Pd: M. Śródziemne i M. Czarne

Od Zach: M. Północne i O. Atlantycki

5. Charakterystyka rzek Europy

Rzeki głównie zasilane są przez opady atmosferyczne.

80% obszaru Europy należy do zlewiska Oceanu Atlantyckiego

Najdłuższa rzeka w Europie - Wołga 3531 km 

Największe dorzecze w Europie - Wołga 1,36 mln km2

Najdłuższe rzeki: Dunaj, Ural, Dniepr, Kama

Ogólna powierzchnia jezior w Europie - 160 tyś. km2

Największe jeziora - Ładoga (17 700 km2), Onega, Balaton, Wezer, Wetter (geneza tektoniczna, pochodzenie polodowcowe)

Niemen - morze bałtyckie

Ebro - Morze śródziemne

Ural - morze kaspijskie

Dwina - morze białe

Dniestr - morze czarne

6. Charakterystyka rzek w Polsce:

Asymetria dorzeczy - prawe części dorzecza są większe niż lewe (powód: nachylenie powierzchni Polski w kierunku północno-zachodnim)

Zasilanie: śnieżno - deszczowe

Duża zmienność stanów wód 

99,7% rzek leży w zlewisku Morza Bałtyckiego

Wisła - Karpaty, Beskid Śląski, Babia Góra,

wys. Źródeł: 1106 m n.p.m.

dł. 1047 km, 

powierzchnia dorzecza: 168,7 tyś km2

duże dopływy: Warta, Bóbr, Nysa Łużycka

ujście deltowe

Odra - Sudety, Góry Odeskie,

wys. Źródeł: 634 m n.p.m.

dł. 854 km,

powierzchnia dorzecza: 106,1 tyś km2

duże dopływy: San, Pilica, Bug z Narwią

ujście lejkowe

Najdłuższy kanał: Wieprz-Krzna (140 km) 

7. Charakterystyka jezior w Polsce:

Występowanie: pojezierze mazurskie, pomorskie, wielkopolskie

Pochodzenie: polodowcowe

Typy:

Deltowe - powstałe w deltach rzek w wyniku nagromadzenia osadów (Druzno, Dąbie)

Przybrzeżne - powstałe przez odcięcie mierzejami dawnych zatok lub wypełnione wodami gruntowymi przybrzeżne zagłębienia; duże, płytkie (Gardno, Serbsko)

Krasowe - powstałe w wyniku rozpuszczenia wapienno-kredowego podłoża, wypełnione wodami podziemnymi (Spólne, Koseniec, Perszpa)

Rynnowe - powstałe w wyniku erozyjnej działalności wód płynących pod lądolodem; wydłużony kształt, znaczna długość, strome brzegi (Hańcza, Jeziorak, Gopło)

Moreny dennej - powstałe w naturalnych zagłębieniach pozostawionych przez lądolód; największa powierzchnia, niezbyt głębokie (Śniardwy, Mamry, Niegocin)

Cyrkowe - powstały w zagłębionym polu firnowym lodowca; niewielka powierzchnia, znaczna głębokość (Czarny Staw, Morskie Oko)

Największe jezioro: Śniardwy (114 km2)

Najgłębsze jezioro: Hańcza (108,5 m) 

Największy sztuczny zbiornik: Soliński (0,47 km2)

z.soliński - San

z.włocławski - Wisła

z.sulejowski - Pilica

z.otmuchowski - Nysa kłodzka

z.goczałkowicki - Wisła

z.czorsztyński - Dunajec

z.roznowski - Dunajec

z.żywiecki - Soła

z.siemianowski - Narew

z.turawski- Mała Panew

8. Funkcje sztucznych zbiorników:

- magazynowanie wody

- regulacja przepływu rzek

- zapobieganie powodziom

- hydroelektrownie