Europa

Półwyspy:

  • Skandynawski, Jutlandzki, Iberyjski, Apeniński, Bałkański, Bretoński, Kolski, Helski,

Wyspy:

  • Owcze, Szetlandy, Azory, Baleary, Orkady, Lofoty, Islandia, Wielka Brytania, Irlandia, Zelandia, Nowa Ziemia, Sardynia, Korsyka, Sycylia, Kreta, Gotlandia, Bornholm, Wolin,

Cieśniny:

  • Gibraltarska, Bosfor, Dardanele, Kaletańska, Skagerrak, Kattegat, Św. Bonifacego, Sycylijska, Sund,

Zatoki:

  • Biskajska, Botnicka, Fińska, Gdańska, Genueńska, Lwia, Walencka, Wenecka, Tarencka, Ryska,

Niziny:

  • Wschodnio - europejska, Francuska, Niemiecka, Polska, Węgierska, Wołoska, Polesie, Padańska,

Wyżyny:

  • Bawarska, Masyw Centralny, Środkowo-rosyjska, Nadwołżańska, Wołyńska, Podole, Małopolska,

Góry:

  • Skandynawskie, Alpy, Karpaty, Apeniny, Dynarskie, Pireneje, Betyckie, Iberyjskie, Sudety

Rzeki:

  • Wołga, Dunaj, Ren, Dniepr, Don, Sekwana, Wisła, Odra, Tag, Tyber, Pad, Tamiza, Dwina,

Pojezierza:

  • Fińskie, Pomorskie, Mazurskie, Kaszubskie, Wielkopolskie

Morza:

  • Północne, Bałtyckie, Adriatyckie, Egejskie, Tyrreńskie, Białe, Barentsa,

Jeziora:

  • Ładoga, Pejpus, Onega, Como, Balaton, Śniardwy, Wener, Werter,

Karpaty

Karpaty dzielą się na Zachodnie i Wschodnie. Dodatkowo w ich masywie wydzielono Karpaty wewnętrzne i zewnętrzne. Zewnętrzne to zbudowane ze sfałdowanych utworów fliszowych góry fałdowe natomiast wewnętrzne to trzon krystaliczny. W Polsce Karpaty wewnętrzne to Tatry. W Karpatach znajdują się obniżenia tektoniczne w postaci kotlin np.: Orawska, Nowotarska, Żywiecka. Góry charakteryzują się chłodniejszym klimatem, wyższymi opadami, piętrowością roślinności i klimatu. Góry są też miejscem gwałtownych zmian pogody i miejscem powstawania gwałtownych, ciepłych wiatrów nazywanych halnymi. Najwyższym szczytem Karpat jest Gerlach mający wysokość 2655 metrów nad poziomem morza.

Alpy

Alpy to najwyższy łańcuch górski w Europie (choć niektórzy uznają Elbrus za najwyższy) ciągnący się na długości 1200 kilometrów od wybrzeża morza Liguryjskiego po dolinę rzeki Dunaj. Najwyższym szczytem Alp jest Mont Blank mający 4807 metrów nad poziomem morza. Alpy podobnie jak Karpaty zostały podzielone na wyższe Zachodnie i niższe Wschodnie. W Alpach górna granica lasu przebiega na stokach południowych na wysokości 3200 metrów a na stokach północnych na wysokości 2500 metrów. Powyżej jest jeszcze inna ważna granica w górach czyli granica wiecznego śniegu. To powyżej niej mogą w korzystnych warunkach terenowych tworzyć się lodowce górskie. I takie lodowce są w Alpach.

Lodowiec górski tworzy się w zagłębieniu nazwanym cyrkiem lodowcowym. To w takim miejscu odkłada się śnieg którego jest więcej niż może się stopić. Warstwa śniegu stopniowo przyrasta a kolejne opady ubijają śnieg leżący poniżej. W pierwszej fazie powstaje firn czyli śnieg, który zatracił charakter kryształów ale znajduje się jeszcze w nim powietrze. Firn powstaje w wyniku nadtapiania śniegu w dzień i jego zamarzania w nocy. Ostatecznie w wyniku zwiększania się nacisku wyższych warstw powstaje lód lodowcowy. Jego ciągły przyrost powoduje, że zaczyna on płynąć w dół doliny. Dla lodowców alpejskich tempo poruszania się wynosi 10 do 60 cm dziennie.

Klimat górski cechuje się:

  • Piętrowością klimatyczną
  • Gwałtownością zmian pogody
  • Piętrowym układem roślinności pod wpływem piętrowości klimatu
  • Powstawaniem wiatrów górskich
  • Zwiększonymi opadami deszczu i śniegu
  • Dłuższymi zimami i krótszymi latami

Wulkany europejskie

Europa nie jest wolna od zjawisk wulkanicznych. Wulkan to miejsce w którym magma wydostaje się na powierzchnię ziemi albo tworząc stożek wulkaniczny albo wypływając ze szczeliny w ziemi. W Europie wulkany spotykamy głównie na wyspach. Czynnymi wulkanami są: Wezuwiusz, Etna, Stromboli, Hekla, Laki, Santoryn, Eldfell, Vulcano, Aksja, Grimsvotn, Beerenberg i Hvannadalshnjukur. Można ich występowanie podzielić na dwa obszary: jeden to grzbiet północnoatlantycki (Islandia, wyspa Jan Mayen) oraz obszar młodych fałdowań alpejskich (Włochy, Grecja). Oprócz wymienionych wulkanów są jeszcze w Europie wulkany, które wybuchały w czasach historycznych (pozostał po nich ślad pisany). Do takich wulkanów należą:

  • Volcanello wybuchł w 1631 roku
  • Furnas wybuchł w 1630 roku
  • Agua de Pau wybuchł w 1564 roku

Wybuch europejskiego wulkanu Wezuwiusz jest jednym z najbardziej znanych na całym świecie. Wybuchł on 24 sierpnia 79 roku naszej ery. W wyniku eksplozji na miasto Herakulum spłynęła rzeka błota a miasto Pompei zasypane zostało 7 metrową warstwą popiołu. W wyniku wybuchu śmierć poniosło 2000 osób.

Wyżyny

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska

Wyżyna ta należy do pasa wyżyn polskich i rozciąga się na południu Polski pomiędzy Wyżyną Śląską a Wyżyną Kielecko-Sandomierską. Ej średnia wysokość to około 300 metrów nad poziomem morza a maksymalnie wzniesienia przekraczają o parę metrów 500 metrów nad poziomem morza. Jest ona prawie w całości zbudowana ze skał węglanowych i dlatego na jej terenie wytworzyły się formy krasowe.

Kras to zjawisko rozpuszczania skał zawierających węglan wapnia przez wodę zawierającą dwutlenek węgla. Dwutlenek węgla w wodzie tworzy kwas węglowy i rozpuszcza skały. Skały wapienne rozpuszczają się niejednolicie w wyniku czego tworzą się różne formy zarówno na powierzchni gruntu jak i podziemne. Na powierzchni są to doliny, grupy skał, maczugi, żłobki krasowe i leje. Formy krasu podziemnego są bardziej imponujące. Od jaskiń i korytarzy, przez ogromne sale, nacieki w postaci stalaktytów, stalagmitów i stalagnatów po draperie i polewy wapienne.

Na wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej znajduje się kilkaset jaskiń z których niektóre mają po kilkaset metrów. Do najbardziej znanych należą: Łokietka, Wierzchowska Górna. Bardzo znanym elementem krajobrazu tej wyżyny jest Maczuga Herkulesa.

Wyżyna Bawarska

Wyżyna ta obejmuje swym zasięgiem południowy obszar Niemiec na południe od doliny Dunaju. Na południu wyżynę ograniczają Alpy Wschodnie. W jej centrum leży największy ośrodek wyżyny czyli miasto Monachium.

Południe wyżyny to obszar występowania licznych jezior. Kierunek spływu rzek jest południkowy w stronę północy. Wyżyna Bawarska jest terenem rolniczym. Na jej obszarze uprawia się między innymi pszenicę , buraki cukrowe, chmiel, tytoń oraz winny krzew. Duże znaczenie ma tez hodowla bydła mlecznego.

Niziny

Nizina Mazowiecka

Jest to największa nizina polska położona w centralnej części kraju. Rozciąga się od Garbu Lubawskiego na północy, Gór Świętokrzyskich na południu, Polesie i dolinę Bugu na wschodzie po dolinę Bzury na zachodzie. Przez środek niziny przepływa rzeka Wisła. Cała nizina ma kształt rozległego obniżenia do którego centrum zbiegają się liczne rzeki takie jak Narew z Bugiem, Wkra, Pilica, Bzura, Orzyc czy Świder. Krajobraz niziny Mazowieckiej to krajobraz staroglacjalny a więc ukształtowany przez zlodowacenie Wisły a jego formy nie są już tak wyraźnie rozpoznawalne w krajobrazie. Klimat niziny określany jest jako odmiana wielkich dolin. Inne cechy klimatu niziny to:

  • Średnia roczna temperatura na poziomie 7-8 stopni
  • Roczne amplitudy na poziomie 20-22 stopni
  • Średni roczny opad poniżej 550 milimetrów
  • Okres wegetacyjny około 210 dni

Nizina wykazuje korzystne cechy dla rozwoju:

- rolnictwa i komunikacji

- występują na niej duże zasoby wód podziemnych

Na jej obszarze występują tereny przyrodnicze o dużych walorach. Założono tam szereg rezerwatów przyrody, głównie leśnych ale również florystycznych i faunistycznych. Te ostatnie głównie na terenie najcenniejszym przyrodniczo czyli Puszczy Kampinoskiej. Na jej terenie utworzony został Kampinoski Park Narodowy. Ten park narodowy ma za zadanie chronić wydmy śródlądowe i obszary bagienne. Ten park narodowy jest także Rezerwatem Biosfery. Na terenie niziny znajdują się również liczne kompleksy leśne, szczególnie w jej północnej części.