Przejdź na stronę główną Interia.pl

Ojciec Goriot

Honore de Balzac

Streszczenie szczegółowe

Narrator opisuje pensjonat pani Vauquer i prezentuje jego właścicielkę i mieszkańców: panią Couture i Wiktorynę Taillefer, Eugeniusza de Rastignaca, pannę Michonneau i pana Poireta, Vautrina (Collina) i tytułowego ojca Goriota. Hotelik znajduje się przy paryskiej ulicy Neuve-Sainte-Genevie`ve. Poznajemy chciwość właścicielki plotki o jej przeszłości. Położenie odrzuconej przez ojca Wiktoryny, pochodzenie i dążenia Rastignaca, komiczne przywary panny Michonneau i pana Poireta, tajemniczą postać Vautrina, a przede wszystkim historię tytułowego bohatera. Zamieszkuje on pensjonat od 1813 roku. Jest to dawny przemysłowiec, który dorobił się fortuny na handlu mąką, wycofał się z interesów, a całe swoje życie i majątek po święcił niewdzięcznym córkom.

Na balu u hrabiny de Beauséant jej daleki kuzyn Rastignac spotyka hrabinę Anastazję de Restaud (córkę tytułowego bohatera). Eugeniusz zostaje wprowadzony na salony. Poznajemy paryską elitę: jej umiłowanie pozorów i przepychu, próżność, brak wyższych wartości. Powróciwszy do pensjonatu, Rastignac oddaje się studiom i rozmyślaniom o Anastazji.

W pensjonacie trwa nocne życie. Z miasta wraca Goriot, który zastawia u lichwiarzy posiadane jeszcze kosztowności (m. in. sprzedaje złotnikowi srebrny serwis), by pomóc córkom. Vautrin i jego tajemniczy goście rozmawiają o kobietach i balu u hrabiny de Beauséant. Następnego dnia służba pensjonatu rozmawia o Vautrinie, szerzą się plotki o ojcu Goriocie (żarty przy obiedzie), a Rastignac składa wizytę Anastazji. Spotyka cynicznego kochanka hrabiny, Maksyma de Trailles. Na spotkanie przybywa pieszo i skromnie ubrany, zostaje więc potraktowany przez lokaja Maurycego z wyższością i kpiną. Obserwuje również reakcje państwa de Restaud na wspomnienie o ojcu Goriocie (zblednięcie hrabiny, rozdrażnienie hrabiego). Zaczyna poznawać prawdziwą twarz paryskiej arystokracji. Odsłania ją również następna rozmowa bohatera z kuzynką, panią de Beauseant.

Eugeniusz składa wizytę w domu pani de Restaud i trzykrotnie nie zostaje przyjęty, opuszcza się więc w nauce i często odwiedza kuzynkę; w czasie jednej z takich wizyt spotyka księżną de Langeais. Poznajemy okoliczności wzbogacenia się ojca Goriota (spekulacja na handlu zbożem i mąką w czasie rewolucji), jego po święcenie i wychowawcze błędy wobec córek (bezkrytyczne zaspokajanie ich kaprysów).

Rastignac śle listy do matki i sióstr z prośbą o pomoc w zdobyciu wykształcenia i zrobieniu kariery. Posłaniec przynosi listy od rodziny. Siostry Laura i Agata przesyłają bratu zaoszczędzone pieniądze. Rastignac rozmawia z Vautrinem. Mimo początkowych oporów stopniowo ulega jego radom. Zbiegły galernik ukazuje mu prawdę o Paryżu, o panujących w nim stosunkach społecznych, ludzkim egoizmie, niemoralności, nieuczciwości, wszechwładzy pieniądza. Radzi mu postępować podobnie. Proponuje nawet pomoc w zdobyciu majątku. Vautrin chce, by Rastignac ożenił się z mieszkającą u pani Vauquer Wiktoryną de Taillefer. Wynajęty zabójca ma sprowokować do sprzeczki i zabić jej brata (spadkobiercę majątku ojca) i dziewczyna bez przeszkód zostanie dziedziczką fortuny ojca. Eugeniusz stanie się bogaczem i podzieli się majątkiem z Collinem. Eugeniusz odrzuca jednak kuszącą propozycję.

Rastignac nawiązuje natomiast romans z Delfiną de Nucingen. Rozpoczyna się jego metamorfoza. Wygrane dla niej szczęśliwym trafem w domu gry pieniądze "cementują" związek, który bohater traktuje jako sposób zdobycia paryskich salonów, zaistnienia w środowisku. Jednocześnie Eugeniusz zbliża się do ojca Goriota. Zdobywa jego zaufanie i sympatię, stopniowo poznaje tragiczną historię bezwzględnie wykorzystanego przez córki starca. Jako kochanek i powiernik Delfiny Eugeniusz codziennie jest przez nią zapraszany na obiad, wspólnie bywają na salonach arystokracji. Nie poprawia się jednak jego sytuacja materialna. To raczej Delfina wciąż potrzebuje pieniędzy, a ubogi student żyje nad wyraz skromnie. Vautrin ponawia zatem swoją propozycję. Wyczuwając wahanie studenta, pożycza mu na rok 3500 franków, bierze za to weksel i tym samym zdobywa nad nim kontrolę. Rastignac spłaca długi Anastazji de Restaud, która tym razem przejawia zainteresowanie "dobrze zapowiadającym się" młodym człowiekiem. Wszystko zdaje się iść po myśli Eugeniusza - wygrywa w karty kolejne pieniądze i zwraca Vautrinowi część długu.

Tymczasem wyjaśnia się tajemnica Ołży-Śmierci (jak nazywany jest Vautrin). Vautrinem interesuje się paryska policja, podejrzewająca, iż jest on zbiegłym galernikiem, zbrodniarzem o prawdziwym nazwisku Jakub Collin. Policjanci nakłaniają pannę Michonneau do pomocy w zdemaskowaniu zbrodniarza. Ma ona podać Vautrinowi miksturę, która spowoduje u niego "uderzenie krwi" przypominające apopleksję, a następnie sprawdzić, czy ma on na karku sekretny tatuaż. Nagroda wynosi trzy tysiące franków.

Ojciec daje Delfinie pieniądze na znajdujący się przy ulicy d'Artois apartament dla Rastignaca, gdzie będą mogli się spotykać. Sam chce zamieszkać kilka pięter wyżej, w skromnym pokoiku, by być bliżej córki i móc otrzymywać od Eugeniusza "sprawozdania" z tego, co słychać u Delfiny. Staruszek poświęca dla córek ostatnie pieniądze, finansowe zabezpieczenie jego starości. Rastignac tymczasem zamierza ostrzec brata Wiktoryny o grożącym mu śmiertelnym niebezpieczeństwie, ale Vautrin podaje mu zaprawione narkotykiem wino. Eugeniusz zasypia, a brat Wiktoryny zostaje zabity przez znajomego Collina w sprowokowanym pojedynku. Rastignac oświadcza jednak, że nie poślubi Wiktoryny, Vautrin sprzeciwia się temu stanowczo.

Ich decydującą rozmowę uniemożliwia panna Michonneau. Bohaterka już bez wahania podaje Vautrinowi napój. Zgodnie z planem traci on przytomność. Przy pomocy pana Poireta przenosi go do łóżka i przekonuje się, że faktycznie na karku nieprzytomnego istnieje tajny tatuaż. Do pensjonatu przybywa policja i aresztuje galernika.

Mieszkańcy pensjonatu żądają, by panna Michonneau natychmiast wyprowadziła się od pani Vauquer, nie chcą bowiem mieszkać z "Judaszem w spódnicy". Wspólnie szantażują właścicielkę, że albo wyrzuci pannę Michonneau z pensjonatu, albo odejdą wszyscy inni. Przyciśnięta do muru pani Vauquer wymawia mieszkanie pannie Michonneau.

Goriot jedzie wraz z Eugeniuszem do jego nowego mieszkania, w którym czeka na nich Delfina. Lada chwila ma dojść do przeprowadzki, nagle okazuje się jednak, że baron de Nucingen zbankrutował, Anastazja za ś zastawiła lichwiarzowi rodzinne klejnoty, by wspomóc kochanka. Córki potrzebują pieniędzy, zrujnowany starzec (nie mogąc im pomóc) wpada w rozpacz. Pogarsza się stan jego zdrowia, dostaje ataku, pada na podłogę. Ostatkiem sił podnosi się z łóżka i idzie do lichwiarza, by sprzedać ostatnie cenne przedmioty, jakie ma, i zastawić swoją dożywotnią rentę. Te pieniądze otrzyma Anastazja, by móc ubrać się na bal u pani de Beauséant, gdzie są zaproszeni również Delfina z Eugeniuszem. Bal jest dla Eugeniusza torturą - widzi pięknie ubrane i doskonale bawiące się Anastazję i Delfinę i wie, że są tak piękne, bo właśnie obdarły własnego ojca z ostatnich

pieniędzy. Wreszcie zabawa się kończy, młodzieniec wraca do domu, do łóżka umierającego ojca Goriota. Sam finansuje lekarza, lekarstwa, wymusza nawet na pani Vauquer zmianę po ścieli, by Goriot mógł umrzeć w ludzkich warunkach. Mimo usilnych próśb następnego dnia żadna z córek nie przychodzi odwiedzić umierającego ojca. Wreszcie przybywa Anastazja, ale Goriot jest już nieprzytomny. Umiera w przeświadczeniu, że wychował "nikczemnice, zbrodniarki". Dopiero w chwili śmierci uświadamia sobie, że dla córek był tylko przedmiotem, źródłem pieniędzy, że nie dostrzegały w nim ojca, człowieka.

Pogrzeb ojca Goriota przygnębia Eugeniusza. Córki przysyłają karety ze służącymi, same zostają w swoich domach. Staruszek zostaje pochowany (na koszt Rastignaca i Bianchona) na paryskim cmentarzu Pere-Lachaise. Rastignac podejmuje decyzję - nie podda się. Rzuca wyzwanie Paryżowi i jego salonom, mówiąc: "Teraz się spróbujemy!", i idzie na obiad do Delfiny.

Potrzebujesz pomocy?

Pozytywizm (Język polski)

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu.

Polityka Cookies. Prywatność. Copyright: INTERIA.PL 1999-2020 Wszystkie prawa zastrzeżone.