Ojciec Goriot

Honore de Balzac

Charakterystyka bohaterów

Jan Joachim Goriot

Ojciec opętany ślepą miłością do córek: hrabiny Anastazji de Restaud i baronowej Delfiny de Nucingen. Były handlarz, spekulant, który wzbogaca się w czasie rewolucji 1789 roku na handlu mąką i zbożem i który całe życie wierzy w moc pieniądza. Po śmierci żony zmienia swoją postawę. Poświęca osieroconym córkom bogactwo, czas, a przede wszystkim uczucie ( ślepe, bezkrytyczne, zaborcze). Wychowuje jednak egoistki, kobiety próżne, dbające jedynie o siebie. Umiera jako samotny, odtrącony przez dzieci starzec w ubogim pokoiku w pensjonacie pani Vauquer.

Goriot jest zbyt zachłanny. To maksymalista. Początkowo wszystko poświęca pracy, żądzy bogactwa, później - uczuciom. Chce uszczęśliwić córki, zapewnić im wszelkie rozrywki i spełnić wszelkie zachcianki. Popełnia podstawowy błąd wychowawczy. Uczy je brania, a nie dawania, wychowując tym samym interesowne, pozbawione uczuć egoistki. Rezygnuje ze swoich potrzeb, żyje w cieniu dzieci, które go odtrącają. Stopniowo traci cały majątek, ponieważ potrzeby Anastazji i Delfiny wciąż rosną. Córki nie utrzymują z nim kontaktu poza wizytami powodowanymi potrzebą pieniędzy. Tuż przed śmiercią Goriot uświadamia sobie swój błąd: "Obie mają serca z kamienia. Nadto sam je kochałem, aby one mogły mnie kochać". Dawny skąpiec i materialista cierpi z powodu zawiedzionej i odrzuconej ojcowskiej miłości. Człowiek, który zamienia egoizm i zachłanność na altruizm, poświęcenie, miłość, dostaje w zamian jedynie obojętność i okrucieństwo ze strony dzieci. W ostatnich chwilach wspiera go Rastignac, który z pomocą przyjaciół wyprawia mu pogrzeb.

Eugeniusz Rastignac

To bohater wchodzący w dorosłe życie, poznajemy go, gdy ma 21 lat. Jako ubogi młodzieniec z południa przyjeżdża do Paryża, by studiować prawo, zrobić karierę i zdobyć majątek. Mieszka ubogo w pensjonacie pani Vauquer. Próbuje samodzielnie finansować swoją edukację, choć jego pobyt w stolicy wspomagają siostry (wysyłają mu zaoszczędzone pieniądze). Początkowo wierzący w moralne wartości, szlachetny idealista, z czasem poddaje się demoralizującemu wpływowi Paryża. Poznaje świat salonów i pragnie zmienić swoje skromne życie. Początkowo nie umie pogodzić się z ludzką nieuczciwością i wszechwładzą pieniądza. Z czasem ulega wszechobecnemu zepsuciu. Istotny wpływ na zmianę Rastignaca ma współmieszkaniec pensjonatu, Vautrin, który - jak się później okazuje - jest słynnym przestępcą Jakubem Collinem, zwanym Ołży-Śmierć. Chcąc przynależeć do paryskiej elity towarzyskiej, Eugeniusz zmienia swoje postępowanie (metamorfoza bohatera). Nawiązuje więc romans z córką tytułowego bohatera, Delfiną de Nucingen. Jest to związek bez miłości, traktowany jako "droga do kariery", bo w taki sposób traktuje miłość paryska arystokracja. Rastignac dzięki romansowi z Delfiną pragnie pokazać się w towarzystwie, zdobyć miejsce w śród elity. Wciąż odzywa się w nim jeszcze głos sumienia, np. kiedy nie rozumie okrucieństwa córek umierającego współlokatora czy też odrzuca polegającą na morderstwie i oszustwie "pomoc" Vautrina. Zachowuje resztki człowieczeństwa i wrażliwości, pielęgnuje umierającego ojca Goriota i opłaca jego pogrzeb. Postępowanie Eugeniusza jest bezinteresowne, wynika z troski o drugiego człowieka, z szacunku dla umierającego starca. Jednak tuż po pogrzebie podejmuje decyzję o "zmierzeniu się" z Paryżem.

Jakie są więc najważniejsze cechy osobowości bohatera? Bezspornie dynamizm, chęć zmiany, dążenie do polepszenia sytuacji. Można je potraktować jako ambicję, która jest przecież zaletą (kiedy nie jest nadmierna!). Ale poprzez wpływ środowiska (zepsucie paryskiej arystokracji) ambicja ta przybiera niemoralny charakter. Rastignac staje się bohaterem ambiwalentnym (ma jeszcze ideały z przeszłości, ale boleśnie przekonuje się, że są bezużyteczne w paryskiej codzienności).

Vautrin (Jakub Collin)

Podający się za kupca ukrywający się przestępca naprawdę nazywa się Jakub Collin. Ma też przestępczy pseudonim: Ołży-Śmierć, ze względu na niebywałą zdolność unikania grożącego mu niebezpieczeństwa ("artysta zbrodni"). To bardzo ważna postać dla wymowy całej Komedii ludzkiej. Jest czterdziestolatkiem o farbowanych bokobrodach, pozornie wesołym, jowialnym i uczynnym człowiekiem. Jego zachowanie zdradza jednak, że skrywa on "zagrzebaną tajemnicę". Zbiegłego galernika cechuje sprzeczność, dwoistość - prowadzi przecież "podwójne życie". We współmieszkańcach pensjonatu wzbudza mieszane uczucia. Ludzie doceniają jego uczynność i dowcip, boją się jednak złośliwości i cynicznych uwag.

Vautrin pełni rolę nauczyciela Rastignaca. Początkowo spotyka się z niechęcią młodzieńca. Kiedy student zmienia postawę i za wszelką cenę dąży do "zdobycia" Paryża, Collin (dzięki swojemu do świadczeniu i cynizmowi) staje się jego życiowym mistrzem. Vautrin to buntownik, przypominający nieco samotnych, aspołecznych romantyków. Odważnie odrzuca wszelkie zasady i porównuje Paryż do śmietnika, otwarcie mówi o niemoralności arystokracji, a nawet samego prawa. Staje się dzięki swej bezkompromisowości i położeniu (ukrywający się galernik) "krzywym zwierciadłem", w którym odbijają się paryskie elity. Nie jest w niczym gorszy od reprezentantów paryskich elit, którzy popełniają takie same lub gorsze zbrodnie w majestacie prawa, chronieni przez swój status społeczny. Paradoksalnie to przestępca jawi się uczciwym człowiekiem, zdolnym do lojalności wobec przyjaciół i bezinteresownej troski o innych. Poza odwagą i cynizmem wyróżnia go szczerość. Vautrin nie uznaje społecznych gier i pozorów. Dowodem na to, że budzi sympatię, jest bezkompromisowe żądanie wydalenia z pensjonatu panny Michonneau, która wydała go podstępem w ręce policji.

Delfina de Nucingen i Anastazja de Restaud

Skłócone ze sobą córki tytułowego bohatera. Anastazja to żona hrabiego de Restaud, Delfina - bankiera niemieckiego pochodzenia, barona de Nucingen. Jako szanowane damy, małżonki ważnych paryskich osobistości, wstydzą się starego, zubożałego ojca. Korzystają jeszcze z resztek jego majątku, ale coraz rzadziej go odwiedzają. Nie utrzymują z nim kontaktów, nie zapraszają do swoich domów. Traktują go przedmiotowo. Ojciec - były handlarz zbożem to powód do wstydu w towarzystwie. A przecież dzięki jego zbożu miały dostatnie dzieciństwo. Osierocone przez matkę, rozpieszczane przez ojca, wyrosły na zimne, cyniczne egoistki, kobiety dążące jedynie do zaszczytów, zabawy, majątku. Są niemoralne i okrutne, a jednocześnie trzeźwo oceniają świat. Ich okrucieństwo jest więc wynikiem błędów wychowawczych ojca, ale i ich realizmu (doskonale znają mechanizmy paryskiego świata). Ich uczucia do ojca zależą tylko i wyłącznie od tego, czy i ile ma dla nich pieniędzy. Gdy Goriot umiera, Delfina wymawia się zmęczeniem po balu i nie przyjeżdża; jedynie Anastazja zdobywa się na sprzeciw wobec męża i zjawia się w pensjonacie. Mimo to jej żal jest najwyraźniej chwilowy, gdyż na pogrzebie ojca nie ma żadnej z sióstr. Obie przysyłają tylko służbę.

Potrzebujesz pomocy?

Pozytywizm (Język polski)

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu.

Polityka Cookies. Prywatność. Copyright: INTERIA.PL 1999-2021 Wszystkie prawa zastrzeżone.