Na straganie - analiza i interpretacja
Wiersz Brzechwy „Na straganie” jest wierszem rymowanym i silnie rytmicznym, napisanym krótkimi wersami z elementami dialogu. Zbudowany jest z dwudziestu dwuwersowych strof z rymami parzystymi, dokładnymi, charakterystycznymi dla poezji dziecięcej. To właśnie one nadają historyjce rytm i budują dynamikę, potęgując wrażenie zamieszania panujące wśród rozmawiających ze sobą warzyw. Dominuje forma scenki: najpierw narrator sygnalizuje, że na straganie „słyszy się rozmowy”, a następnie przytacza szereg wypowiedzi bohaterów, poprzez personifikację warzyw. Pojawiają się tu krótkie wtrącenia narratora („Rzecze na to Kalarepka”, „Naraz słychać głos Fasoli”).
Co kilka strof pojawia się powtarzalna, pełniąca funkcję refrenu strofa:
„– A to feler –
Westchnął seler”.
Kilkakrotnie powtarzane zdanie porządkuje kompozycję i wzmacnia komizm sytuacyjny, wynikający z trywialnych problemów i kłótni warzyw. Wiersz ma wyraźną puentę: końcowa wypowiedź kapusty zamyka scenę i jeszcze bardziej potęguje absurdalność sytuacji przedstawionej w wierszu.
Interpretacja wiersza Jana Brzechwy ukazuje zarazem wiersz jako formę komunikacji oraz poezję jako formę zabawy. Brzechwa nadaje warzywom cechy ludzkich charakterów, które komentują wygląd innych, narzekają, zaczepiają się, obrażają, a nawet wdają się w sprzeczki. Zabawne jest to, że zwyczajne warzywa zostają ubrane w typowe ludzkie cechy, ale z drugiej strony autor wyśmiewa kłótliwość i złośliwość, które rodzą się z byle powodu, nie prowadząc do niczego konstruktywnego. Dialogi warzyw są dynamiczne i bardzo autentyczne, a kłótnie warzyw wprowadzają element humorystyczny, który ostatecznie staje się niczym innym, jak edukacją przez poezję.
Puentą jest niezmiennie moment, w którym kapusta „rzecze”, że wszyscy i tak skończą tak samo („Wnet i tak zginiemy w zupie!”), więc spory te są pozbawione sensu. Z wiersza Brzechwy wysnuwa się morał, iż lepiej szukać zgody i mieć dystans do własnych ambicji, gdyż kłótnie niczego nie zmieniają na lepsze, a jedynie psują relacje i atmosferę.
