Ojciec Goriot

Honore de Balzac

Geneza i gatunek utworu

Ojciec Goriot to część Komedii ludzkiej, wielkiego cyklu powieściowego Balzaka. Należy do części pod tytułem Sceny z życia prywatnego i napisana została w latach 1834-1835. Uchodzi za centralny punkt cyklu. Pisząc Ojca Goriot, Balzak wpadł na pomysł, aby ci sami bohaterowie występowali w powieściach wchodzących w skład zbioru - można więc przyjąć, że rok 1834 stanowi faktyczną datę zaistnienia w świadomości pisarza Komedii ludzkiej jako konsekwentnej całości. Cały cykl miał liczyć 137 pozycji, z czego Balzak ukończył 97; zachowały się też szkice i notatki do pozostałych. W kolejnych powieściach występują ci sami bohaterowie. Postacie epizodyczne w jednej książce zostają głównymi bohaterami kolejnej. Jednocześnie każda część cyklu to zamknięta całość.

Ojciec Goriot powstał w epoce realizmu. Jego autor był mistrzem "naśladownictwa", znanej już w Starożytności zasady mimesis. Twórcy antyczni uważali, że dzieło sztuki powinno stanowić odzwierciedlenie rzeczywistości, jej odbicie. Artysta powinien więc dążyć do jak najwierniejszego odwzorowania otaczającego go świata. Realiści - jako przedstawiciele uformowanego w latach 20. XIX wieku we Francji, a zapoczątkowanego właśnie przez Balzaka prądu literackiego - mistrzowsko spełnili ten warunek. XIX-wieczny realizm rozwijał się od ok. 1850 roku, najpierw w literaturze francuskiej, a później w większości literatur europejskich. Do najważniejszych (obok Balzaka) pisarzy-realistów zaliczamy dziś: we Francji Stendhala (1783-1842) i Gustawa Flauberta (1821-1880), w Anglii Karola Dickensa (1812-1870), w Rosji Mikołaja Gogola (1809-1852), Lwa Tołstoja (1828-1910) oraz Fiodora Dostojewskiego (1821-1881). Ich powieści czytywali głównie mieszczanie, dlatego nowy prąd określono mianem realizmu mieszczańskiego.

Balzak wnikliwie obserwował rzeczywistość i ukazywał ją z perspektywy przeciętnego odbiorcy - narratora. Również jego bohaterowie to ludzie przeciętni, niewyróżniający się z otoczenia.

Ojciec Goriot to wzorcowa powieść realistyczna, zarówno pod względem kompozycji, jak i konstrukcji świata przedstawionego. Świadczą o tym następujące cechy:

  1. zwarta kompozycja utworu, wyraźnie zarysowana, wielowątkowa akcja;
  2. narrator - nie tylko obserwator przedstawianych wydarzeń, ale i oceniający bohaterów komentator zaistniałych sytuacji;
  3. indywidualizacja bohaterów utworu i ich jednoczesna "typowość" (prawdopodobieństwo społeczne);
  4. indywidualizacja języka (np. język galernika Vautrina a język arystokratki Delfiny de Nucingen);
  5. stopniowanie napięcia, jego narastanie aż do sceny kulminacyjnej;
  6. szczegółowy obraz XIX-wiecznego Paryża, jego tła obyczajowego, topograficzna znajomość przedstawianych miejsc.

Balzak jest bezspornym mistrzem obserwacji stosunków społecznych. Szczegółowo, niezwykle wiernie odwzorowuje otaczający go świat. Majstersztykiem w dziedzinie symboliki społecznej jest rozmieszczenie bohaterów w pensjonacie pani Vauquer - to, czy mieszka się na pierwszym, czy na ostatnim piętrze, jest ważne - hierarchia pięter odpowiada bowiem hierarchii społecznej. Im wyżej, tym niższa pozycja społeczna.

Potrzebujesz pomocy?

Pozytywizm (Język polski)

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu.

Polityka Cookies. Prywatność. Copyright: INTERIA.PL 1999-2021 Wszystkie prawa zastrzeżone.