W oparciu o kryterium reżimu politycznego można wyróżnić trzy typy państw: demokratyczne, autorytarne i totalitarne.

Państwo demokratyczne

Słowo "Demokracja" wywodzi się z języka greckiego oznacza "władza ludu" W państwie opartym na zasadach demokratycznych władza należy do ogółu obywateli. Rządy obywateli mogą przybrać dwojakie formy:

  • demokracja bezpośrednia: obywatele wyrażają swoją opinię w danej sprawie poprzez udział w referendum (w Polsce takie zdarzenie ostatnio miało miejsce w 2003 roku, dotyczyło wstąpienia do Unii Europejskiej)
  • demokracja pośrednia - obywatele sprawują rządy pośrednio poprzez wybranych przez siebie przedstawicieli wyłonionych w wyborach charakteryzowanych przez 5 przymiotników: bezpośrednie (każdy musi osobiście oddać swój głos), tajne (aby obywatele podczas głosowania kierowali się tylko i wyłącznie własnymi przekonaniami, a nie naciskami z zewnątrz), równe (każdemu przysługuje jeden głos, nie ma jednostek uprzywilejowanych), powszechne (prawo głosu przysługuje ogółowi pełnoletnich obywateli bez względu na płeć rasę, wyznanie religijne itd.), proporcjonalne,

W państwie demokratycznym relacje miedzy jednostką a organami państwowymi przebiegają w ramach określonych procedur. Prawa obywateli a także zakres ich obowiązków wyznacza konstytucja będąca jednocześnie najważniejsza ustawą w państwie. Współcześnie w krajach demokratycznych w konstytucjach znajdują się zapisy o wolności słowa, sumienia, zrzeszania się oraz zakaz dyskryminacji ze względu na płeć, narodowość, wyznanie religijne itd. Obok praw i obowiązków obywateli ustawa zasadnicza zawiera zasadę trójpodziału władzy w państwie, wywodzącą się od Monteskiusza (władza wykonawcza - rząd, władza ustawodawcza - parlament i sądownicza - niezawisłe sądy)

Państwo autorytarne - system rządów w tego rodzaju państwie ma charakter oligarchiczny, tj. władza przysługuje jedynie nielicznej elicie, od reszty społeczeństwa wymaga się przede wszystkim biernego posłuszeństwa. Prawo, gospodarka i kultura są całkowicie podporządkowane interesom rządzących. Społeczeństwo pozbawione realnego wpływu ma władzę (autorytaryzm niekiedy zachowuje pozory demokracji, np. przedstawiciele organów władzy są wyłaniani w toku wyborów, których wynik w praktyce jest z góry przesądzony) pogrąża się w apatii.

Państwo totalitarne - Co się tyczy sytemu politycznego, to w państwie totalitarnym władzę sprawuje "wódz" będą rzekomo wyrazicielem woli mas. Jak już wspomniano reżimy polityczne tego rodzaju są monopartyjne (jedna legalnie działająca partia). Polityka wewnętrzna zasadza się na dążeniu do kontroli nad aktywnością swoich obywateli we wszystkich dziedzinach życia: od systemu politycznego po relacje rodzinne. Jak twierdzi Juan Linz, państwo totalitarne opiera się na określonej ideologii, która stanowi nie tylko podstawę polityki państwa, ale również ma stanowić jedyny słuszny system przekonań obowiązujący każdego bez wyjątku obywatela. Narzędziami służącymi do "przekonania" obywateli do przyjęcia światopoglądu wyznawanego przez władze są: media i system edukacji, którego celem jest wychowanie jednostek posłusznych, biernych i całkowicie oddanych reżimowi.

totalitarne dba również o czas wolny swoich obywateli nie pozostawiając wiele czasu na życie prywatne: zbyt duża ilość czasu wolnego pozostawiona obywatelom mogłaby prowadzić do niebezpiecznych rozważań na obowiązującym systemem przekonań lub też oddawaniu rozrywkom, które mogłyby oddalać od narzucanego przez państwo sposobu myślenia. Dlatego tez w takich państwach jak Trzecia Rzesza czy Włochy Mussoliniego każdy obywatel od dzieciństwa począwszy musiał należeć do jakiejś organizacji(np. Hitlerjugend w III Rzeszy, czy Komsomoł w ZSRR). Stanowiącej przybudówka partii będącej u władzy, która pozostaje zarazem jedyną legalnie działającą partią. Jeżeli nawet przy ścisłej kontroli czasu wolnego i usilnym wpajaniu obowiązującej ideologii zdarzą się jakieś niepokorne jednostki, to państwo "nawraca" je na właściwą drogę rozmaitymi odmianami przymusu: od uwięzienia przez obozy poprawcze i tortury. Reżimy totalitarne dążą również do zachowania pełnej kontroli nad gospodarka poprzez m. in. odgórnie narzucone normy i ograniczenia produkcji.