Pojecie "kultury politycznej" zostało sformułowane w XIX wieku. W Polsce po raz pierwszy pojawiło się około 1905 roku i wtedy oznaczało powstrzymywanie się od działań skrajnych

Współcześnie definicje kultury politycznej można podzielić na trzy grupy: psychologiczne, socjologiczne i systemowe.

Ujecie psychologiczne kładzie nacisk na kulturę polityczną jednostek . Ujecie socjologiczne - na kulturowe podłoże zachowań wyborczych, ujęcie systemowe kładzie nacisk na całokształt zjawisk politycznych. Rozróżnienie to nie ma jednak charakteru sztywnego.

Zgodnie z ujęciem psychologicznym kulturę polityczną tworzą następujące komponenty

  1. poznawczy obejmujący wiedzę o procesach i faktach politycznych
  2. normatywny - ogól wartości i norm, na których wg członków społeczeństwa powinna opierać się sfera polityki.
  3. Oceniający - przekonania i sądy wartościujące, które odnoszą się do rożnych instytucji życia politycznego
  4. Emocjonalny - odnosi się do postaw i zachowań jednostek .

W ramach ujęcia socjologicznego Gabriel Almond i Sidney Werba wyróżnili następujące typy zachowań politycznych:

    • zaściankowy - małe zainteresowanie życiem politycznym, słaba aktywność, wg nich występuje głównie w społeczeństwach plemiennych
    • poddańczy - bezwzględne posłuszeństwo wobec elity rządzącej społeczeństwo jest bierne, nie wykazuje zainteresowania polityką, zostawiając ja elitom kraju. Ten rodzaj postępowania jest cecha systemów autorytarnych i totalitarnych bądź dla społeczeństw znajdujących się w epoce transformacji - od systemu autorytarnego/ totalitarnego do demokracji
    • uczestniczący - obywatele pełnią aktywny udział w życiu politycznym, typ kultury politycznej charakterystyczny dla państw demokratycznych

Przykładem ujęcia systemowego może być definicja A Korybskiego opisująca kulturę polityczną jako część kultury globalnej kultura polityczna to część kultury globalnej, która dotyczy działań politycznych, a więc działań skierowanych na realizację interesów i zaspokajanie potrzeb poprzez system władzy państwowej".

Kultura polityczna a kampania wyborcza w Polsce

Polska demokracja jest demokracja stosunkowo młodą, wiec zgodnie z ujęciem Almonda i Werba powinna należeć do typu drugiego. Pewne zjawiska zdają się tą tezę potwierdzać - na przykład odsetek obywateli uczestniczących w wyborach i referendach jest na bardzo niskim poziomie i rzadko przekracza 50%. W wyborach w parlamentarnych i prezydenckich w Polsce w 2005 roku nie uczestniczyła ponad połowa uprawnionych do głosowania. Od wyborów w 1989, w których uczestniczyło 68% uprawnionych do głosowania liczba ta systematycznie spada. Z drugiej strony przyciągniecie do urn ponad połowy wyborców nie jest niemożliwe - w referendum z 2003 r., które miało zadecydować czy Polska stanie się członkiem Unii Europejskiej wzięła udział ponad połowa uprawnionych do głosowania.

Na apatie polityczną w Polsce wpłynęło niewątpliwie negatywne dziedzictwo PRL, kiedy wybory były tylko farsą, a ich wynik był z góry znany. W tamtym okresie jedną możliwością zaprotestowania było powstrzymanie się od udziału wyborach. Socjolog Mikołaj Cześnik że apatia polityczna w III RP jest kontynuacją tamtych zachowań, ludzie rozczarowani poczynaniami polskich władz protestują poprzez wstrzymanie się od udziału w wyborach

Drugim czynnikiem są liczne afery, które stały się udziałem polskich polityków, w powszechnej opinii politycy kojarzą się z oszustwami, kradzieżami i korupcja. Dowodem na popularność negatywnych przekonań o politykach jest fakt, że na skali prestiżu zawodów polityk zajmuje niższą pozycję niż sprzątaczka.

Kolejnym czynnikiem jest brak kultury politycznej samych polityków przejawiającej się w organizowanych przez partie polityczne kampaniach wyborczych. Brutalny, język oszczerstwa, , demagogia = oto chwyty najczęściej stosowane. Przykładem tego rodzaju zachowań jest rozpowszechnianie przez sztab wyborczy Prawa i Sprawiedliwości informacji o tym, ze dziadek Donalda Tuska politycznego oponenta lidera PiS-u Lecha Kaczyńskiego służył w Wermachcie. Często stosowanym chwytem - zwłaszcza przez ugrupowania skrajnie prawicowe jest ogłaszanie, e przeciwnicy polityczni maja pochodzenie żydowskie.

Innym zabiegiem, który jest często stosowany, aby zwiększyć swoje szanse na zwycięstwo w wyborach jest wykorzystywanie autorytetem Kościoła Katolickiego, stosowane nie tylko przez partie, które wyraźnie nawiązują do katolicyzmu. Także liderzy partii lewicowych ostentacyjnie demonstrują swoją religijność . Biskupi starają się przestrzegać zasady apolityczności Kościoła, jednak niektórzy księża sami dążą do aktywnego wpływu na życie polityczne; można tutaj wymienić m. in. ojca Tadeusza Rydzyka i prałata Henryka Jankowskiego.

Wreszcie w trakcie kampanii politycznych często wyborcy słyszą obietnice, które są niemożliwe do zrealizowania, na tyle, ze po wygraniu wyborów politycy sami odchodzą od ich realizacji. Rożne partie głoszą idee zmniejszenia wydatków w administracji rządowej, podczas gdy liczba urzędników stale rośnie.