Metoda d'Hondta- popularny w Europie sposób przeliczania głosów na mandaty uzyskane w wyborach, jest to jedna z tzw. formuł największych średnich. Ilość głosów, jakie uzyskało ugrupowanie polityczne w danym okręgu wyborczym jest dzielona poprzez następujące po sobie liczby całkowite. Mandaty przypadają tym komitetom wyborczym, które uzyskały najwyższe ilorazy. Tak jeżeli komitet uzyskał 100 głosów a komitet B 150, to po podzieleniu prze kolejne liczby całkowite otrzymujemy 100/1 = 100, 100/2 = 50, 100/3=33,3, 100/4=25; 150/1 = 150, 150 /2 = 75, 150/3 = 50. Jeżeli w danym okręgu wyborczym były od zdobycia trzy mandaty, to 2 przypadają komitetowi B(150 i 75), a jeden otrzymuje komitet A (100), System jest bardziej korzystny dla dużych partii, zwłaszcza gdy okręgów wyborczych jest niewiele i istnieje tak zwana "klauzula zaporowa". Formuła d'Hondta jest stosowana w Holandii, Belgii, Austrii, Finlandii, Portugalii, Hiszpanii i Grecji, a także w Polsce w wyborach do sejmu i wyborach do rad gmin liczących więcej niż 20 000 mieszkańców.

Formuła Sainte-Lague operacja matematyczna jest ta sama, ale liczbę uzyskanych głosów dzieli się przez liczby nieparzyste. W dawnej wersji tej metody dzielenie zaczynało się od liczby 3 ( i kolejno 5, 7 itd.). W nowej wersji pierwszym dzielnikiem jest liczna 3,4. system ten jest uważany za bardziej korzystny dla partii małych niż metoda d'Hondta, szczególnie w wersji klasycznej. Metoda ta jest stosowana w krajach skandynawskich (z wyjątkiem Finlandii)

STV - System pojedynczego głosu przechodniego (PGP tzw. STV od Single Transferable Vote) system quasi- proporcjonalny, którego celem jest umożliwienie wyborcy ekspresji swoich preferencji osobistych w większym stopniu niż pozwala na to system list partyjnych. STV ma zamierzeniu do prowadzić do wyboru kandydatów najbardziej preferowanych przez jak największa część elektoratu. Warunkiem koniecznym od zastosowania tej metody jest istnienie okręgów wielomandatowych, ale jednocześnie obejmujących przeciętnie piec mandatów. Zadaniem wyborcy jest uporządkowanie kandydatów w k0olejnosci od najbardziej preferowanego od najmniej preferowanego. Kolejnym krokiem jest obliczenie ilorazu wyborczego dal każdego okręgu wyborczego zgodnie z następującą formułą:

Liczba oddanych głosów plus 1/liczba mandatów plus 1

Przydziału mandatów dokonuje się zgodnie z następującymi regułami

  1. W przypadku gdy żaden z kandydatów (wybranych wg ilości uzyskanych przez nich pierwszych miejsc) nie przekroczy ilorazu wyborczego, to kandydat o najniższej ilości głosów jest usuwany, a głosy , które uzyskał są przydzielane pozostałym w zależności od uzyskanych przez nich drugich miejsc
  2. Jeżeli któremuś z kandydatów uda się przekroczyć iloraz wyborczy, to uzyskuje on mandat .różnica pomiędzy głosami, jakie uzyskała ilorazem wyborczym jest przydzielana pozostałym kandydatom uszeregowanym według zajmowanych przez nich drugich miejsc. To "przenoszenie" głosów na innych kandydatów jest cecha typowa dla STV

W ten sposób są obsadzane wszystkie mandaty, jakie przypadają na dany okręg wyborczy. Entuzjaści (Lijphart) metody STV podkreślają, że to najlepszy (najbardziej adekwatny) sposób odzwierciedla preferencje wyborcze oraz daje elektoratowi dużą swobodę wyboru , przeciwnicy wskazują ze konsekwencją systemu STV może być zmniejszenie spójności partii politycznych (Gallagher, Laver, Mair). Ten system jest stosowany w Irlandii, Nowej Zelandii, Kanadzie, Australii i Malcie.

Teza że ordynacja wyborcza stwarza stabilność polityczną byłaby trudna do obronienia , niewątpliwie jednak przewaga systemów proporcjonalnych leży w ich lepszym niż w przypadku systemu większościowego odwzorowaniu preferencji wyborczych, aczkolwiek dokładność tego odwzorowania jest zróżnicowana.

Lakeman sporządził następującą typologię systemów wyborczych:

1) Systemy większościowe:

A. większości względnej:

1. jednomandatowe okręgi wyborcze (Wielka Brytania, USA, Nowa Zelandia)

2. wielomandatowe okręgi wyborcze (Turcja, Argentyna)

B. większości absolutnej:

1. jednomandatowe okręgi wyborcze:

a. drugie głosowanie (Francja)

b. alternatywne głosowanie (Australia)

2. wielomandatowe okręgi wyborcze

a. drugie głosowanie

b. alternatywne głosowanie

2) Systemy semiproporcjonalne:

A. ograniczone głosowanie

B. SNTV

C. komunikacyjne głosowanie

3) Systemy proporcjonalne:

A. listy partyjne

1. nie ma żadnego wyboru między kandydatami

2. wybiera się jednego kandydata w ramach listy

3. wybiera się więcej niż jednego kandydata w ramach listy

4. wybór kandydatów nie jest ograniczony jedną listą

B. systemy mieszane

C. STV

Klasyfikacja Taylora i Johnston, wyróżnia takie systemy wyborcze, jak

1. Systemy pluralistyczne:

a. jednomandatowe okręgi wyborcze

b. wielomandatowe okręgi wyborcze

c. zbalansowany system pluralistyczny (SNTV)

2. Systemy preferencyjne:

a. jednomandatowe okręgi wyborcze

- alternatywne głosowanie

- drugie głosowanie

b. wielomandatowe okręgi wyborcze: STV

3. Systemy list partyjnych

4. Systemy mieszane

Większość zachodnioeuropejskich systemów wyborczych opiera się na okręgach wielomandatowcym, głosowaniu kategorycznym i jednej z formuł proporcjonalnych. Wyjątkami są:

  • Wielka Brytania, gdzie występują okręgi jednomandatowe i formuła większości względnej
  • Irlandia
  • Włochy przed 1993
  • Szwajcaria - tam stosowane jest głosowanie porządkujące
  • Francja - używana jest formuła większości bezwzględnej

Inna typologia systemów wyborczych za kryterium przyjmuje poziom, w jakim ordynacja odzwierciedla upodobania wyborców, równość szans komitetów wyborczych na uzyskanie ilości mandatów odpowiedniej do poparcia; a także stabilność polityczną, której miernikiem jest długość rządów jednego gabinetu. W oparciu o powyższe kryteria można wyróżnić:

  1. systemy "silne" - występują znaczne dysproporcje między partiami, w najlepszej sytuacji są duże partie, orientacja na stabilność gabinetową
  2. systemy "słabe" - nastawione na to aby liczba uzyskanych mandatów była wprost proporcjonalna do zdobytych głosów.