Słowacja jest krajem, w którym system partyjny, zarówno dziś jak i przez lata komunizmu tam panującego, ma właściwości wyróżniające i różni się od systemu partyjnego Czech, Węgier czy Polski. Jednak G. Satori zauważa podobieństwo w systemie partyjnym tych kilku krajów. Przede wszystkim zwraca uwagę na sytuację po wojenną, gdzie w krajach tych występował system z jedną ideologiczną partią. Podobnie sytuacja wyglądała w Czechosłowacji, gdzie po roku 1948 system został zdominowany przez hegemoniczną partię. Podobnie jak w Polsce Zjednoczone Stronnictwo Ludowe i Partia Demokratyczna tak i w Czechosłowacji Partia Odrodzenia Słowackiego i Partia Wolności pełniły role partii satelickich, które realizowały program partii rządzącej. Taki stan rzeczy miał za zadanie pokazać, że w komunistycznych krajach istnieje pluralizm polityczny. Partią trzymającą w rękach całą władze była Komunistyczna Partia Czechosłowacji a jej odpowiednikiem na terenie Słowacji była Komunistyczna Partia Słowacji, która de facto nie była samodzielna i w znacznej mierze była zależna od swojej "matki" KPCZ. Wszystkie decyzje musiały być konsultowane z KPCZ, nawet terminy czy program zjazdów. Przed upadkiem systemu politycznego na Słowacji nie powstała żadna opozycyjna partia, która byłaby w stanie walczyć o władze z komunistami. Spowodowane to było m. In. Akceptacją społeczną i zmianami i modyfikacją reżimu.

Jak w większości krajów bloku wschodniego, także i na Słowacji po 1989 roku, gdy upadł komunizm i powoli kraj ten usamodzielniał się i wychodził spod zależności sowieckiej, zaistniały odpowiednie przesłanki do tworzenia nowego systemu partyjnego. Największy rozkwit partii politycznych przypadł na okres od listopada 1989 roku do czerwca 1990 roku. Partie powstałe w tym okresie można podzielić, ze względu na genezę ich powstania na cztery grupy.

Pierwsza grupa partii to partie nowe, tworzone od samego początku, takie jak: Partia Zielonych w Słowacji (SZS), Ruch Chrześcijańsko-Demokratyczny (KDH) oraz inne partie jak np. przedstawiciele mniejszości węgierskiej, Węgierski Ruch Narodowo-Demokratyczny (MKDH), Nacjonalistyczne Współżycie, Liberalna Węgierska Niezależna Inicjatywa (MNI), przekształcona później w Węgierską Partię Obywatelską (MOS).

Druga grupa partii to partie historyczne, czyli odnowione już wcześniej istniejące ugrupowania. Słowacka Partia Narodowa (SNS) i Socjaldemokratyczna DS, która przed transformacją funkcjonowała jako Partia Słowackiego Odrodzenia.

Trzecia grupa partii to partie postkomunistyczne, czyli te stworzone na podstawie i w oparciu o dotychczasowego partyjnego hegemona. Byłą to Komunistyczna Partia Słowacji (KKS). Proces przekształcania Partii Komunistycznej w partie socjaldemokratyczną, a potem w Partie Lewicy Demokratycznej zaczął się już po upadku w 1989 roku.

Ostatnia czwarta grupa partii to partia tzw. Ruchu społecznego, czyli Społeczeństwo Przeciw Przemocy (VPN). Partia nie istniała długo, bo tylko do 1991 roku, do momentu, gdy podzieliła się na kilka mniejszych, a największym ugrupowaniem powstałym z VPN okazał się Ruch na Rzecz Demokratycznej Słowacji (HZDS).

Pierwszą okazją dla sprawdzenia referencji wyborczych społeczeństwa były wybory do Słowackiej Rady Narodowe, które odbyły się w czerwcu 1990 roku. Wybory nie wyłoniły jednego dominującego zwycięzcy, Społeczeństwo przeciw Przemocy uzyskało wynik 19,3 % głosów poparcia a drugie miejsce zajął Ruch Chrześcijańsko-Demokratyczny z 19,2 % głosów poparcie. Natomiast Słowacka Partia Narodowa zdobyła 13,9 % poparcia. Po wyborach do utworzenia sprawnego rządu potrzebna była koalicja, którą stworzyli Społeczeństwo Przeciw Przemocy wraz z członkami Liberalnej Węgierskiej Niezależnej Inicjatywy, Ruch Chrześcijańsko Demokratyczny i Socjaldemokratyczna DS. Szefem rządu został Vladimir Meciar oddelegowany z ramienia VPN, który wzbudzał wiele kontrowersji nawet wśród partyjnych kolegów. Meciar po sporach dotyczących kierownictwa partii w 1991 roku postanowił odejść z VPN wraz z najbliższymi współpracownikami i stworzył nową partię Ruch na Rzecz Demokratycznej Słowacji (HZDS). Po opuszczeniu fotela premiera przez Meciara jego miejsce zajął przewodniczący KDH Jan Carnogursky. Opozycja była w tym czasie rozbita i ciągle w sporach, co automatycznie uniemożliwiło im próbę zjednoczenia sił i dojścia do władzy. Brak współpracy i niekonsekwencja opozycji doprowadziły do tego, że rząd, pomimo panujących wewnątrz ciągłych napięć, przetrwał do kolejnych wyborów, które odbyły się w 1992 roku. W tym samym czasie rozpadła się SNS. Współpracownicy Stanislava Panisa utworzyli Słowacką Jedność Narodową, która jak się później okazało nie miała większego wpływu i znaczenia na kształt słowackiej sceny politycznej. W 1991 roku dotychczasowa Komunistyczna Partia Słowacji przemianowała się na Partie Lewicy Demokratycznej(SDL), która miała być partią socjaldemokratyczną. Również przed wyborami na dwa obozy podzieliła się partia Zielonych. Takie zmiany, jednoczenie, rozpady przechodzenie to normalne zachowanie się partii politycznych po transformacji, gdzie system partyjny dopiero zaczyna się kształtować i jeszcze nie jest ugruntowany.

Wybory w 1992 roku przyniosły nowego zwycięzcę, HZDS, która uzyskała 27,3 % głosów, co pozwoliło jej na zajęcie w słowackim parlamencie prawie połowy miejsc. Następny w kolejności był postkomunistyczny SDL z 14,7 % głosów, potem KDH z 8,9 % głosów. Unia Obywatelsko-Demokratyczna po klęsce w wyborach rozwiązała się. Oprócz tych partii w parlamencie miejsca zajęli również politycy Słowackiej Partii Narodowej oraz politycy utworzonej koalicji węgierskiej, Współżycie i Węgierskiego Ruchu Chrześcijańsko-Demokratycznego.

Jednak zła atmosfera panująca wokół HZDS doprowadziła do upadku nowego rządu wkrótce po wyborach. Nowym premierem został ponownie Meciar. SNS dawała nie formalna poparcie rządowi za sprawą szefa partii Ludovita Cernaka. SNS nie wchodząc w skład oficjalnej rządowej koalicji zażądała od obozu rządzącego uregulowania sprawy i podpisania oficjalnej koalicji, takie same żądania wysunęła SDL. Meciar nie zareagował na postulaty obu partii, co doprowadziło w konsekwencji do nie udzielania poparcia, przez te partie, dla rządu Meciara. Niedługo potem HZDS podzielił się, i ta część działaczy, która odeszła powołała do życia Słowacki Alians Demokratyczny. W związku z tymi wydarzeniami rząd Meciara znacznie się osłabił. Doszło do następnego podziału wewnątrz HZDS, i kilku członków utworzyło Alternatywę Politycznego Realizmu. Chwilę po tym Meciar znów miał kolejny problem, nowym prezydentem Słowacji został Michal Kovac. Relacje pomiędzy premierem a nowym prezydentem nie układały się pomyślnie a konflikt pomiędzy nimi zaostrzał się. Skutkiem tych wszystkich wydarzeń było votum nieufności, jakie otrzymał Meciar i jego rząd w 1994 roku. Nowy rząd utworzyła opozycja a na jego czele stanął J. Moravcik. Rząd Moravcika przetrwał do kolejnych wyborów, które odbyły się we wrześniu i październiku 1994 roku. W tym okresie również powstała nowa partia, odłam SNS, Partia Narodowo Demokratyczna (NDS).

Jesienne wybory roku 1994 kolejny raz wygrało HZDS, połączona wówczas z Rolniczą Partią Słowacji, których poparło 35 % społeczeństwa. Kolejne miejsce zajęło łączone ugrupowanie o nazwie Wspólny Wybór w skład, którego wchodzili SDL i mniej znane SSDS, SZS i Ruch Robotników. Nieco ponad 10 % głosów otrzymała węgierska koalicja MK. Nowy rząd powstał w oparciu o koalicję złożoną z polityków HZDS, SNS i Stowarzyszenia Robotników Słowacji (ZRS). Rząd ten funkcjonował przez całe 4 lata trwania kadencji. Wielokrotnie był posądzany o korupcje, nepotyzm, nie przestrzeganie podstawowych zasad demokracji i naruszanie praw człowieka. Opozycja była na tyle silna, że zdarzało się blokowanie znaczących zmian systemowych. Opozycja postanowiła połączyć siły i wspólnie dążyć do obalenia rządu. W październiku 1996 roku powstała tzw. Błękitna Koalicja, w skład, której wchodziły opozycyjne ugrupowania, Ruch Chrześcijańsko Demokratyczny, Partia Demokratyczna i Unia Demokratyczna. W 1997 roku do Błękitnej koalicji przystąpiły jeszcze Słowacka Partia Zielonych oraz lewicowa Socjaldemokratyczna Partia Słowacji. Umowa koalicyjna miała jasno określony cel, który najlepiej oddaje cytat zawarty w umowie:

celem koalicji jest przywrócenie w kraju rządów prawa, zapewnienie Słowacji dążenia do demokracji oraz respektowanie praw człowieka - a także zapewnienie Słowacji należnego jej miejsca w międzynarodowej społeczności

Tuż przed wyborami jeszcze stary rząd doprowadził do zmian w ordynacji wyborczej, które miały znacznie osłabić koalicyjne rządy. Wobec tego, rządowa koalicja, aby sprawnie mogła funkcjonować przekształciła się w jednolitą partię tworząc Słowacką Koalicję Demokratyczną. W wyborach w 1998 roku partie mniejszości węgierskich również brały udział jako jedna partia, Partia Węgierskiej Koalicji. W tym samym czasie zarządca Koszyc, Rudolf Schuster, powołał do życia nowe ugrupowanie o nazwie Partia Porozumienia Obywatelskiego (SOP).

Wyniki wyborów nie dawały wygranej partii władzy. HZDS otrzymało 27 % głosów natomiast SDK o niecały procent mniej. Sytuacja nie pozwoliła HZDS utworzyć rządu, ponieważ tylko SNS postanowił tworzyć koalicje z ruchem. HZDS nie zdołała utworzyć koalicji, która dysponowałaby większością mandatową, więc partie opozycyjne w składzie Słowacka Partia Demokratyczna, Partia Demokratycznej Lewicy, Partia Porozumienia Obywatelskiego i partii węgierskich utworzyły nowy rząd, z liderem SDK Miklasem Dzurindą na czele. Wiosną 1999 roku odbyły się wybory prezydenckie, które wygrał Rudolf Schuster pokonując Meciara w drugiej turze stosunkiem głosów 57,2 % do 42,3 %. Duża koalicja nie była wolna od sporów, przy tak dużej ilości partii tworzących rząd ciężko jest sprawnie działać. Dlatego Dzurinda już w 2000 roku stworzył Słowacką Unię Chrześcijańsko Demokratyczną. W tym czasie poważne problemy miały partie lewicowe i centrolewicowe. SOP i SDL w wyborach w 2002 roku nawet nie przekroczyły poziomu 2 punktów procentowych.

Wybory znów wygrała HZDS otrzymując niespełna 20 % poparcia społecznego. Drugie miejsce wywalczyli politycy SDKU uzyskując 15,1 % głosów. Trzecią pozycję zajęli członkowie nowego ugrupowania SMER, powołanego przez Roberta Fico, partia mająca korzenie SDL otrzymała 13,5 głosów. Takie wyniki wyborów pozwoliły na utworzenie rządu koalicyjnego przez partie prawicowe. Koalicja SDKU, ANO, SMK i KDH utworzyła gabinet, którego premierem został Dzurinda. Meciar dzięki swojej postawie doprowadził do względnej stabilizacji wewnętrznej w HZDS w 2000 roku. Partia HZDS chcąc uzyskać jak największe poparcie na arenie międzynarodowej rozpoczęła kampanie, w której promowali swoją sympatię do struktur Europy Zachodniej. Pro unijne działania miały za zadanie uwiarygodnić partie. HZDS przestał współpracować z SNS, znacznie oddalając się od tego ugrupowania. Szeregi partii opuścił znany polityk Ivan Gasprovic i powołał nową partię o nazwie Ruch na Rzecz Demokracji.

Typologia słowackiego systemu partyjnego

Opierając się o założenia, dotyczące typologii systemów partyjnych, prezentowanych przez Blondela, dla, którego znaczenie ma liczba partii w danym systemie i ich wielkość, to uznamy, że system partyjny na Słowacji to system wielopartyjny z jedną partią dominującą. Dlatego, że w przypadku Słowacji mamy do czynienia z jedną partią, która kilka razy po rząd uzyskała w wyborach wynik znacznie wyższy od innych partii, jednak nie na tyle wysoki by móc stworzyć rząd większościowy i osiągnąć większość absolutną. Dlatego też zaistniały takie sytuacje jak przejście HZDS do opozycji w 2002 roku, mimo wygranych wyborów, co nie pozwala już nam twierdzić, że jest to system wielopartyjny z jedną partią dominującą. Należałoby skłaniać się tu bardziej do określenia, system wielopartyjny bez partii dominującej. Jednak cała sytuacja nie pozwala nam na jednoznaczne określenie systemu partyjnego na Słowacji.

Społeczeństwo Przeciw Przemocy początkowo było ruchem społecznym o charakterze forum. Był to luźny związek kilku grup lokalnych, niesformalizowany, dobrowolny. Ruch ze względu na wewnętrzne spory już w 1991 roku rozłamał się i Meciar założył Ruch na Rzecz Demokratycznej Słowacji. SO, określa się jako partia, która kładzie największy nacisk na interesy Słowacji.

Meciar, aby skupić wokół siebie i swojego ugrupowania jak najwięcej ludzi, wypowiedział się na forum publicznym, że jego partia ma charakter liberalny, demokratyczny, społeczny, reformatorski i narodowy. Gdy HZDS oderwało się od VPN to partia ta (VPN) niedługo potem przekształciła się w nową Obywatelską Unię Demokratyczną. W 1994 roku powstała partia o nazwie Związek Robotników Słowacji, która skupiał wokół siebie osoby, które nie mogły odnaleźć się w nowych demokratycznych realiach oraz reprezentowała interesy klasy robotniczej.

Również mniejszości narodowe Węgier postanowiły połączyć siły i stworzyły Partie Węgierskiej Koalicji. W jej skład wchodzą Węgierski Ruch Narodowo Demokratyczny, Węgierska Niezależna Inicjatywa i inne mniejsze ugrupowania. Koalicja powstała w 1998 roku a pod obecną nazwą istnieje od 1999 roku. Utożsamiają się z europejską chadecją a za swój priorytet uważają obronę praw mniejszości narodowych. Opowiadali się za wolnym rynkiem, za pogłębianiem demokracji i deklarują swoją przyjaźń do Wspólnoty Europejskiej, aktywnie działali na rzecz przystąpienia Słowacji do NATO i UE.

Słowacka Unia Chrześcijańsko Demokratyczna (SDKU), Po wyborach 1998 roku sytuacja wewnętrzna tej partii uległa znacznemu pogorszeniu. Partia podzieliła się na dwa obozy jeden reprezentowany przez Jana Carnogurskego, drugi z Mikulaszem Dzurindą na czele. Dzurinda postanowił w 2000 roku stworzyć nową partie o nazwie Słowacka Unia Chrześcijańsko Demokratyczna. Partia utożsamia się z największymi partiami ludowymi i określa się jako centroprawicowa.

Partia SMER, czyli kierunek, powstała na skutek złej atmosfery panującej w Partii Demokratycznej Lewicy, a jej założycielem był Robert Fico, komunistyczny działacz. Partia istnieje od 1999 roku i deklaruje potrzebę utworzenia nowych zasad i nowego stylu politycznego na Słowacji. Określają się jako socjaldemokratyczna partia, tzw., trzeciej drogi, która widzi możliwości, jakie daje wolny rynek i za nim się opowiada, równocześnie podkreślając ważną rolę państwa w gospodarce.

Alians Nowego Obywatela (ANO), to stosunkowo młode ugrupowanie powstałe w 2001 roku. Utożsamiają się z centroliberalnym podejściem politycznym. Opowiadają się za ochroną praw i wolności obywatelskich i gospodarczych, pomocą ze strony państwa dla najbiedniejszych, za liberalizacją rynku, za wyrównywaniem szans. Partia wyrosła dzięki odpowiedniemu wykorzystaniu mediów. W 2002 roku zdołali uzyskać 15 mandatów poselskich.

Ruch Chrześcijańsko Demokratyczny (KDH), partia konserwatywna, powstała z klubów chrześcijańsko-demokratycznych, które tworzyły się na Słowacji w okresie przemian ustrojowych. Jednym z założycieli był Jan Carnogursky. Partia powstała na początku lat dziewięćdziesiątych. Podobnie jak ANO w 2002 roku zdobyli 15 mandatów.

Dziś funkcję prezydenta Słowacji pełni Ivan Gasprovic, który w wyborach w 2004 roku pokonał w drugie turze Meciara.

W czerwcu 2006 roku odbyły się na Słowacji wybory parlamentarne, które z wynikiem 29,14 % wygrała socjaldemokratyczna partia Roberta Fico SMER. Lider wygranej partii po wyborach stwierdził, że

Program nowego rządu będzie lewicowy. Rozwój gospodarczy nie będzie służył tylko małej grupce ludzi, ale mamy ogromną szansę, aby Słowacja stała się bardziej sprawiedliwa i solidarna, szansę, aby wyrównać różnice miedzy regionami kraju

Na drugim miejscu znalazła się prawicowa Słowacka Unia Demokratyczna i Chrześcijańska (SDKU), która otrzymała 18,35% głosów. 11,73% uzyskała powracająca do parlamentu Słowacka Partia Narodowa (SNS), a politycy mniejszości węgierskiej na Słowacji - Partia Koalicji Węgierskiej (SMK) - 11,68%. Natomiast partia byłego premiera Meciara HZDS uzyskała niespełna 9 % głosów. Ruch Chrześcijańsko Demokratyczny nieco ponad 8 % głosów.

Premierem jest Fico i jego partia tworzy koalicję rządową z HZDS i SNS.