System polityczny składa się z trzech czynników:

1. Normy polityczne- zawierają one ogół zasad i warunków, które regulują życie polityczne, ogólnie uznawane i odnoszące się do życia politycznego

Szereg norm politycznych zostało ustanowione przez prawo, np. prawo karne, cywilne czy wiele innych. Do norm politycznych zaliczymy również szereg uregulowań jak prawo wyborcze, normy na podstawie, których funkcjonują placówki publiczne, statuty organizacji, partii i stowarzyszeń, zasady wyłaniania kandydatów do Sejmu, regulamin porządkowy funkcjonowania Sejmu oraz normy prawa niepisanego dotyczącego życia politycznego

2. Instytucje i organizacje polityczne- wszystkie te, które mają charakter polityczny, działają w obszarze polityki lub w sferze życia publicznego. Pełnią funkcję organizacyjną życia publicznego i pośrednika, dzięki, któremu społeczeństwo może brać aktywny udział w życiu politycznym. Takimi organizacjami, przy pomocy, których społeczeństwo bierze udział w życiu politycznym to przede wszystkim partie polityczne i związki zawodowe, które mają bezpośredni wpływ na kreowanie polityki państwowej, organizacje samorządowe i państwo, które jest powszechną instytucją skupiającą wszystkich mieszkańców danego terytorium

3. Trzecim równie ważnym elementem systemu politycznego są idee i wartości polityczne uznawane w życiu politycznym. Podstawowe wartości, na których opiera się np. życie polityczne Polski to, państwo prawa, demokracja, społeczeństwo obywatelskie czy samorządność

Konstytucja

Konstytucja, czyli inaczej ustawa zasadnicza, od łacińskiego słowo constituo- ustanawiać, regulować, urządzać, jest to akt prawny, który reguluje funkcjonowanie państwa i zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w danym państwie.

Cechy charakterystyczne, które wyróżniają konstytucję na tle innych ustaw to,

- szczególna treść, konstytucja to przede wszystkim określenie ustroju politycznego, gospodarczego i określenie statutu obywatela, jego praw i obowiązków

- szczególna moc, tzn., że w hierarchii aktów prawnych konstytucja zajmuje priorytetowe miejsce i wszystkie inne akty muszą być zgodne z konstytucją

- szczególny tryb zmiany i ustalania konstytucji

Każde rozwinięte państwo we współczesnym świecie posiada taki akt prawny zwany konstytucją. Można wymienić jednak dwie grupy państw, gdzie konstytucja nie stanowi fundamentów prawa. Pierwsza z nich to monarchia absolutna, gdzie prawo stanowi władca a ograniczyć może go np. Koran, przy czym najwyższym interpretatorem Koranu jest panujący. Takie kraje to Arabia Saudyjska. Kuwejt, Bahrajn, Monako czy Watykan. Druga grupa krajów to te rządzone przez reżim, gdzie do władzę przejęto siłą.

Typy konstytucji, ze względu na kryteria.

1. Ze względu na zawartość i czas obowiązywania, wyróżnia się tzw. konstytucje pełną, która obowiązuje na czas nieokreślony i powinna zwierać w sobie pięć podstawowych elementów.

a) ustrój społeczno-polityczny, przeważnie zawarty na początku konstytucji określa wartości na podstawie, których funkcjonuje państwo

b) ustrój społeczno-gospodarczy, stanowiący o zasadach działania gospodarki w danym kraju, np. poszanowanie własności prywatnej, wolny rynek itp.

c) prawa, wolności i obowiązki obywatelskie,

- prawa obywatelskie, stanowią o podstawowych prawach człowieka są prawem stanowionym, jest możliwość sposobu postępowania, a w sytuacji spornej obywatel musi wskazać akt prawny, z którego dane prawo wynika, są to np. prawo do życia, do pracy, prawo wyborcze czy prawo do piastowania urzędu

- wolności, nie są wynikiem prawa stanowionego, natomiast mogą być ograniczane przez prawo, w sytuacji spornej to instytucja państwowa decyduje i wskazuje akt prawny, który daną wolność ogranicza, są to np. wolność słowa, wolność wyznania itp.

- obowiązki obywatelskie, prawo stanowione wynikające z ustaw, często obowiązki ustala się w drodze referendum, państwo wskazuje normę prawną, której określony obowiązek wynika, są to np. obowiązek płacenia podatków, wierność państwu, posłuszeństwo organom państwowym działającym w ramach swoich kompetencji, ochrona środowiska itp.

d) zasady funkcjonowania i hierarchie instytucji wewnątrz państwa, a w szczególności powinna zawierać podział na kompetencje, czyli wyróżnienie władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej

e) określenie o zmianie konstytucji, musi zawierać zasady i na podstawie, jakich przesłanek można zmienić treść konstytucji

Istnieje jeszcze mała konstytucja, którą uchwala się na czas określony, przeważnie do czasu uchwalenia pełnej, pełni ona funkcję przejściową. Zostaje przeważnie uchwalona po przewrotach, zmianie ustroju, odzyskaniu niepodległości czy niezależności. W Polsce do tej pory istniały trzy małe konstytucje w latach 1919-1921, 1947-1952 i 1992-1997.

2. Tryb i zasady zmiany konstytucji

- konstytucja sztywna, zmiany są trudne i wymagają długiego okresu przygotowawczego, zmian dokonuje się w drodze referendum, jest to trudne do zrealizowanie. Obecnie najbardziej sztywne i od lat niezmienione konstytucje istnieją w Szwajcarii, Japonii i w krajach skandynawskich

- konstytucja elastyczna, giętka, kiedy tryb i zasady zmian jest taki sam jak w przypadku innych aktów prawnych, obecnie przykłady takich konstytucji można znaleźć w Wielkiej Brytanii czy Izraelu

Demokracja

Demokracja to forma państwa, w której bezpośredni bądź pośredni udział w rządzeniu mają obywatele danego państwa. Ustrój demokratyczny, w przeciwieństwie do ustrojów niedemokratycznych, pozwala na wyłanianie swojej reprezentacji rządowej według preferencji obywateli, pozwala krytykować rządzącą partię i organizować opozycje, społeczeństwo kreuje politykę państwa, daje możliwość kontrolowania władzy np. poprze media.

Formy demokracji

Mamy do czynienia z dwoma formami demokracji. Pierwsza to bezpośrednia. Każdy obywatel, nie zależnie od pozycji społecznej czy piastowanego urzędu ma taki sam wpływ na politykę państwa, poprzez głosowanie, w którym każdy ma prawo do oddania jednakowej ilości głosów, takie instytucje bezpośredniej demokracji to referendum i inicjatywa ludowa o charakterze ustawodawczym.

Referendum, z łacińskiego odwołanie się, jest to forma zapytania obywateli o zdanie, poprzez zorganizowanie referendum instytucja może zorientować się w zdaniu społeczności. Występują dwa rodzaje referendum.

- referendum opiniodawcze, gdzie społeczeństwo wyraża tylko swoją opinie na temat jakiegoś planowanego projektu

- referendum prawodawcze, gdzie pod referendum poddaje się jakiś akt prawny

Referendum może mieć charakter obligatoryjny, czyli wiążący daną instytucję do respektowania jego wyników, bądź fakultatywny, czyli niewiążący.

Inicjatyw ustawodawcza pochodzi od obywateli, którzy mogą zgłosić pod obrady sejmu projekt bądź poddać jakąś sprawę pod referendum. Przeważnie odnosi się to do spraw kontrowersyjnych. W Polsce taki projekt może złożyć 100 000 obywateli.

Zgromadzenie ludowe, zebranie wszystkich pełnoprawnych obywateli danego terytorium w celu ustanowienia prawa i wyboru władzy wykonawczej. I choć nie licznie to w dalszym ciągu istnieje taka forma demokracji bezpośredniej, np. w kilku obszarach Szwajcarii czy w niektórych gminach niemieckich.

Inną formą demokracji jest demokracja pośrednia, czyli sprawowania władzy przez społeczeństwo za pośrednictwem wybranych w wolnych wyborach reprezentantów.