Starożytność i sztuka starożytna dotyczy okresu od 4000 r. p.n.e. do IV-V wieku n.e. Na przestrzeni tych wieków pojawiały się okresy jasne, które charakteryzowały się rozwojem sztuki, kultury i filozofii oraz okresy zacofania, epoki mroczne i ciemne, w których mimo to tworzono zachwycające do dnia dzisiejszego dzieła sztuki.

W czasach obecnych artyści tworząc swoje dzieła, często wzorują się na pomysłach i koncepcjach starożytnych twórców.

W starożytnej sztuce piękno wyrażane było przez :

  • męskie akty (odlany z brązu Apollo stanowi świadectwo greckiego ideału piękna)
  • klasyczną symetrię
  • posąg egipskiego Sfinksa

Starożytne malowidła poruszały zupełnie inne tematy niż malarstwo współczesne. Dzisiejsze obrazy są wielowarstwowe i wielotematyczne, natomiast malowidła starożytne przedstawiały głównie: sceny wojenne ważnych historycznych wydarzeń, portrety, pejzaże, często pojawiającym się motywem był również sport. Malarze starożytni zastosowali jako pierwsi cienie, nie obawiali się używać kolorów, chociaż były one raczej stonowane. Dzisiejsi artyści zawdzięczają im technikę olejną, bez której wiele wspaniałych obrazów nigdy by nie powstało.

W epoce średniowiecza raczej nie wprowadzono zbyt wielu innowacji i zmian w stosunku do starożytnego rozumienia sztuki, jednakże zaczęto w jej obrębie tworzyć pewne rozróżnienia. Wyodrębniono domenę intelektualnych sztuk wyzwolonych, wytwórczych, mechanicznych, operatywnych, które obejmowały pomiędzy innymi rzemiosło. Zróżnicowano zasady, według których powinno się je oceniać, podjęto też próby budowania hierarchii sztuki.

Sztuka średniowiecza pełniła w stosunku do religii rolę wspomagającą. Ze względu na odmienne niż w literaturze formy wyrazu, miała ona do spełnienia zadania różne od tych, które wyznaczone były dla słowa pisanego. Malarstwo średniowieczne nie naśladowało rzeczywistego świata, ale przedstawiało umowne treści, które głównie dotyczyły wiary. Poszczególne atrybuty, które przypisywano portretowanym postaciom, posiadały odpowiednie znaczenie symboliczne lub alegoryczne.

Rzeźba tej epoki wyrażała związek rozumu i wiary. Treści religijne wyrażano szczególnie chętnie przy pomocy płaskorzeźby, ale również często wykorzystywano posągi świętych figur. W tym czasie duże znaczenie uzyskały witraże, które określane były mianem "Biblii pauperum" czyli świętej księgi dla ubogich. Sceny przedstawione na witrażach, uczyły etyki chrześcijańskiej i historii zbawienia, ludzi niepiśmiennych.

W średniowieczu wzrosła także rola architektury. Rozwinęły się w niej dwa główne style: romański i gotycki. Charakterystycznymi cechami stylu romańskiego były koło lub krzyż pojawiające się w podstawie budynku, małe i wąskie okna, grube mury, dwójkowy układ kolumn, co było nawiązaniem do dwóch części Biblii oraz kwadratowy, symbolicznie nawiązujący do czterech cnót, cios kamienia. Późniejszy styl gotycki był niejako rozwinięciem stylu poprzedniego. Powstała gotycka katedra, która miała być materialnym wyrazem idei makrokosmosu. Ołtarz budowli skierowany był na wschód - w stronę Jerozolimy. Prawa i lewa strona miały symbolizować dobro i zło oraz zbawienie i potępienie. Do wnętrza światło przenikało przez wąskie i wysokie okna - co miało być obrazem Bożej Łaski i jego miłości.

W epoce renesansu następuje nawrót do antyku. Nawrót sam w sobie nie był czymś zupełnie nowym, gdyż starożytna literatura i sztuka były cały czas obecne w średniowiecznej kulturze. Różnica polegała głównie na tym, że w okresie średniowiecza dziedzictwo kultury antyku krytykowano, przekształcano, dostosowywano i uzgadniano z chrześcijaństwem. Natomiast ideałem epoki renesansu było oczyszczenie tego właśnie dziedzictwa ze zmian i dodatków oraz jak najwierniejsze odtworzenie elementów starożytnej kultury.

W sztukach plastycznych głównie przeważały przedstawienia realistyczne, na przykład "Sąd Ostateczny" i "Pieta" Michała Anioła czy "Dama z łasiczką" i "Mona Liza" Leonarda da Vinci. Najważniejszą budowlą w architekturze tego okresu jest bez wątpienia Bazylika św. Piotra w Rzymie.

Okres renesansu przyniósł wzrost świadomości wspólnoty obejmującej takie dziedziny sztuki jak : malarstwo, rzeźba i architektura. Stało się to częściowo dzięki coraz głębszej refleksji filozoficzno-estetycznej, która eksponowała przede wszystkim rolę piękna, co w późniejszym czasie doprowadziło do oddzielenia sztuk pięknych od rzemiosła.

Podobnie jak w kulturze antyku, artysta renesansowy jest nieśmiertelny, gdyż to on przekazuje i utrwala żywą pamięć o ludziach i wydarzeniach swoich czasów. Rola poety to jego powołanie i życiowa misja, a także zadanie, które go wywyższa spośród grupy innych ludzi. Powołanie to powoduje, iż ceni on zdecydowanie wyżej swoją twórczość niż dostojeństwa, materialne korzyści czy władzę. Poeta jest w znacznie bliższym kontakcie z naturą niż zwykli ludzie.

W epoce baroku nowym estetycznym wyznacznikiem w literaturze oraz malarstwie, rzeźbie i architekturze zdecydowanie stał się przepych. Zadaniem poezji było nieustanne zadziwianie czytelnika, ciągłe zaskakiwanie go niezwykłością językowych operacji i metafor, oryginalnymi epitetami i odważnymi porównaniami, szokującymi paradoksami. Poetycka twórczość nie zawsze wiernie odzwierciedla rzeczywistość, poeta nie jest zmuszony do opisywania doświadczanej prawdy. Istotą i celem jego poszukiwań jest poezja sama w sobie.

Sztuka baroku, chociaż nie do końca była podporządkowana religii, to jednak w dużym stopniu odzwierciedlała ideę i ducha kontrreformacji - ruchu odnowy moralnej i reform w ramach katolickiego Kościoła, który dążył do odrodzenia się i umocnienia w walce z protestantyzmem. Barokowi artyści często poprzez tematykę klasyczną i emocje zawarte w ich dziełach, odwoływali się do wzorców późnorenesansowych. Jednakże sztuka tworzona w tym okresie przesunęła klasycyzm o krok do przodu. Tam, gdzie renesans pragnie, by klasyczne elementy zachowały chłód i równowagę, utrzymując dystans emocjonalny pomiędzy artystycznym dziełem, a odbiorcą, barok chce angażować i pochłaniać, chce być niepokorny i bezpośredni W architekturze okres baroku charakteryzował się wyśmienitym wyczuciem dramatyzmu i ruchu. Ich wrażenie tworzone było przez łagodne skrzywienia oraz dynamiczne współgranie masy z przestrzenia. W budowlach barokowych wykorzystywano również elementy charakterystyczne dla klasycyzmu, jak: kolumny, łuki i trójkątne frontony. We wszystkich przejawach sztukę baroku cechował przepych oraz przytłaczająca dekoracyjność, która służyć miała pokrzepieniu duszy.

W okresie oświecenia dokonał się ostateczny rozdział nauki od twórczości artystycznej, który zaznaczony już został przez św. Tomasza z Akwinu. Wykrystalizowała się teraz dziedzina sztuk pięknych, do której obok sztuk plastycznych należały również: muzyka, taniec, aktorstwo, poezja i wymowa. Za wyróżnik sztuk pięknych uważano naśladownictwo natury, które polegało na wybieraniu z niej tego, co piękne i warte utrwalenia. Takie właśnie rozumienie sztuk pięknych ugruntowali w latach 1751-1780 encyklopedyści. Obowiązywało ono bez zmian jeszcze przez cały XIX wiek. Twórcy okresu oświecenia głosili, w myśl zasad klasycyzmu, prostotę i jasność wypowiedzi. Stawiano na ludzki umysł, jako źródło zrozumienia i poznania świata. Był to czas rozkwitu publicystyki, encyklopedyzmu i sztuki dydaktycznej.

Sztuka oświecenia przejawia przede wszystkim charakter klasycystyczny. Cechuje się ona spokojem oraz harmonią i równowagą. Uznaje jedynie, zaczerpnięty ze sztuki antyku, klasyczny wzorzec piękna. Dzieła oświeceniowe spełniają funkcję dydaktyczną realizując hasło: "uczyć, bawiąc". Architektoniczny styl oświeceniowego klasycyzmu bezpośrednio nawiązuje do stylu antycznego. W tym czasie budowane są liczne pałace (pałac Staszica - siedziba ówczesnego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Łazienki Królewskie w Warszawie) otoczone ogrodami w sentymentalnym nastroju, a także obiekty sakralne i gmachy użyteczności publicznej.

Klasycystyczne malarstwo skupiało się głównie na tematyce historycznej i mitologicznej, ale popularne były także portrety i pejzaże. Powstawały również w tym czasie miniatury dekoracyjne.

W rzeźbiarstwie dominuje przede wszystkim zdobnictwo architektoniczne, rzeźba pomnikowa i portretowa, a przeważa zdecydowanie tematyka mitologiczna.

Romantyzm był prądem dominującym w sztuce w latach 1820-60, zapoczątkowany został w końcu wieku XVIII. Najpełniej przejawił się w literaturze oraz w malarstwie i grafice. W tym okresie dzieło sztuki mogło przedstawiać wszystko, nawet tematy, o których wcześniej nawet nie wypadało mówić. Były to: motywy baśniowe, ludowe, orientalne, historyczne, egzekucje, sceny tortur, prowincjonalne obyczaje, opisy natury, tradycje narodowe. Mieszano zarówno gatunki jak i estetyki, łączono sytuacje komiczne z tragicznymi, motywy fantastyczne z realnymi, poetyckie wyszukane metafory z wulgaryzmami. Romantyczne dzieła cechowało zainteresowanie przyrodą i nastrojowość, bogactwo kolorytu i świetlnych efektów, dynamika kompozycji oraz silna ekspresja.

Nigdy wcześniej przed pojawieniem się romantyzmu, poezja nie była tak bliska i bezpośrednia i człowiekowi.

Impresjonizm to nazwa kierunku w sztuce europejskiej XIX wieku, który zapoczątkowany został przez grupę artystów paryskich studiujących w Atelier Gleyere oraz Academie Suisse. Dążeniem impresjonistów było oddanie na płótnie obrazu subiektywnych, zmysłowych doznań twórcy w kontakcie z naturą.

Nazwa tego kierunku wzięła się od tytułu obrazu francuskiego malarza Claude'a Moneta "Impresja, wschód słońca".

Jednym z głównych wyróżników impresjonizmu było malowanie w plenerze. Artyści opuszczali swoje zacienione pracownie, by tworzyć wprost z natury w pełnym słońcu. Jednak nie był to pomysł zupełnie nowy. Przez cały wiek XIX malarze pejzażyści na wolnym powietrzu wykonywali pospieszne olejne szkice, które uważali jednak wyłącznie za wstęp do dzieła ostatecznego, malowanego w pracowni.

Stosunek do brzydoty i piękna na przestrzeni wieków wciąż się zmieniał. W starożytności sztuka przedstawiała nieskomplikowane obiekty. W późniejszych czasach o definicję piękna nie było jednak tak łatwo. To co w okresie starożytności było podziwiane i piękne w epoce średniowiecza nie było uznawane w ogóle. W następującym po nich renesansie znów zaczęto podziwiać dzieła starożytne, a sztukę średniowieczną odrzucano. Piękno jest różnorodne i każdy człowiek pojmuje je inaczej. Przecież wśród przedmiotów pięknych znajdują się zarówno widoki natury jak i dzieła sztuki, piękne ciała i piękne myśli. Na świecie różne są nie tylko piękne przedmioty, ale ich piękno samo w sobie jest różnego rodzaju. Rozróżnia się piękno przyrody od zupełnie innego rodzaju piękna zawartego w sztuce, piękno literatury i poezji od piękna muzyki, piękno kształtów realistycznych od piękna form abstrakcyjnych. Pojęcie piękna na przestrzeni stuleci wciąż się zmieniało. To co w jednej epoce uważano za piękne, w następnej było odrzucane. Takim przykładem być może wiek XIX. W drugiej jego połowie panował realizm, piękne było jak najwierniejsze odwzorowanie świata; przekształcił się on później w naturalizm, który obnażał najgorsze strony ludzkiej egzystencji. Kolejno przez symbolizm, dekadentyzm i modernizm w ostatnim trzydziestoleciu tego wieku, piękno zmieniało się, by ukazać swoje nowe oblicze we francuskim kierunku o nazwie impresjonizm. W tym malarskim nurcie nastąpiło nowe podejście do kwestii piękna. Ważne było nie tylko powiązanie sztuki z naturą, ale również odczucia artysty w procesie tworzenia. Impresjonizm był bodźcem do rozwoju nowych stylów w sztuce. Na początku wieku XX powstały nowatorskie i awangardowe style, które przyczyniły się do całkowitej zmiany pojęcia piękna w sztuce.