symbolizm

kierunek w literaturze i sztuce końca XIX w. odwołujący się do intuicji, przeżyć emocjonalnych i stanów mistycznych jako środków poznania, posługujący się symbolem jako głównym środkiem wyrazu. Był reakcją na impresjonizm. Malarze symboliści największą uwagę zwracali na treść obrazu, którą przekazywali poprzez różne symbole. Główni przedstawiciele tego kierunku w Europie to: Arnold Böcklin, Paul Gauguin, w Polsce - Jacek Malczewski.

Zwolennicy symbolizmu, posługując się systemem symboli, starali się sugerować uczucia, stany, emocje niewyrażalne słowem. Za pomocą obrazu, dzieła muzycznego czy literackiego chciano wywołać u odbiorcy odpowiednie przeżycia, odwoływano się do jego sfery uczuciowej, emocjonalnej, nie zaś rozumowej, intelektualnej. Symboliści często starali się za pomocą symboli opisać takie wartości jak niebyt, nieskończoność, śmierć, wolność itp. W literaturze symbol upowszechnił belgijski pisarz i dramaturg, Maurycy Maeterlinck. W Polsce wielkim entuzjastą i teoretykiem symbolizmu był Zenon Przesmycki, który w artykule pt. O symbolu i symbolizmie stwierdził, że prawdziwa, żywa, mistyczna poezja nie istnieje bez symbolu. Właściwie wszyscy twórcy młodopolscy posługiwali się symbolami. Mistrzem w tej dziedzinie był niewątpliwie Stanisław Wyspiański, autor wielkiego dramatu symbolicznego Wesele.