Pakt Brukselski.

Utworzenie Kominformu we wrześniu 1947 roku w Szklarskiej Porębie, na posiedzeniu 10 europejskich komunistycznych partii politycznych, doprowadziło państwa Europy Zachodniej do szukania form ściślejszej i konkretniejszej współpracy, która byłaby zdolna przeciwstawić się zapędom państw pozostających pod wpływem komunistycznej Moskwy. Jeden czołowych ideologów ZSRR Andrzej Żdanow zaatakował w swym wystąpieniu, towarzyszącemu podpisaniu układu o powołaniu Kominformu, Stany Zjednoczone i inne państwa europejskie, głównie zachodnie. Uznał on, iż dążą one do prowadzenia polityki imperialistycznej, która zmierza nieuchronnie do wojny i wspiera poprzez konkretne działania państwa profaszystowskie. Cała ta działalność według Żdanowa miała być skierowana przeciwko państwom komunistycznym. Moskwa miała wówczas olbrzymi potencjał militarny, dlatego tez powyższe wystąpienie wzbudziło wielkie obawy, ze strony przywódców państwa zachodnich, przeciwstawiających się rosnącym wpływom komunizmu. Już w październiku 1947 roku francuski minister spraw zagranicznych, wezwał wszystkie kraje Europy Zachodniej do wspólnego przeciwdziałania komunizmowi na kontynencie. Po wielu rozmowach, 17 marca 1948 roku Wielka Brytania, Francja i kraje Benelux (Belgia, Holandia i Luksemburg) podpisały w Brukseli pakt o współpracy militarnej, politycznej, ekonomicznej oraz kulturalnej na okres 50 lat. Pakt ten zawierał w sobie klauzulę zobowiązująca wszystkie państwa członkowskie do automatycznego udzielania sobie wzajemnej pomocy militarnej w przypadku agresji zbrojnej na jedno z nich oraz odwoływał się do Karty Narodów Zjednoczonych, a dokładnie do prawa do samoobrony zbiorowej lub indywidualnej w celu odparcia napaści przeciwnika. Wówczas chodziło w pierwszej kolejności o obawy przed atakiem ze strony państw komunistycznych, sterowanych przez ZSRR. Postanowienia zaś dotyczące współpracy w dziedzinie politycznej, ekonomicznej i kulturalnej przewidywały wzajemne konsultacje i podejmowanie wspólnych działań. Celem głównym miała być odbudowa i wzrost gospodarczy.

Najważniejszym organem paktu stała się Rada Konsultacyjna. W jej skład wchodzili ministrowie spraw zagranicznych państw, które podpisały pakt. Posiedzenia Rady, zgodnie z ustaleniami miały się odbywać dwa lub trzy razy w roku, w zależności od aktualnej sytuacji. Organem doradczym Rady był Stały Komitet, który miał swą siedzibę w Londynie. Zadanie militarne paktu, najważniejsze z uwagi na ówczesne napięcia w stosunkach ze Wschodem Europy, miał koordynować wspólny sztab ze siedzibą w Fontainebleau, a sprawami ekonomicznymi i kulturalnymi specjalnie powołane w tym celu komitety.

Na mocy decyzji z 17 marca 1948 roku zdecydowano przyjąć RFN i Włochy do Paktu Brukselskiego, a następnie przekształcić go w Unię Zachodnioeuropejską. Protokół specjalny uchylał zawartą w preambule Paktu klauzulę, zobowiązująca sygnatariuszy do podejmowania wspólnych działań w wypadku wznowienia agresji przez Niemcy. Ponadto ustanowiono Radę Unii Zachodnioeuropejskiej, w skład której wchodzili przedstawiciele państw członkowskich na szczeblu ministrów, a także powołano do życia Zgromadzenie UZE składające się z parlamentów państw członkowskich. Kolejny podpisany wtedy protokół stanowił o wielkości i rodzaju sił zbrojnych UZE, w tym armii zachodnioniemieckiej oraz o ich podporządkowaniu NATO.

Pakt Północnoatlantycki (NATO).

Dalsze rokowania między państwami Paktu Brukselskiego a Stanami Zjednoczonymi i Kanadą na temat współpracy militarnej rozpoczęły się 6 lipca 1948 roku w Waszyngtonie. Przyspieszyła je całkowita blokada Berlina Zachodniego przez ZSRR, ogłoszona pod koniec czerwca 1948 roku. Jednocześnie kontynuowano projekty nad powołaniem do życia Paktu Północnoatlantyckiego. Wstępny projekt utworzenia nowej organizacji został opracowany przez Radę Konsultacyjną Paktu Brukselskiego. W marcu do rozmów zaproszono kolejne państwa: Norwegię, Danię, Włochy, Portugalię oraz Islandię. 4 kwietnia dziesięć państw europejskich (Wielka Brytania, Francja, Belgia, Holandia, Luksemburg, Norwegia, Dania, Włochy, Portugali, Islandia) oraz Stany Zjednoczone i Kanada podpisały w Waszyngtonie traktat o utworzeniu Paktu Północnoatlantyckiego (NATO). Pakt ten był bezterminową umową. Zawierał, podobnie jak Pakt Brukselski, klauzulę o udzieleniu sobie wzajemnej pomocy w razie napaści zbrojnej na jedno lub kilka państwa członkowskich w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa w strefie północnoatlantyckiej. Klauzula ta nie zobowiązywała jednak żadnej ze stron do udzielenia pomocy w sposób automatyczny z chwilą napaści zbrojnej. Pomoc ta była uzależniona od decyzji poszczególnych krajów. Strefa północnoatlantycka miała obejmować terytoria państw członkowskich, algierskie departamenty Francji, wyspy które podlegają zwierzchnictwu tych państwa na Morzu Śródziemnym i Atlantyku . Zobowiązano się ponadto do utrzymania i rozwijania swojej indywidualnej i zbiorowej zdolności do odparcia zbrojnej agresji oraz do wzajemnych konsultacji w razie zagrożenia suwerenności terytorialnej oraz niezależności politycznej i bezpieczeństwa. Pakt ustanawiał także Radę Północnoatlantycką. Traktat ten przewidywał w przyszłości możliwość przystąpienia do NATO innych państw europejskich, pod warunkiem jednomyślnej zgody wszystkich krajów członkowskich. Najważniejszymi organami Paktu były: Rada Północnoatlantycka, zwana także Radą Ministerialną, złożona z członków - ministrów spraw zagranicznych państw wchodzących w skład Paktu; Komitet Obrony, w skład którego wchodzili ministrowie obrony poszczególnych państw członkowskich, Komitet Finansowo-Ekonomiczny złożony z ministrów finansów. Te dwa ostatnie komitety zostały zlikwidowane w 1951 roku, a ich kompetencje przejęła Rada Ministerialna. W ważnych sprawach Rada zbierała się na posiedzeniach z udziałem szefów państw i rządów. Obradowała ona co najmniej dwa razy w roku. Wszystkie uchwały były podejmowane jednomyślnie. W maju 1950 została utworzona Rada Stałych Przedstawicieli, złożona z wiceministrów spraw zagranicznych lub ambasadorów. Obradowała ona co najmniej raz w tygodniu. Najważniejszym organem wojskowym Paktu był Komitet Wojskowy, który obradował co najmniej dwa razy w roku, zwykle przed posiedzeniami Rady Ministerialnej. W skład Komitetu wchodzili szefowie sztabów państwa członkowskich i cywilny przedstawiciel Islandii (nie posiadała własnych sił zbrojnych). W lutym 1952 roku powołany został stale obradujący Stały Komitet Wojskowy.

W chwili powstania Pakt Północnoatlantycki podpisało 12 państw. W latach późniejszych przystąpiły nowe państwa. W 1952 roku przejęto Grecję i Turcję, w 1955 roku Republikę Federalną Niemiec, w 1982 roku Hiszpanię, w 1999 roku Polskę, Czechy i Węgry. Dużym problemem była spraw akcesu do Paktu byłych państw z Układu Warszawskiego. Styczniowy szczyt NATO z 1994 roku zaproponował tzw. "Partnerstwo dla pokoju", które ma w swej perspektywie doprowadzić do przyjęcia tych państw w struktury NATO.

Funkcję sekretarza generalnego NATO sprawowali: w latach 1952-1957 Lord Isamy (Wielka Brytania), w latach 1957-1961 Paul Henri Spajak (Belgia), w latach 1961-1964 Dirk U. Stikker (Holandia), w latach 1964-1971 Manlio Brosio (Włochy), w latach 1971-1984 Joseph M. Luns (Holandia), w latach 1984-1988 Lord Carrington (Wielka Brytania), w latach 1988-1994 Manfred Werner (Niemcy), w latach 1994-1995 Willy Claus (Belgia), od 1995 Javier Solana (Hiszpania).

Ruch europejski. Rada Europy.

Idea jedności europejskiej nie była nowym pomysłem po 1945 roku. Już w latach międzywojennych, czy w czasie II wojny światowej była ona powolnie realizowana, choć na szczeblu bardziej teoretycznym niż praktycznym. Zakończenie wojny i paląca konieczność odbudowy gospodarczej kontynentu doprowadziła do ostatecznego sfinalizowania procesów jednoczenia się Europy. W lipcu 1947 roku Europejski Związek Federalistów i wszystkie istniejące organizacje prokonfederacyjne utworzyły tzw. Komitet Porozumiewawczy, który w październiku 1948 roku, przekształcił się w Ruch Europejski. Dalsze rozmowy przyniosły oczekiwane efekty. W porozumieniu z Komitetem Studiów Jedności Europejskiej który działał przy Pakcie Brukselskim, postanowiono powołać do życia Radę Europy. W okresie od lutego do marca 1949 roku podczas londyńskiej konferencji ambasadorów pięciu państw Paktu oraz Danii, Irlandii, Norwegii, Szwecji i Włoch opracowało status Rady. Został on podpisany 5 maja 1949 roku przez ministrów sprawa zagranicznych tych państw i stanowił podstawę prawną działania Rady Europy. Jej siedziba został Strasburg. Zadania Rady ograniczano w pierwszej kolejności do koordynacji współpracy w dziedzinie gospodarczej, społecznej, kulturalnej i prawnej. Wyłączono na razie współpracę militarną. Dwoma najważniejszymi organami Rady ustanowiono Komitet Ministrów, składający się z przedstawicieli rządów krajów członkowskich i Zgromadzenie Doradcze, zrzeszające deputowanych wybieranych przez same parlamenty narodowe lub pochodzących z nominacji rządu. Do Rady Europy mogło przystąpić każde demokratyczne państwo europejskie, pod warunkiem uzyskania zaproszenia ze strony Komitetu Ministrów. Zaproszenie takie było realizowane, gdy decyzja w Komitecie Ministrów przeszła kwalifikowaną większością dwóch trzecich głosów. Status Rady rozróżniał członkostwo zwyczajowe i stowarzyszone. Kolejnymi członkami zwyczajnymi, czyli reprezentowanymi w Zgromadzeniu Doradczym i Komitecie Ministrów zostały: w 1949 toku Grecja, w 1950 roku Turcja, w 1956 roku Austria, w 1961 roku Cypr, w 1963 roku Szwajcaria, w 1965 roku Malta. Republika Federalna Niemiec przystąpiła do Rady Europy w 1950 roku, jako członek stowarzyszony, czyli reprezentowany wyłącznie w Zgromadzeniu Doradczym. Już jednak rok później stała się ona członkiem zwyczajnym. W Komitecie Ministrów każde państwo miało jednego swego przedstawiciela, który dysponował jednym głosem. Komitet z własnej inicjatywy lub rekomendacji Zgromadzenia, mógł uchwalić konwencje, umowy, czy rekomendacje. W Zgromadzeniu Doradczym liczba deputowanych został uzależniona od liczby mieszkańców danego kraju. Poszczególne państwa mogły mieć od 2 do 18 swych przedstawicieli. Najbardziej znanymi aktami prawymi Rady Europy, które mają status konwencji lub umowy są: Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (1950 rok), która stanowi zmodyfikowaną wersję Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka ONZ z 1948 roku, Karta Socjalna z 1961 roku, która gwarantuje miedzy innymi prawo do pracy, ubezpieczeń społecznych, ochrony rodziny oraz tworzenia związków zawodowych; kodeks ubezpieczeń z 1964 roku, który zawiera przepisy prawne o opiece medycznej, na przykład w przypadku bezrobocia, macierzyństwa, wypadku przy pracy, czy inwalidztwa; konwencja w sprawie międzynarodowego arbitrażu handlowego z 1962 roku oraz umowa w sprawie osób uczestniczących w postępowaniu przed Europejską Komisją Praw Człowieka i Europejskim Trybunałem Praw Człowieka z 1969 roku. Obie te instytucje, mogły w sposób niezależny od stanowiska organów państwa członkowskich, przyjmować skargi i rozstrzygać spory o naruszenie Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Europejska Komisja Praw Człowieka rozpatrywała skargi pochodzące od państw członkowskich, osób prawnych i fizycznych. Natomiast Europejski Trybunał Praw Człowieka rozstrzygał skargi przesyłane mu do ostatecznego rozpatrzenia przez Komisję lub skargi państw członkowskich. Orzeczenia Trybunału nie były wiążące dla stron sporu. Państwa członkowskie Rady Europy były wprawdzie zobowiązane do uwzględnienia orzeczeń w granicach wszystkich swoich możliwości konstytucyjnych, ale Komitet Ministrów nie miał pełnego prawa do sprawowania kontroli nad ich przestrzeganiem, co powodowało, iż skuteczność orzeczeń organów Rady Europy była ograniczona. Obecnie w skład Rady Europy wchodzi 39 państw.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ).

Pomysł powołania powszechnej organizacji międzynarodowej, która miałaby zastąpić Ligę Narodów, zrodził się w wyniku spotkań przywódców Wielkiej Trójki : Wielkiej Brytanii, USA i ZSRR w Moskwie, między 19 a 30 października 1943 roku oraz w Teheranie między 28 listopadem a 1 grudnia 1943 roku. Ich celem miało być stworzenie instytucjonalnych ram współpracy Wielkiej Trójki, by umożliwić realizacje idei zawartych w Karcie Atlantyckiej z dnia 14 sierpnia 1941 roku oraz Deklaracji Narodów Zjednoczonych z 1 stycznia 1942 roku. Zasady funkcjonowania ONZ zostały określone wstępnie na spotkaniu ekspertów Wielkiej Trójki w Dumbarton Oaks w dniach od 21 sierpnia do 7 października 1944 roku. Jednak kluczowe rozstrzygnięcie przyniosła ze sobą konferencja pokojowa w Jałcie, która odbyła się w dniach od 4 do 11 lutego 1945 roku. Zgodnie z ustaleniami jałtańskimi konferencja założycielska ONZ rozpoczęła się 25 kwietnia 1945 roku w San Francisco. Jej finałem było uchwaleni 26 czerwca Karty Narodów Zjednoczonych, która była podpisana przez 51 państw-założycieli. Twórcy ONZ wyznaczyli tej organizacji 4 podstawowe cele: 1. utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa za pomocą zbiorowych i pokojowych wysiłków; 2 rozwijanie przyjaznych stosunków między narodami na zasadach ich samostanowienia i równouprawnienia; 3. rozwiązywania konkretnych problemów międzynarodowych, czy to gospodarczych, społecznych, kulturalnych, humanitarnych czy praw człowieka na zadzie współpracy międzynarodowej oraz uznania równości ras, języków i wyznań; 4 stanowienie ośrodka uzgadniania działań narodów w imię wspólnych celów. Aby móc to zrealizować należało przestrzegać następujących zasad: suwerennej równości wszystkich członków, wykonywania w dobrej wierze zobowiązań zgodnie z Kartą ONZ, załatwiania sporów środkami pokojowymi; powstrzymywania się od groźby użycia siły, okazywania wszelkiej pomocy ONZ w każdej akcji podjętej zgodnie z Kartą ONZ, jako środka zapobiegawczego lub przymusu; wpływania na państwa, które nie są członkami ONZ, aby postępowały zgodnie z jej zasadami w stopniu koniecznym do utrzymania pokoju i bezpieczeństwa oraz nie ingerowania ONZ w sprawy, które należą do kompetencji wewnętrznej państw. Karta Nardowi Zjednoczonych, mimo iż sformułowana bardzo wzniośle była dość niejasna. Za główne cele ONZ uznawała ona utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa dla ochrony praw człowieka, poszanowanie zobowiązań międzynarodowych i wspieranie rozwoju narodów świata. Realizacje tych zasad miała opierać się na sławnej klauzuli :nieingerencji", która została zawarta w artykule II, ustawy 7. Mówiła on o tym, iż nie można ingerować w wewnętrzne sprawy państwa, przy jednoczesnym braku sformułowania czym są tak naprawdę i jak zdefiniować wewnętrzna sprawy państwa. Spośród sześciu ustalonych głównych organów, które miały zbierać się corocznie na specjalnych sesjach, były one tak naprawdę pozbawione wszelkiej realnej władzy. Decyzje najważniejszego organy - Zgromadzenia Ogólnego, ograniczono w zasadzie do spraw budżetu, wyboru nowych członków organizacji oraz do wydawania zaleceń, które jednak nie musiały być respektowane i przestrzegane przez mocarstwa. W Zgromadzeniu Ogólnym każde państwo dysponowało jednym głosem, jednak zasada ta nie obowiązywała ZSRRR. Cała odpowiedzialność za losy bezpieczeństwa i pokoju przekazano tak naprawdę w ręce Rady Bezpieczeństwa, którą tworzyło 5 stałych członków: Chiny, Francja, USA, Wielka Brytania oraz ZSRR. Radzie miała służyć rada i pomocą Wojskowy Komitet Sztabowy, niemniej jednak ONZ nie posiadała własnych wojsk, podobnie jak, jej poprzedniczka Liga Narodów, co decydowało o jej bardzo dużej słabości. Mniejsza znaczenie z innych instytucji ONZ posiadały: Rad Społeczno-Gospodarcza, rozpatrująca przez swe komisje i organizacje problemy ekonomiczne i społeczne oraz Rada Powiernicza, która decydowała o losach podległych ONZ terytoriów niesamodzielnych. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, złożony z 15 sędziów, wybieranych na 9 lat przez Zgromadzenie Ogólne, miał rozstrzygać międzynarodowe spory i opracowywać dla ONZ ekspertyzy. Jego wyroki były ostateczne, ale bez pomocy jednomyślnej Rady Bezpieczeństwa, nie istniała tak naprawdę żadna możliwość, aby je wyegzekwować. Kolejnym organem był Sekretariat z sekretarzem generalnym na czele, wyłanianym przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeństwa. Był on strukturą bardzo zbiurokratyzowaną, powołana do zarządzania majątkiem. Ponadto zajmował się on zbieraniem składek członkowskich i sygnalizował mocarstwom problemy groźne dla pokoju. Pierwsza sesja Zgromadzenia Ogólnego ONZ obyła się 11 stycznia 1946 roku w Londynie. Wtedy tez zadecydowano o umiejscowieniu siedziby ONZ na terenie Stanów Zjednoczonych, co miało być symbolem porzucenia izolacji przez ten kraj w stosunkach międzynarodowych. Siedziba stał się Nowy Jork.

Sekretarzami generalnymi ONZ byli: w latach 1946-1952 Trygve Lie (Norwegia), w latach 1953-1961 Dag Hammarskjold (Szwecja), w latach 1961-1971 U Thant (Birma), w latach 1972-1982 Kurt Waldheim (Austria), w latach 1982-1991 Javier Perez de Cuellar (Peru), w latach 1992-1996 Buthros Ghali (Egipt) a od 1997 roku Kofi Annan (Ghana).

Unia Europejska.

Stanowiska USA, Wielkiej Brytanii i Francji wobec integracji europejskiej lub atlantyckiej różniły się od siebie dość znacznie. W latach 1949-1962 w administracji amerykańskiej i w Kongresie rozważano ideę rozszerzenia polityczno-militarnej współpracy interesów USA i Europy Zachodniej (NATO) na inne obszary polityki międzynarodowej. Aczkolwiek rząd brytyjski opierał niektóre plany integracyjne kierując się względami taktycznymi, to jednak do końca lat 50-tych w istocie nie uczestniczył w integracji Europy Zachodniej. Najpoważniejsze inicjatywy dyplomatyczne zmierzające do integracji Europy Zachodniej pochodziły z Paryża. Przejawami nowego podejścia był między innymi plan ministra spraw zagranicznych Roberta Schumana z 9 maja 1950 roku, przewidujący powołanie do życia Europejskiej Wspólnoty Obronnej (EWO) oraz złożony 1 lipca 1952 roku, także przez Schumana projekt Europejskiej Wspólnoty Politycznej. Właściwym jednak inicjatorem powołania do życia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali był Jean Monnet, francuski ekonomista i zwolennik utworzenia federacji europejskiej. Po II wojnie światowej objął on funkcje koordynatora procesu odbudowy gospodarki francuskiej. Opracował on plan, którego celem doraźnym było zagwarantowanie dostaw zachodnioniemieckiego węgla do Francji, na najbardziej korzystnych warunkach oraz zapewnienia przybliżonej równowagi pomiędzy poziomami produkcji przemysłowej w obu krajach. Celem natomiast długoterminowym miało być stworzenie systemu międzynarodowej kontroli nad rozwojem przemysłu zachodnioniemieckiego. Pretekstem do tego była konwencja o unii celnej państw Benelux, która została wprowadzona w życie 1 stycznia 1948 roku. Monnet zaproponował więc rozszerzenie jej o Francję, Wielka Brytanię i Republikę Federalną Niemiec oraz utworzenia przez te państwa Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. Zadaniem wspólnoty miało być tworzenie wspólnego rynku na surowce oraz produkty przemysłu węglowego i stalowego. Środkiem zaś służącym do jego realizacji było stopniowe zniesienie ceł i ograniczeń ilościowych oraz subsydiów rządowych dla obu gałęzi przemysłu. Inicjatywa francuska została skonsultowana z kanclerzem RFN Konradem Adenauerem. Ten ostatni był jak najbardziej temu przychylny. Już 7 marca 1950 roku wypowiedział się on za stworzeniem realnej unii między RFN a Francją, która mogłaby być fundamentem pod przyszłe Stany Zjednoczone Europy. Opracowany więc przez Monneta plan Schumana poprały USA, Wielka Brytania, Republik Federalna i Włochy. Z zastrzeżeniem natomiast przyjęły go państwa Beneluxu. 20 czerwca 1950 roku rozpoczęły się, pod przewodnictwem Monneta w Paryżu ,rokowania przedstawicieli sześciu państw w sprawie utworzenie EWWS. Zakończyły się one podpisaniem 18 kwietnia 1951 roku traktatu powołującego do życia EWWS. Do jego głównych organów, w myśl postanowień miały należeć: Wysoka Władza (od 1967 roku Komisja Wspólnot Europejskich) i Specjalna Rada Ministrów (od 1967 roku Rada Ministrów). Miało być także powołane Wspólne Zgromadzenie oraz Trybunał Sprawiedliwości. Wysoka Władz składała się z obywateli państw członkowskich (maksymalnie dwóch z jednego kraju, którzy nie mogli być związani instrukcjami rządowymi oraz musieli posiadać status funkcjonariuszy międzynarodowych). W skład Wspólnego Zgromadzenia mieli wchodzić przedstawiciele rządów, po jednym z każdego kraju członkowskiego, na szczeblu ministerialnym. Siedzibą wszystkich głównych organów EWWS stał się Luksemburg.

Przełamanie przez ZSRR monopolu USA na broń atomową w 1949 roku oraz przejęcie władzy w Chinach przez komunistów w 1949 roku, a zwłaszcza wybuch wojny koreańskiej w 1950 roku, spowodowały radykalny wzrost napięcia międzynarodowego i w dużej mierze przyśpieszyły proces integracji Zachodu z USA. O ile w Wielkiej Brytanii i RFN amerykański plan integracji militarnej mógł licząc na poparcie, o tyle Francja postanowiła wystąpić z własną koncepcją. 24 października 1950 roku ówczesny premier rządu francuskiego Pleven ogłosił - opracowany także prze Moneta, plan utworzenia Europejskiej Wspólnoty Obronnej (EWO). W jej ramach miała powstać wspólna armia państw członkowskich. Integracja sił zbrojnych wszystkich państw członkowskich miałaby nastąpić na szczeblu pułku. Armie, powinny według tego planu, podlegać wspólnemu ministrowi obrony, który miał być odpowiedzialny przez Dyrektorium Ministrów Obrony krajów członkowskich i specjalnie do tego celu utworzonemu Zgromadzeniu, w skład którego wchodziliby delegaci parlamentów narodowych lub posłowie wybierani w wyborach bezpośrednich. Administracja amerykańska dążyła jednak do przeforsowania swojego planu.19 grudnia 1950 roku podczas sesji Rady Ministerialnej NATO, został podjęta decyzja o utworzeniu naczelnego dowództwa połączonych sił zbrojnych w Europie. Na stanowisko naczelnego dowódcy powołano Eisenhowera. Siedzibę dowództwa postanowiono umieścić w Paryżu. Niemal równocześnie z decyzjami podjętymi przez NATO, rozpoczęły się rokowania sześciu państwa EWWS, na temat utworzenia Europejskiej Wspólnoty Obronnej. 27 maja 1952 roku ministrowie spraw zagranicznych sześciu państw EWWS podpisali w Paryżu układ o utworzeniu EWO. Sygnatariusz paktu zdecydowali się na utratę prawa do posiadania własnych sił zbrojnych, z wyjątkiem oddziałów stacjonujących w koloniach oraz przeznaczonych do utrzymania porządku publicznego. Siły zbrojne miały liczyć czterdzieści trzy dywizje, w tym aż 13 zachodnioniemieckich. Ponieważ EWO miała być ściśle podporządkowana NATO, prawo dysponowania jej siłami militarnymi przechodziło na Pakt Północnoatlantycki. Kolejny proces integracji miał miejsce jeszcze w tym samym roku. 1 lipca 1952 roku francuski minister spraw zagranicznych Schuman wystąpił z propozycją utworzenia Europejskiej Wspólnoty Politycznej (EWP). Po reorganizacjach Paktu Brukselskiego i po złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych przez wszystkich sygnatariusz dnia 5 maja 1955 roku układy paryskie weszły w życie.

Proces kolejnej integracji był związany z powołanym przez konfederacje komitet ekspertów, na którego czele stanął belgijski minister spraw zagranicznych, Paul Henri Spaak, który opracował raport zlecający utworzenie Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom). Raport ten stał się podstawą rokowań państw EWWS. Zakończyły się one dnia 25 marca 1957 roku, podpisaniem w Rzymie traktatów w sprawie utworzenia EWG i Euratomu. Zostały one podpisane przez ministrów spraw zagranicznych państw członkowskich Traktaty te weszły w życie 1 stycznia 1958 roku. Na ich mocy siedzibą głównych organów EWG i Euratomu stała się Bruksela. Traktat o EWG przewidywał utworzenia przez państwa członkowskie, od 1 stycznia 1958 roku do 31 grudnia 1969 roku, pełnej unii celnej dla towarów przemysłowych i rolnych oraz nie przewidzianej, jak dotąd w EWWS wspólnej zewnętrznej taryfy celnej w obrotach z państwami trzecimi. Traktat zaś ustanawiający Euratom przewidywał przede wszystkim koordynację rozwoju inwestycji i programów badawczych w dziedzinie energii atomowej oraz utworzenie w przyszłości wspólnego rynku atomowego. Organami EWG i Euratom były odrębne dla obu wspólnot Rady Ministrów i Komisje oraz wspólne dla wszystkich trzech wspólnot Zgromadzenie (od 1962 roku Parlament Europejski) i Trybunał Sprawiedliwości.

17 lutego 1986 roku ministrowie spraw zagranicznych 9 państw Wspólnot Europejskich, podpisali w Luksemburgu traktat międzynarodowy w sprawie zmiany i uzupełnień postanowień traktatu paryskiego z 18 kwietnia 1951 roku (EWWS) oraz traktatów rzymskich z 25 marca 1957 roku (EWG i Euratom), Traktatu Luksemburskiego, zwanego Jednolitym Aktem Europejskim nie podpisały początkowo Dania, Włochy i Grecja. Podpisali oni ten traktat później w Hadze. Traktat ten nadał działaniom integracyjnym państw członkowskich, zmierzającym do utworzenia w przyszłości Unii Europejskiej, podstawę prawno- międzynarodową. Stworzył on także podstawy dla działalności Rady Europejskiej i Europejskiej Współpracy Politycznej. Zasadnicze postanowienia aktu sprowadzały się do utworzenia, do 31 grudnia 1992 roku wspólnego rynku, zwanego rynkiem wewnętrznym. Rozszerzeniu ulegały też funkcje Parlamentu Europejskiego i Komisji. Parlament uczestniczył odtąd w procesie legislacyjnym razem z Rada Ministrów. Jego rola polegała na odrzucaniu lub przyjmowaniu uchwał Rady. Ostateczną decyzją podejmowała jednak zawsze Rada Ministrów, ale pod warunkiem, że decyzja zapadała jednomyślnie. Opierając się na postanowieniach Aktu, grupa ekspertów z przewodniczącym Komisji Wspólnot Europejskich, opracowała w 1987 roku pakiet reform, obejmujących system finansowy, politykę strukturalną, oraz politykę rolną. W grudniu 1989 roku w czasie posiedzenia w Strasburgu Rada Europejska przyjęła Europejską Kartę Socjalną, w której zostało zdefiniowane dwanaście podstawowych praw społecznych obywateli Wspólnot Europejskich. 27 października 1990 roku Rada Europejska, podczas nadzwyczajnego posiedzenia w Rzymie, przyjęła i zaakceptowała (z wyjątkiem Wielkiej Brytanii) tzw. raport Deolrs'a. Było to projekt dochodzenia do unii ekonomicznej i walutowej w trzech następujących po sobie etapach. 7 lutego 1992 roku ministrowie spraw zagranicznych i finansów dwunastu państw członkowskich podpisali w Maastricht, traktat o Unii Europejskiej, nie rozwiązując Wspólnot Europejskich. Traktat ten rozwiązał natomiast Europejską Współpracę Polityczną, zachowując jednak Radę Europejska. Wprowadził ponadto zmiany do postanowień założycielskich Wspólnot, a także zmienił nazwę EWG na Wspólnotę Europejska. Unia Europejska stała się tak naprawdę klamrą instytucjonalna spinającą ze sobą trzy filary omawianego procesu integracji: Wspólnoty Europejskie, współprace międzyrządową w polityce zagranicznej i bezpieczeństwie oraz współprace międzyrządową w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Realizacja decyzji Unii Europejskiej w zakresie polityki obronnej została powierzona Unii Zachodnioeuropejskiej, do które po przystąpieniu Hiszpanii i Portugalii w 1990 roku i Grecji w 1995 roku, należało 10 państw Wspólnot Europejskich. Zasadniczą różnicą między Jednolitym Aktem Europejskim a układem o Unii Europejskiej, było traktowanie zobowiązania państw członkowskich do ustalania nie tylko wspólnej polityki zagranicznej, ale także polityki bezpieczeństwa, współpracy w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych oraz utworzenia unii ekonomicznej i walutowej w trzech następujących po sobie etapach.

Członkowie Unii Europejskiej: w roku 1951 przystąpiły: Belgia, Holandia, Luksemburg, Włochy, Francja, Niemcy, w 1973 roku przystąpiły Wielka Brytania, Dania i Irlandia, w 1981 roku przystąpiła Grecja, w 1986 roku przystąpiła Hiszpania, Portugalia, a w 1995 roku Austria, Finlandia i Szwecja, a w 2004 roku Estonia, Polska, Czechy, Węgry i Słowenia.