3. Wydarzenia roku 1956 w Polskce

Sytuacja najbardziej napięta wśród krajów ludowej demokracji panowała na Węgrzech i w Polsce. Te państwa przeżywały ekonomiczne trudności oraz opierały się postępującej stalinizacji. W tych krajach w roku 1955 już wkroczono na drogę pewnych reform oraz uległy one antykomunistycznej propagandzie z Zachodu - ten proces został nazwany "odwilżą". XX Zjazd KPZR (czyli Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego) toczył obrady w Moskwie od dnia 14 do 25 lutego 1956 roku, jak również odegrał on bardzo dużą rolę w historii ZSRR oraz całego komunistycznego ruchu na świecie. Został na nim odczytany referat Nikity Chruszczowa, w jakim przedstawiono stalinowskie zbrodnie.

Po moskiewskim zjeździe zmarł Bolesław Bierut przywódca komunistycznej partii w Polsce. PZPR (czyli Polska Polska Rzeczpospolita Polska. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim. Powierzchnia 312 685 km2. Liczba ludności 38 641 tys. (2001 r.). Stolica Warszawa. Język urzędowy polski. ... Czytaj dalej Słownik geograficzny Zjednoczona Partia Robotnicza) nie posiadała kandydata na przywódcę o niezbędnym politycznym oraz moralnym autorytecie. Edward Ochab objął wówczas stanowisko I sekretarza KC PZPR. Referat Nikity Chruszczowa podzielił w Polsce partię komunistyczną na dwa zwalczające się ugrupowania: natolińczyków oraz puławian. Pierwsze z nich zmierzało do zahamowania przemian, jak również zachowania sojuszu ze Związkiem Radzieckim, drugie oskarżało ZSRR o nadużywanie władzy i dążyło do reform oraz osłabienia współpracy ze Związkiem Radzieckim.

Dnia 28 czerwca 1956 roku wybuchł w Poznaniu powszechny strajk, który to przekształcił się potem w zbrojne walki z przedstawicielami władz tzw. bezpieczeństwa publicznego. Wprowadzono wtedy do akcji wojsko - poległo ok. 70 zabitych, a także kilkuset rannych. Te wydarzenia odbiły się głośnym echem w całym kraju. W Polsce jesienią roku 1956 dyskutowano oraz demonstrowano, domagając się usunięcia radzieckich doradców, przywrócenia suwerenności politycznej i gospodarczej państwu. Do ścisłego kierownictwa PZPR został powołany Władysław Gomułka. Moskwa Moskwa stolica Federacji Rosyjskiej leżąca w środkowej części Niziny Wschodnioeuropejskiej. Liczy ponad 8 mln mieszkańców.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
nie zamierzała dopuścić do jakichkolwiek zmian na terenie Polski i dlatego skierowała swoje garnizony w kierunku Warszawy. Sytuacja była bardzo trudna ale rząd PZPR jednak doszedł do pewnego porozumienia z ZSRR. Po uzyskaniu suwerenności Polska miała nadal pozostać w RWPG (czyli Radzie Wzajemnej Pomocy Gospodarczej) oraz w Układzie Warszawskim.

4. Węgierski kryzys.

Również na Węgrzech zdecydowanie sprzeciwiano się prowadzonej stalinizacji. Proces "odwilży" na Węgrzech rozwijał się już od wiosny roku 1953. Pod radzieckim naciskiem dotychczasowy przywódca skrzydła stalinowskiego w partii niejaki Matyas Rakosi (Rosenfeld) ustąpił w lipcu ze stanowiska premiera, jednak zachowując stanowisko I sekretarza KC partii, ale w roku 1955 usunięty został z partii, zaś w roku 1956 z obejmowanego stanowiska. Stanowisko to objął Erno Gero. Przez kraj w tym czasie przetaczały się liczne masowe demonstracje, zaczęły powstawać grupy dyskusyjne, jakie to ulegały ideom głoszonym przez Radio "Wolna Europa". Solidarnościowa demonstracja z Polską Gomułki 23 października 1956 roku przekształciła się w zbrojne powstanie. Żądano wówczas wycofania się radzieckich wojsk oraz poszanowania suwerenności państwa węgierskiego. Komitet Centralny Węgierskiej Partii Pracujących powołał w nocy z 23 na 24 października tzw. Komitet Wojskowy, postanowił też zwrócić się do Związku Radzieckiego o pomoc oraz powołać zupełnie nowy rząd. Na stanowisko nowego premiera został mianowany Imre Nagy. Rząd jego proklamował dnia 24 października stan Stan w okresie feudalizmu była to zamknięta grupa społeczna posiadająca jednakową pozycję prawną w państwie (duchowieństwo, szlachta, mieszczaństwo, chłopi). Przynależność do stanu ... Czytaj dalej Słownik historyczny wyjątkowy. Na skutek powstania w dniach od 23 do 28 października zginęło aż 3 tysiące osób. Wojska radzieckie 30 października 1956 roku wycofały się z terenów Budapesztu. Radziecki rząd ZSRR 30 października 1956 roku ogłosił deklarację, w jakiej stwierdził, że uznaje prawo wszystkich narodów do decydowania o własnych losach oraz szanuje prawo do suwerenności.

Premier Imre Nagy zlikwidował Węgierską Partię Pracujących a powołał do życia nową Socjalistyczną Partię Robotniczą (czyli WSPR). Odwołano z rządu ministrów posiadających komunistyczne przekonania. Ministrem obrony narodowej mianowano Pala Meletera, który razem z generałem Beleą Kirlalym rozpoczął organizowanie Rewolucyjnego Komitetu Wojskowego Republiki Węgierskiej. Dnia 31 października 1956 roku premier Nagy ogłosił, że Węgry wychodzą z Układu Warszawskiego, zaś 1 listopada proklamował neutralne państwo Węgier. Przywódcy radzieccy oczywiście nie uznali takiego stanu rzeczy. W tym czasie w Szolnok zostało utworzone Węgierskie Centrum Rewolucyjne, które powołało do życia Węgierski Rewolucyjny Rząd Robotniczo - Chłopski. W tym rządzie premierem został Janos Kadar. Ta grupa zwróciła się do Związku Radzieckiego z prośbą odnośnie pomocy w wojnie z "kontrrewolucją". 4 listopada ruszyły wojska radzieckie. Na terenie stolicy walki toczyły się do dnia 14 listopada, zaś na prowincji aż do końca tego miesiąca. Powstańcy węgierscy nie otrzymali zapowiadanej z zagranicy pomocy, dlatego też powstanie stłumiono, zaś jego uczestnicy długo byli represjonowani.

Interwencja radziecka zaskarżona została do Organizacji Narodów Zjednoczonych. Zgromadzenie ogólne wówczas podjęło rezolucję aby ZSRR wycofał swoje wojska z terytorium Węgier, ale rząd Kadara uznawał owe postulaty za niepotrzebne wtrącanie się w wewnętrzne sprawy Węgier i w ogóle się do nich nie zastosował.

5. Aspekty międzynarodowe kryzysu z 1956 roku.

Wydarzenia na terenie Polski i Węgier były przedmiotem ciągłych sporów w światowym ruchu robotniczym. Dyskusje te prowadziły nieuchronnie do potępienia Związku Radzieckiego oraz zrywania z komunistyczną ideą, co dało podstawę do licznych rozłamów oraz organizacyjnych podziałów. Spowodowały one poważne rozluźnienie w spoistości komunistycznego ruchu, a także jego osłabienie. Te wydarzenia wykazały, iż ZSRR nie zamierza rozluźnić zależności od siebie krajów demokracji ludowej. Jedynie zostały nieco złagodzone metody tejże zależności, lecz całkowicie z niej nie zrezygnowano. Deklarację dotyczącą zasad współpracy z tymi państwami ogłoszono dnia 30 października 1956 roku, uznając prawo ich do suwerenności. Kraje demokracji ludowej odczuwały znaczną poprawę swej sytuacji. "Suwerenność" pozwoliła na samodzielne w miarę kształtowanie wewnętrznej polityki. Jednak zagraniczne sprawy tych państw nadal były zależne od mocodawców z ZSRR. RWPG ciągle funkcjonowało, tak jak i Układ Warszawski.