Japonia jest krajem o powierzchni 377 435 km kw. Zamieszkiwana jest przez 125 mln mieszkańców. Stolicą państwa jest Tokio, zamieszkiwane przez 8 mln mieszkańców. Główną narodowością są Japończycy ( także miejscowe plemiona Anju) oraz Koreańczycy. Językiem urzędowym w kraju jest język japoński. Głównymi nurtami religijnymi są: shinto, buddyzm, chrześcijaństwo. Japonia to pod względem ustroju politycznego monarchia konstytucyjno-parlamentarna, głową państwa jest cesarz Akihito. Obowiązującą walutą w kraju jest jen (składający się z 100 senów).

Oto podział Japonii na prefektury w zależności od regionu (w nawiasie podano stolicę prefektury):

  • wyspa Hokkaido: Hokkaido (Sapporo)
  • Tohoku: Aomori (Aomori), Akita (Akita), Iwate (Morioka), Yamagata (Yamagata), Miyagi (Sendai), Fukushima (Fukushima)
  • Kanto: Ibaraki (Mito), Tochigi (Utsunomiya), Gunma (Maebashi), Saitama (Urawa), Tokio (Tokio), Chiba (Chiba), Kanagawa (Jokohama)
  • Chubu: Yamanashi (Kofu), Nagano (Nagano), Niigata ( Niigata), Toyama (Toyama), Ishikawa (Kanazawa), Fukui (Fukui), Gifu (Gifu), Aichi (Nagoya), Shizuoka (Shizuoka)
  • Kinki: Mie (Tsu), Nara (Nara), Osaka (Osaka), Wakayama (Wakayama), Shiga (Otsu), Kioto (Kioto), Hyogo (Kobe)
  • Chugoku: Tottori (Tottori), Okayama (Okayama), Hirosima (Hirosima), Shimane (Matsue), Yamaguchi (Yamaguchi)
  • wyspa Sikoku: Tokushima (Tokushima), Kagawa (Takamatsu), Kochi (Kochi), Ehine (Matsuyama)
  • wyspa Kiusiu: Fukuoka (Fukuoka), Saga (Saga), Nagasaki (Nagasaki), Oita (Oita), Miyazaki (Miyazaki), Kumamoto (Kumamoto), Kagoshima (Kagoshima), Okinawa (Naha)

Położenie kraju

Archipelag japoński, położony jest na wschodnim wybrzeżu Azji, ciągnie się wąskim łukiem na długość 3.800 km, od 20 stopnia 25' do 45stopnia 33' szerokości geograficznej północnej. Powierzchnia Japonii jest nieco większa niż terytorium Wielkiej Brytanii, ale stanowi jedynie 1/9 obszaru Indii i 1/25 obszaru USA - co daje nieco mniej niż 0,3% całkowitej powierzchni lądów na świecie. Archipelag budują cztery główne wyspy: Honsiu, Hokkaido, Kiusiu i Sikoku (w kolejności od największej do najmniejszej), oraz kilka łańcuchów wysp i tysięcy malutkich wysepek. Honsiu stanowi około 60% całkowitej powierzchni kraju.

Lądy

Obszary górskie zajmują bardzo ważną część Japonii, stanowią niemalże 70% powierzchni państwa. Większa część najwyższych pasm górskich występuje na wyspie Honsiu. Jeden z najsłynniejszych łańcuchów górskich nazywany jest japońskimi Alpami. Wiele z nich wznosi się nawet na wysokości ponad 3000 m. nad poziomem morza. Najsłynniejszy szczyt to Fudzi. Jest najwyższym szczytem Japonii o wysokości 3776 m. Znaczna część japońskich gór powstała w wyniku działalności wulkanicznej - stąd w niektórych rejonach podgórskich spotykamy gorące źródła. Są one zjawiskami naturalnymi - wynikiem podpowierzchniowej aktywności wulkanicznej. Niektóre źródła są tak gorące, że można w nich nawet ugotować jajko na twardo! Na obszarze Japonii znanych jest aż 67 wulkanów i prawie wszystkie są wulkanami aktywnymi. Ostatnimi czasy zdarzyło się kilka znacznych i groźnych wybuchów wulkanów, które pozbawiły wielu dachów nad głową i spowodowały śmierć kilkunastu osób. Znając ryzyko, ludzie często swe domostwa budują w sąsiedztwie czynnych wulkanów, a to za sprawą znakomicie użyźniającej glebę lawie wulkanicznej. W Japonii często notuje się również trzęsienia ziemi - rocznie nawet do siedmiu - ośmiu tysięcy wstrząsów. Gro z nich posiada nieznaczną siłę, choć od czasu do czasu zdarza się poważne i silne trzęsienie ziemi, powodujące poważne straty materialne i straty w ludziach. Dlatego opracowano nowoczesne projekty budynków, aby były one odporne na wstrząsy tektoniczne. Specjalne fundamenty umożliwiają łagodne kołysanie się budynków, a w wyniku tego rzadziej ulegają one zburzeniu. Japończycy, w związku ze swym położeniem, muszą uczyć się życia w harmonii z przyrodą.

Morza

Jeżeli kraj składa się jedynie z samych wysp, siłą rzeczy posiada bardzo długą i urozmaiconą linię brzegów. Morza stanowią bardzo ważną część krajobrazu Japonii: spotykamy malownicze górskie jeziora, Morze Japońskie oblewa kraj z zachodu a Ocean Spokojny ze wschodu. Archipelag Japoński położony jest na szlaku tropikalnych burz - tajfunów - które nadchodzą wraz z końcem lata lub w okresie wczesnej jesieni. Tajfuny wywołują katastrofalne powodzie, spływy gruntowe, osuwiska, niszczą zbiory i domostwa.

Warunki klimatyczne i pory roku

Klimat Japonii charakteryzuje się znacznym zróżnicowaniem. Na północnych krańcach kraju zimy są mroźne i śnieżne, temperatura spada okresowo nawet do -40 stopni C, a lodowate wiatry wiejące znad Syberii i Mongolii wywołują częste zamiecie śnieżne. Lata przebiegają łagodne; wartość temperatury powietrza sięga do 20 stopni C. Na wyspach południowych, na przykład na Okinawie, spotykane są wyższe temperatury, około 30 stopni C latem i rzadko kiedy w zimie temperatura spada poniżej 15 stopni C. W Tokio lata są gorące i wilgotne, a zimy chłodne - zwykle temperatura wynosi około 5 stopni C. Klimat Japonii charakteryzuje się występowaniem czterech odrębnych pór roku. Wiosnę (haru) poprzedza kwitnienie śliwy i wiśni, a wszystkie prognozy pogody zajmują się przewidywaniem kwitnienia tych drzew w różnych regionach kraju. Japończycy uwielbiają obserwować kwitnące wiśnie. Pod drzewami urządzane są często przez całe rodziny pikniki, aby uczcić przychodzącą wiosnę. Obrzęd ten zwany jest "oglądaniem kwiatów" (hanami). Od czerwca do połowy lipca pogoda jest upalna a w powietrzu jest dużo wilgoci przez ciągle padające deszcze. Pora deszczowa (tsuyu) jest konieczna dla uprawy ryżu. Po porze deszczowej do połowy września trwa lato (natsu). Z wyłączeniem Hokkaido, cały obszar jest w zasięgu gorąca i wilgoci. W jesieni (aki), temperatura spada a powietrze się ochładza i staje się rześkie. W tej porze roku pogoda jest słoneczna, a drzewa przyozdabiają się w żółcie i czerwienie. W zimie (fuyu) w północnej i zachodniej części Japonii występują obfite opady śniegu. Tam mają miejsce wtedy różne śnieżne festiwale - najsłynniejszy rozgrywa się w Sapporo, na wyspie Hokkaido. Ze śniegu i lodu artyści i pasjonaci wykonują przeróżne rzeźby, a turyści z całego świata zjeżdżają tu by podziwiać je i brać udział w zabawie.

Szata roślinna i zwierzęce

Szata roślinna Japonii jest piękna i zróżnicowana, w uwagi na różnorodność klimatu i ukształtowanie terenu. Niektóre gatunki kwiatów i drzew są dla mieszkańców Japonii szczególne. Kwiaty wiśni (sakura), które w mgnieniu oka opadają, wyzwalają refleksyjność i zadumę nad zmiennością tego świata. W przeciwieństwie do sosny (matsu), która stanowi symbol długowieczności, oraz bambusa (take), który ze względu na swą wytrzymałość i giętkość, jest symbolem umiejętności pokonywania trudów i siły. Choć Japonia nie jest bogata w wiele gatunków ptaków, owadów i małych zwierzątek, to jest tu też wiele gatunków, ważnych i cenionych przez mieszkańców kraju. Największymi są niedźwiedzie, żyjące w górskich ostępach. Niedaleko wiosek i miast pojawiają się lisy i kuny. Według ludowych japońskich bajek i legend zwierzęta te są prowodyrami ludzkich figli i problemów.

Góra Fidżi

Najwyższą japońską górą (o wysokości 3776m n.p.m.) jest Fuji-san, ze swoim perfekcyjnie symetrycznym stożkiem wulkanicznym, który ostatnio przejawiał aktywność w 1707r. Wtedy to erupcja wulkaniczna zasypała swym wulkanicznym popiołem uliczki Tokio, leżącego w odległości około 100km od centrum erupcji. W czasie wyjątkowo pogodnego i suchego dnia Fuji widoczna jest z przedmieść Tokio, ale przeważnie zawsze zobaczyć ją można dopiero z odległości 100m, gdyż często skrywają ją gęste chmury. Najlepiej widoczna jest w zimie i wczesną wiosną, kiedy efekt wzmagany jest pokrywającą stożek śnieżną czapą.

Oficjalnym sezonem turystycznym na Fuji są miesiące lipiec i sierpień, a Japończycy, formaliści w kwestii przestrzegania wszelkich przepisów, urządzają wtedy gromadnie wycieczki na jej szczyt. Praktycznie jest to możliwe o każdej porze roku, ale zimą wspinaczkę podejmują jedynie doświadczeni alpiniści. Góra daje się we znaki, można na niej nabawić się pierwszych oznak choroby wysokościowej, a dodatkowo pogoda jest czasami nieprzewidywalna.

Najlepiej wędrówkę na szczyt rozpocząć o poranku, z dwóch powodów - po pierwsze, aby zobaczyć i podziwiać wschodzące słońce, a po drugie - wczesnym rankiem góra rzadko okrywana jest gęstym płaszczem chmur. Na górę nie wejdziesz w czasie jednego dnia, trzeba uwzględnić nocleg w schronisku i czas na odpoczynek - optymalny czas wspinaczki to 2 dni. Pięć jezior Fuji widoczne są jako łuk wzdłuż północnego zbocza góry, stanowią one również popularną bazę wypadową na jednodniowe wycieczki dla mieszkańców Tokio. Można tu uprawiać różnorodne sporty wodne, spędzić czas w parkach rekreacji, lodowych grotach, a przede wszystkim podziwiać tę zadziwiającą górę Fuji. Najlepszy sposób dojazdu to skorzystanie z autobusu odjeżdżającego z dworca Tokio Shinjuku. Sieć linii autobusowych jest łatwa do opanowania i ułatwia w dużym stopniu dotarcie w niższe partie górskie i nad jeziora.

Półwysep Noto-Hanto

Podziwiać marynistyczne pejzaże i tradycyjne wiejskie życie można właśnie na półwyspie Noto - Hanto, wystającym z północnej części wyspy Honsiu. Najbardziej urozmaicony jest dziki i nieosłonięty zachodni brzeg, mniej zabudowany niż bardziej wcięty i osłonięty brzeg na wschodzie. Rejon ten słynie z organizowanych uroczystości i obrzędów, a główną atrakcją jest trwający od 31 lipca do 1 sierpnia w Wajima, festiwal Gojio Daiko Nabune - punktem głównym festiwalu jest walenie w bębny przez ubranych w maski demonów bębniarzy, z głowami ozdobionymi morskimi wodorostami. Drugim świętem jest Ishizaki Hoto, organizowane na początku sierpnia, którego główną atrakcją jest pochód niosących lampiony, na wysokich drągach.

Przedostanie się na półwysep Noto-Hanto jest możliwe dzięki kursującemu pociągowi z Kanazawy, Takaoki lub Toyamy.

Kioto

Kioto, miasto bogate w setki świątyń i ogrodów, kiedyś pełniło funkcję stolicy cesarstwa, w latach 794r. a 1868r. i do dziś stanowi główne centrum kulturalne Japonii. Z tradycyjną architekturą miasta sąsiadują zabudowania handlowe i przemysłowe, a Kioto mimo to nie zagubiło swej historycznej formy jako miasta grabionych ogrodów z ustawionymi tu i ówdzie kamieniami, pełnymi konturów świątynnych dachów i tajemniczymi gejszami, w które wlepiają tęsknie oczy łowcy kiczowatych pamiątek.

Pałac Cesarski to główne miejsce warte zobaczenia w centrum Kioto. Współczesny budynek wzniesiono w 1855r. i jest udostępniony do zwiedzana dla zorganizowanych grup turystów. Wschodni fragment miasta, a zwłaszcza dzielnica Higashiyama, bogata jest we wspaniałe świątynie, wśród których można spokojnie pospacerować. Dla bardziej aktywnych przygotowano możliwość spędzenia czasu na tradycyjnych japońskich rozrywkach nocnych w Gion. Szczególną atrakcję stanowi świątynia Sanjunsangen-do. Słynie ona z ekspozycji 1001 statuetek tysiącrękiej buddyjskiej bogini miłosierdzia - Kannon.

W północno - zachodniej części Kioto mieści się wiele przepięknych świątyń zen, najsławniejsza z nich to świątynia Kinkaku-ji, która w 1950r. uległa całkowitemu spaleniu przez obłąkanego mnicha. Po jakimś czasie ją odbudowano i pokryto w całości złotą folią. W jesiennych liściach ginie słynna a schowana w północno-zachodniej części miasta dzielnica Takao. Z Kioto organizowane są jednodniowe wycieczki do zamku Himeji-jo - "Białej Czapla". Ten przydomek wziął się od jego kształtu w formie majestatycznej białej bryły.

W Kioto rok rocznie urządzane są setki uroczystości, dlatego turyści powinni wcześniej dokonywać rezerwacji noclegów. Najbardziej popularne jest święto Aoi Matsuri (15 maja), które upamiętnia wydarzenia z VIw., kiedy to modlący się do swoich bogów ludzie zapobiegli katastrofalnej pogodzie.

17 lipca odbywa się święto Gion Matsuri, które kończy się wielką paradą. A 16 sierpnia, w czasie święta Damon-ji Gozan Okuribi pali się ogromne paleniska, aby w ten sposób pozwolić w spokoju na odejście duszom zmarłych przodków.

W czasie Święta Ognia, Kurama-no-Himatsuri, które ma miejsce 22 października, ulicami przechodzi pochód przenośnych ołtarzy, a niosą je młodzi ludzie, wyposażeni dodatkowo w płonące pochodnie.

Największa baza noclegowa hoteli średniej klasy zlokalizowana jest w północnej i północno-zachodniej części miasta, choć i wschodnia część wyposażona jest w kilka hoteli z tej grupy. Centrum Kioto to idealne miejsce, umożliwiające zakup japońskiego i zagranicznego jedzenie po przystępnych cenach. We wschodniej części Kioto mieszczą się restauracje yakitori oraz te, aranżowane i budowane w zachodnim stylu.

Park Narodowy Daisetsuzan

Największym japońskim parkiem narodowym (o powierzchni 2309km kw.) jest znajdujący się centrum Hokkaido - najdalej położonej na północ i drugiej pod względem wielkości wyspie Japonii - Park Narodowy Daisetsuzan. Park słynie z malowniczych łańcuchów górskich, monumentalnych wulkanów, czystych jezior i lasów, dlatego jest to wspaniałe miejsce do organizowania wędrówek i szlaków narciarskich. Latem i wczesną jesienią jest tutaj najpiękniej. Serce parku to Sounkyo - mieści się tutaj kurort, słynący z gorących źródeł i wąwozu; jest on również doskonałym punktem startowym dla górskich wypraw do wnętrza parku.

Furano - najsławniejszy japoński ośrodek narciarski - największą atrakcją są zjazdy na śniegu, uznawane przez amatorów i fanatyków na najlepsze w świecie. Na północnym wschodzie od Furano zlokalizowane są trudnodostępne wioski ze słynnymi gorącymi źródłami: Tokachidake Onsen i Shirogane Onsen, które są idealne jako bazy początkowe dla wypadów na narty czy piesze wycieczki.

Nagasaki

Nagasaki to miasto tryskające życiem, pełne barw i zapachów. Nieszczęśliwy los wybrał je na drugi cel bomby atomowej, co odbija się cieniem na fascynującej historii wcześniejszych kontaktów z krajami zachodnimi - Portugalią i Holandią.

Epicentrum wybuchu jądrowego znajdowało się w Ukrami, które współcześnie jest dostatnim, spokojnym przedmieściem. Zbudowano tam słynne na cały świat Muzeum Bomby Atomowej, które przywołuje wspomnienia horroru atomowego wybuchu. Miejsce hipocentrum upamiętnia kolumna, zbudowana z czarnego kamienia - tu dokładnie eksplodowała bomba. Eksponatami tego muzeum są również ruiny oraz pozostałości po wybuchu. Zawieszony w świątyni Fukusai-ji dzwon, przypominający kształtem żółwia, dzwoni codziennie o 11.02 przed południem - upamiętnia tym samym dokładny czas eksplozji. We wnętrzu świątyni wisi jedno z największych w skali światowej wahadło Foucaulta - mechanizm odzwierciedlający i urzeczywistniający ruch obrotowy Ziemi.

Na południu Nagasaki, usytuowane wśród wzgórz Glover Garden, znajduje się miejsce, dokąd sprowadzano z innych miejsc dawne domy, zamieszkałe ówcześnie przez Europejczyków. Ruchome schody, fontanny i złote rybki wyglądają jak rodem z Disneylandu, architektura domów zapiera dech w piersiach a roztaczający się widok na Nagasaki jest przepiękny.

Przebywając godzinną wyprawę w kierunku północnym od Nagasaki docieramy do ciekawego holenderskiego miasteczka Huis ten Bosh - jest to oczywiście rekonstrukcja, ale nader oryginalna i rzeczywista. Znajduje się tutaj replika rezydencji holenderskiej rodziny królewskiej, liczne i rozłożyste wiatraki, wąskie kanały i groble, jak również prosty, ale oryginalny sklep z serami. O zdumienie przyprawia fakt, że w miasteczku mieszka około 10 tys. ludzi, którzy z wyboru odtwarzają sterylny klimat Holandii.

Park Narodowy Kirishima

Położony na południowym krańcu wyspy Kiusiu Park Narodowy Kirishima słynie z przepięknych górskich krajobrazów, gorących źródeł i oraz zapierającego dech w piersiach wodospadu Sengri-taki, położonego wśród dziko rosnących wielobarwnych kwiatów. Dzień drogi z wioski Ebino-kogen dzieli turystów od wierzchołków tworzących tu łańcuch wulkanów - miejsce to jest jednym z najciekawszych w Japonii, stwarzających warunki do uprawiania wspinaczki po wulkanach.

Ale dla mniej wytrzymałych turystów opracowano tu plan spaceru wokół licznych jezior wulkanicznych. Najciekawsze jezioro Rokkannon, posiadające bardzo intensywną, niebiesko - zieloną barwę.

Ze szczytu Karakumi-dake w kierunku południowym roztacza się malowniczy krajobraz - w czasie bezchmurnego niebie można dostrzec Kagoshimę - okoliczne miasto, a na jego tle dymiący stożek wulkanu Sakurajima, będący wulkanem aktywnym. Do Ebino-kogen istnieją bezpośrednie połączenia autobusowe z Kagoshimy.

Seagaia

Tu mieści się tzw. Ocean Dome ("kopuła oceaniczna"), składający się ze 140 metrów białej, piaszczystej plaży, położonej nad oceanem, pod stale błękitnym "niebem". Nikt by nie rozpoznał w tym ręki człowieka - to "naturalne" środowisko jest stale kontrolowane i sterowane przez człowieka. Jest to o tyle dziwne, że cały kompleks jest oddalony o przysłowiowy "rzut kamieniem" od sekwencji autentycznych plaż, które kształtowane są przez prawdziwe fale morskie, obsypane realnym piaskiem, na wybrzeżu Miyazaki-ken.

Obszar ten jest konsekwencją, ale i odzwierciedleniem japońskiej obsesji na punkcie sterylnej i higienicznej zabawy oraz bezpiecznych parków rozrywki. Do Seagaia istnieją stałe połączenia autobusowe z Miyazaki, dość dużego miasta leżącego w południowo-wschodniej części wybrzeża Kiusiu.

Ludność

Japonię zamieszkuje około 126 milionów ludzi. Jest ona siódmym w kolejności krajem świata z uwagi na wielkość zaludnienia. Ostatnio liczba mieszkańców zbytnie się nie zmieniała. Szacuje się, że liczba ludności Japonii wzrośnie do rekordowego poziomu 130,4 miliona osób w roku 2010, a następnie ulegać będzie stopniowemu maleniu. Japończycy to mieszanina różnorodnych grup etnicznych. Historia dała świadectwo o masowych migracjach rdzennych mieszkańców Archipelagu Japońskiego, którzy wraz z przybyszami z kontynentu azjatyckiego i z wysp Pacyfiku wędrowali po świecie. Tak ukształtowały się: współczesny język japoński oraz japońska kultura. W czasie podróżowania po Japonii, można z łatwością dostrzec różnice pomiędzy poszczególnymi regionami, na przykład w postaci dialektów językowych. W Tokio "dziękuje" to "arigato" a w Kioto, w zachodniej części Japonii, używa się zwrotu "ookini". Choć Japonia jest zamieszkiwana przez dużą liczbę ludności, to skomasowani są oni na niewielkiej powierzchni - stąd jej wysoki wskaźnik gęstości zaludnienia - 332 osoby/km kw. Trzeba jednak ciągle mieć na uwadze górzyste ukształtowanie terenu, które nie nadaje się pod budowę domostw i zaludnienie, stąd zamieszkała powierzchnia kraju nie przekracza dziesięciu procent powierzchni. Niektóre regiony posiadają wyższą niż przeciętna gęstość zaludnienia. Wielu Japończyków zamieszkuje nadmorskie niziny. Tu tez wybudowano największe w kraju ośrodki miejskie. Około 4/5 ludności zamieszkuje miasta lub miasteczka. W Tokio, będącego stolicą Japonii i jej największym miastem, mieszka aż 12 milionów osób. Miasta: Fukuoka, Kobe, Kioto, Osaka, Sapporo i Jokohama posiadają każde z osobna aż milion mieszkańców.

Rolnictwo

Jedynie 14% powierzchni kraju wykorzystywane jest pod uprawę. Gospodarstwa posiadają niewielkie rozmiary, około 1,4 ha. Stąd takie wielkie znaczenie każdego, nawet najmniejszego kawałka ziemi, wykorzystywanego pod uprawę. Farmerzy próbują skrupulatnie uzyskać z każdego hektara jak największe zbiory, dlatego powszechnie stosują nawozy naturalne i sztuczne, skomplikowane maszyny i troszczą się o swą uprawę, zgodnie z najnowocześniejszymi metodami. Niektórzy farmerzy zajmują się hodowlą kur, krów i świń. Japonia produkuje ryż, który zaspokaja jej wszystkie potrzeby. Pozostałe produkty żywnościowe muszą jednak być importowane z wielu zakątków świata.

Rybołówstwo

Ryby są jednym z głównych składników japońskiej kuchni. Stąd tak wysoka pozycja rybołówstwa w klasyfikacji gałęzi przemysłowych. W 1990 roku w Japonii zanotowano rejestrację około 416 tys. łodzi rybackich. W roku połowy ryb kształtują się na poziomie 12 mln. ton. Dodatkowo w każdym gospodarstwie rybnym hoduje się około 1,5 mln. ton ryb i skorupiaków. Jest to jednak niewystarczające dla mieszkańców, stąd Japończycy są zmuszeni importować około 10% wszystkich spożywanych w Japonii ryb.

Bogactwo naturalne

Japonia jest producentem energii elektrycznej na bazie wody, energii słonecznej, wysokiej temperatury i energii jądrowej. Surowce naturalne pochodzą generalnie z importu. Zwłaszcza, jeśli chodzi o ropę naftową. Japonia jest znanym i cenionym eksporterem wielu produktów, zwłaszcza produktów przemysłu elektronicznego - stąd czerpie ona fundusze na importowane surowce.

Handel

W 1997 roku Japonia przeznaczyła sumę około 40,9 tryliona jenów (340 miliardów dolarów) na importowane towary z innych krajów. Eksport towarów i usług przyniósł dochód około 50,9 tryliona jenów (422 miliardów dolarów). Japonia jest partnerem handlowym prawie wszystkich krajów świata, ale ponad 1/3 całkowitego eksportu Japonii przeznaczona jest na rynek amerykański, skąd czerpana jest około ¼ wszystkich zysków z eksportu. Do grupy partnerów handlowych należą kraje azjatyckie: Hongkong, Singapur, Korea Południowa i Tajwan. Znaczna część japońskich firm inwestuje na terenie innych krajów. W 1997 przeznaczono ponad 54 miliardy dolarów przy budowie nowoczesnych fabryk i biur na terenie całego świata. Rząd japoński wydaje ogromne sumy pieniężne jako pomoc gospodarczą krajom rozwijającym się.

Samochody

Samochody są najpopularniejszymi produktami przemysłu japońskiego. W 1998 roku z taśm produkcyjnych zjechało prawie 10 mln. samochodów, autobusów i ciężarówek - jest to ewenement na skalę światową. Znaczna część tych pojazdów montowana była mechanicznie przez roboty, a więc skomplikowane maszyny wykonujące konkretne czynności. Japonia posiada największą liczbę robotów przemysłowych ze wszystkich rozwiniętych krajów świata razem wziętych.

Sektor podstawowy

Zaliczane do podstawowego sektora gospodarki japońskiej rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo niestety, ale stopniowo spadają na znaczeniu w porównaniu z pozostałymi sektorami gospodarki. W 1960 roku sektor podstawowy charakteryzował się zatrudnieniem o wysokości 32,6% ogółu pracowników, ale poziom ten ciągle malał, a to za sprawą postępującego rozwoju gospodarczego i przestawienia się produkcji przemysłowej na bardziej zaawansowane sektory. W 1994 roku liczba zatrudnionych w podstawowym sektorze zmniejszyła się do 5,8% całości zatrudnionych. Prym w sektorze podstawowym wiedzie rolnictwo, które dawało zatrudnienie około 30% wszystkich zatrudnionych w 1960 roku, a jedynie 5,2% w roku 1994. Należy również wspomnieć, że jedynie 430 tysięcy, a więc 12,5% wśród 3.440.000 gospodarstw rolnych na obszarze Japonii w 1995 roku otrzymywało dochody jedynie z produkcji rolnej; reszta gospodarstw przynajmniej ze strony jednego członka rodziny otrzymywała fundusze, zarobione w inny sposób niż pracą na roli. Przyczyna takiej sytuacji jest niewielki metraż gospodarstw rolnych. W 1994 roku 44,8% japońskich farmerów posiadało działki nie większe niż 1 hektar ziemi, a jedynie 1% posiadało działki równe bądź większe niż 5 hektarów. Produkcja rolna w PNB spadła dramatycznie z 9% w 1960 roku do poziomu 1,5% w 1993 roku. W tym czasie zanotowano wzrost importu produktów rolnych, a jego całkowita wartość w okresie od 1960 do 1994 wzrosła 41-krotnie, sięgając kwoty 36 miliardów dolarów, co równało się 13,2% całkowitej wartości importu. Wielkość eksportowanych produktów rolnych w tym samym okresie wyniósł zaledwie 1,6 miliarda dolarów, co równało się 0,4% wielkość importowanych dóbr. Japonia to współcześnie największy w świecie importer produktów rolnych z uwagi na wartości netto. W 1960 roku kraj ten był producentem 98% własnej żywności, ale od tego czasu do 1993 roku produkcja spadła do 59%. Spowodowane to było po części chłodnym latem, które zaowocowało niskimi plonami. Produkcja ryżu w tym czasie była najniższa w okresie powojennym ze wszystkich notowanych. Stało się to powodem pierwszego przymusowego od 28 lat importu tego życiodajnego i popularnego w Japonii artykułu żywnościowego, ponieważ z krajowych plantacji uzyskało się jedynie plonów na zaspokojenie 75% potrzeb ludności. Po obfitych zbiorach ryżu w 1994 roku wielkość wskaźnika samowystarczalności powróciła do zadowalającej normy 74%. Z końcem 1993 roku, na podstawie porozumienia w zakresie rolnictwa podpisanego w czasie urugwajskiej rundy wielostronnych rozmów dotyczących handlu, Japonia zrzekła się z prowadzenia polityki całkowitej samowystarczalności w produkcji ryżu i zgodziła się na liberalizację swojego rynku ryżowego. Prawdopodobnie japoński import produktów rolnych wzrośnie wraz ze wzrostem kursu jena i wdrożeniem porozumień zawartych w czasie rundy urugwajskiej.

Japońskie rybołówstwo, tak jak w przypadku rolnictwa, stopniowo w ostatnich dziesięcioleciach traci na znaczeniu. W 1960 roku dawało ono zatrudnienie 1,5% wszystkich pracowników, a w 1994 roku spadło do 0,4%. Najwięcej połowów zanotowano w 1984 roku - 12,8 miliona ton połowu. W 1994 roku wielkość połowów spadła do 8,1 miliona ton. Rekordowo niskie połowy uzyskano w 1970 roku - 3,4 miliona ton. Tendencja spadkowa w połowach odbiła się na wzroście importowanych ryb. W 1994 roku import podniósł się o 2% w stosunku do poprzedniego roku. Japończycy lubują się w owocach morza, dlatego szacuje się znaczny wzrost importu ryb, wspierane będzie rybołówstwo przybrzeżne i kultura wodna.

Sektor wytwórczy

W czasie gwałtownego wzrostu gospodarczego w latach sześćdziesiątych, w przemyśle stalowym, aluminiowym, petrochemicznym, cementowym i innych gałęziach przemysłu ciężkiego odnotowano znaczny wzrost w wyniku wdrożenia w procesie produkcji najnowocześniejszych technologii i zastosowania metod produkcji masowej. Japońska rewolucja przemysłowa przeszła w nowy etap, w momencie, gdy energochłonne i zasobochłonne gałęzie przemysłu poczęły odczuwać skutki wzrastających kosztów i zmniejszającego się popytu. Spowodowane to było kryzysami naftowymi w latach siedemdziesiątych. Od tego okresu powyższe gałęzie podejmowały liczne próby sprawniejszego gospodarowania energią, produkowania wyrobów o wyższym stopniu przetworzenia oraz urozmaicenia asortymentu. Gałąź przemysłu stalowego, przykładowo, nieustanne rozwijała się w ciągu kilku dziesięcioleci po zakończeniu I wojny światowej, osiągając niezwykłe postępy, jeśli chodzi o wydajność, stosowane technologie i jakość. W 1973 roku stali produkowano na poziomie 100 milionów ton, co dawało Japonii pierwsza pozycje na światowej liści producentów tego dobra. Jednak już rok 1982 zaowocował spadkiem produkcji i taka sytuacja utrzymuje się do teraz. Poważny cios odczuł przemysł w momencie ograniczenia wynagrodzeń i wielkości produkcji, co było rezultatem podwyższenia kursu jena we wrześniu i październiku 1985 roku. Dodatkowo, przyłączenie nowo uprzemysłowionych państw Azji, a zwłaszcza Republiki Korei, do szeregu największych potentatów w produkcji stali, zwiększyło problemy strukturalne tej gałęzi przemysłu. Japonia w dziedzinie produkcji stali stara się podejmować drastyczne kroki w celu redukcji kosztów i transformacji na inny profil produkcji, zwłaszcza na nowoczesne materiały i sprzęt elektroniczny.

W przemyśle aluminiowym, jednym z największych użytkowników energii elektrycznej, nie ma jeszcze świetlistych perspektyw. Kryzys naftowy ograniczył dotychczasową zdolność produkcyjną z 1,64 miliona ton do 1,19 miliona ton w roku 1977. W konsekwencji, międzynarodowa konkurencyjność japońskiego przemysłu aluminiowego stała się przeszłością w okresie nagłego wzrostu cen ropy naftowej i kosztów produkcji energii elektrycznej. Do 1982 roku możliwość wytopu aluminium została ograniczona do 700.000 ton, a w roku 1985 nawet do 300.000 ton, co zaowocowało faktycznym wycofaniem się japońskiego przemysłu jako konkurencyjnego w wytopie aluminium. Od tego momentu zapotrzebowanie na te produktu pokrywane jest głównie z importu, a krajowy przemysł aluminiowy zajmuje się jedynie walcowaniem i obróbką.

Przemysł petrochemiczny był jedną z najszybciej rozwijających się gałęzią produkcji podczas szybkiego wzrostu gospodarczego. Uległ on jednak zahamowaniu a to za sprawą recesji strukturalnej, mającej początek od kryzysów naftowych, do około 30% w roku 1983. Ostatnimi czasy, w wyniku ograniczenia kosztów na skutek wzrostu kursu jena oraz obniżeniu cen ropy naftowej, przemysł petrochemiczny rozwija się, ale bez szans na osiągnięcie dawnej świetności. Firmy petrochemiczne z Japonii przechodzą restrukturyzację i przestawiają się na produkowanie wysokowartościowych środków chemicznych oraz elektroniki.

Wydobycie węgla w tym kraju odnotowało spadek we wczesnych latach sześćdziesiątych XX wieku, jeszcze przed okresem kryzysów naftowych. W 1960 roku Japonia posiadała na swym terenie 600 kopalni węgla i wydobywała około 55 milionów ton węgla rocznie, choć wydobycie stopniowo spadało, wraz z przestawianiem się głównych użytkowników energii na wykorzystanie ropy naftowej. W 1970 roku istniały już jedynie 102 kopalnie węgla, wydobywające łącznie 40 milionów ton w roku; w roku 1985 prosperowało jedynie 11 najważniejszych kopalni, wydobywających niewiele ponad 16 milionów ton. W tym czasie ograniczono liczbę zatrudnionych do 230.000 osób. Silny kurs jena i niska cena ropy naftowej nie były obiecujące dla przemysłu węglowego, wręcz przeciwnie - stracił on definitywnie swą konkurencyjność na rynku międzynarodowym. W 1987 roku rząd ustawowo zredukował roczną zdolność produkcyjną do 10 milionów ton w ciągu pięciu lat. Wynikiem tego było zwolnienie ponad 10 tysięcy ludzi. W 1994 roku nastąpił kolejny okres redukcji wydobycia węgla do 6,9 miliona ton.

Szeroko zakrojona redukcja strukturalna dotyczą również pozostałych dziedzin gospodarki. W przemyśle metali nieżelaznych, przemyśle włókienniczym i innych gałęziach gospodarki obserwujemy obecnie spadek znaczenia oraz osłabienie ich konkurencyjności w handlu międzynarodowym, który pociąga za sobą spadek światowego zapotrzebowania na powyższe wyroby. Ich pozycja zajmowana jest powoli, ale skutecznie przez zaawansowane branże przetwórczo-montażowe, które produkują wyroby, charakteryzujące się wysokim stopniem przetworzenia, tak jak przemysł elektroniczny. W 1984 roku wysokość produkcji wynosiła ponad 17,6 biliona jenów, w tym artykułów konsumpcyjnych 27%, elektroniki przemysłowej 38%, a podzespołów 35%. Produkcja wciąż wzrastała, aż do poziomu 25,3 biliona jenów w 1991 roku, ale w 1994 roku uległa obniżeniu do 21,4 biliona jenów, na skutek przedłużenia recesji, generowanej załamaniem gospodarki balonowej. W roku 1994 udział artykułów konsumpcyjnych w ogóle wartości produkcji wynosił 13%, elektroniki przemysłowej 47%, a podzespołów 40%. W 1984 roku całkowita wartość wytworzonych elektronicznych artykułów konsumpcyjnych ( telewizorów, sprzętu stereofonicznego i pozostałego sprzętu audiowizualnego) równała się 4,7 biliona jenów; po 10 latach obniżyła się do 3,3 biliona jenów. Głównymi czynnikami, generującymi ten spadek były: częsta budowa zakładów produkcyjnych w strefie oaz podatkowych, wzrost stabilności jena, powodujący spadek wielkości eksportu i odpowiedni wzrost importu. Wartość produkowanych magnetowidów, przykładowo, zmniejszyła się z 2 bilionów jenów w 1984 do 499 miliardów jenów w 1994 roku; jednocześnie zanotowano spadek wartości eksportu - z 1,6 biliona jenów do 354 miliardów jenów. Przeciwieństwem jest sytuacja na rynku elektroniki przemysłowej - sprzęt komputerowy (wraz z komputerami osobistymi), urządzenia peryferyjne oraz oprzyrządowanie telekomunikacyjne wraz z podzespołami elektronicznymi: półprzewodnikami i układami scalonymi, od końca lat osiemdziesiątych, charakteryzuje się widocznym wzrostem wielkości produkcji. Jej wartość zwiększyła się z 6,7 biliona jenów w 1984 roku do 10,7 biliona jenów w 1994 roku, a produkcja podzespołów wzrosła z 6,2 biliona jenów do 8,6 biliona jenów. Stąd wniosek o różnorodności tendencji produkcyjnych w dziedzinie przemysłu elektronicznego. Stały wzrost popytu na komputery i układy scalone jest generowany postępem technik mikroelektronicznych, znajdujących szerokie zastosowanie w produkcji numerycznie sterowanych obrabiarek, jak również robotów przemysłowych, zautomatyzowanych systemów dystrybucji oraz pozostałych obszarów automatyzacji zakładów, zwłaszcza, jeśli chodzi o przekazywanie danych, produkcję komputerów osobistych, faksów, fotokopiarek oraz różnorodnych systemów automatyzacji biura i przetwarzania danych. Mikroelektronika jest nieodłączną częścią praktycznie każdej współczesnej branży przemysłu, układy scalone to XXI - wieczny "eliksir życia", podtrzymujący produkcję przemysłową.

Ostatnia branża przemysłu, charakteryzująca się wysokim stopniem przetworzenia, z której Japonia słynna jest na całym świecie, to przemysł samochodowy. Japonia posiada aż 11 firm, które zajmują się produkcją kompletnych pojazdów samochodowych, z tego dwie produkują tylko samochody ciężarowe, ale stanowią one jedynie swoisty wierzchołek przemysłowej piramidy, złożonej z tysięcy dostawców części i podwykonawców. W roku 1993 całkowita suma wartości produkcji samochodów dochodziła do około 42 bilionów jenów, co dało udział 13,4% całkowitej wartości produkcji w sektorze wytwórczym. Wielkość zatrudnienia, poczynając od sektora produkcji do sektora sprzedaży wynosi około 7,2 miliona, co daje 11% wszystkich zatrudnionych. Przemysł samochodowy Japonii charakteryzuje się wysoka dojrzałością produkcji i jej wielkość nie ulega większym zmianom. Zażalenia kierowane do Japonii za jej wysoką sprzedaż samochodów japońskich na terenie innych krajów, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, wywołały dobrowolne ograniczenia w eksporcie tych produktów w latach 1981-1994 i wywołały chętne inwestycje producentów samochodowych w budowanie fabryk poza granicami kraju. Stabilizacja kursu jena od jesieni 1985 roku przyśpieszyła ten proces i przymusiła firmy samochodowe do zapełnienia krajowych rynków zbytu przez samochody produkowane w Japonii.

Inne gałęzie produkcji przemysłowej nie rozwijały się tak dynamicznie jak przemysł samochodowy - mowa tu o przemyśle maszynowym i wyrobów precyzyjnych. Ich wysoka produkcja jest wynikiem opracowania nowoczesnych, wysoko przetworzonych wyrobów, które produkowane są z zastosowaniem mikroelektroniki i innowacyjnych, wysoko zaawansowanych technik.

Sektor usługowy japońskiej gospodarki

Dwa kryzysy naftowe przyniosły osłabienie pozycji sektora wytwórczego w strukturze gospodarczej Japonii, co skrzętnie wykorzystał sektor usługowy. Sytuacja korzystną był utrzymujący się wzrost dochodu narodowego oraz zwiększenie ilości czasu wolnego Japończyków a co za tym idzie postęp w procesie urbanizacji. Tym zmianom środowiska społecznego towarzyszyło umocnienie się kursy i pozycji waluty jena. Wielkość dystrybucji, usług, finansów i ubezpieczeń, transportu i telekomunikacji, dostaw energii elektrycznej, gazu i wody i pozostałych gałęzi sektora usługowego w PNB zwiększyła się z 51% w 1970 roku do 61,9% w 1993 roku, a ogólne zatrudnienie wzrosło z 47,4% w 1970 roku do 59,9% w 1993 roku. Zwłaszcza znacznym udziałem charakteryzuje się dystrybucja i usługi - w 1993 roku osiągnęły one wynik 12,1% i 15,8% PNB oraz dawały miejsca pracy kolejno 22,4% i 23,5% ogółu pracowników.

Podczas szybkiego rozwoju gospodarczego w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych masowa produkcja, masowa sprzedaż i masowa konsumpcja wykształcił się jako niezachwiane cechy japońskiej gospodarki i społeczeństwa. Spowodowało to wzrost obrotów w domach towarowych, supermarketach, a zwłaszcza w sklepach. Po osłabieniu tempa wzrostu, uwarunkowanym kryzysami naftowymi, konsumenci stracili swe zainteresowanie kupowaniem wyrobów materialnych i stworzyli nową modę oraz gusty. Doprowadziło to szerokie rzesze producentów do wdrażania elastycznych systemów produkcji, aby móc dostarczać na rynek bardzo urozmaicony asortyment towarów, ale w zmniejszonych wielkościach. Handlowcy wypracowali zaś w sobie większą przedsiębiorczość, przejawiającą się w polepszaniu własnej pomysłowości i kreatywności. Efektem tych zmian była modernizacja i integracja usług detalicznych. W 1994 roku prosperowało w Japonii 1,5 miliona sklepów detalicznych, ale o 6,6% mniej niż w 1991 roku. Liczba sklepów, gwarantujących miejsca pracy czterem lub mniej pracownikom zmniejszyła się o około 19,9%, choć nie spodziewano się wzrostu obrotów o 0,7% - do 143 bilionów jenów. W 1992 roku prosperowało na obszarze Japonii około 474.000 placówek gastronomicznych - spadek o 7% od 1986 roku. Pomimo tego wielkość ich obrotów stale wzrastała, nawet do 13,1 biliona jenów. Wniosek z tego taki, że coraz popularniejsze wśród obywateli Japonii jadanie poza domem, zwłaszcza wśród młodych rodzin. W tym czasie zaczyna się okres boomu rekreacyjnego. Japończycy masowo podróżują i uprawiają różnego rodzaju dyscypliny sportowe - popularne stają się: tenis, narciarstwo, golf. Rozwija się towarzysząca baza usługowa. Nowym zjawiskiem jest pojawienie się agencji, które zajmują się oferowaniem pracowników na zastępstwa, firm kurierskich, telefonii komórkowej. Technika komputerowa, sektor usługowy oraz rozprzestrzenianie się informacji w świecie biznesu wpłynęła na szybki rozwój usług w dziedzinie przetwarzania danych. Każdego roku wielkość obrotów wzrastała średnio o 20%, z 1,1 biliona jenów w 1983 roku do 6,5 biliona jenów w 1993 roku. Samo oprogramowanie wypracowuje 60% obrotów tej nowoczesnej branży, na które składają się przede wszystkim bazy danych i sieci komputerowe z usługami dodatkowymi, ułatwiającymi pracę i życie klientów.

Stolica państwa - Tokio

Miasto to tryska zdumiewającą energią. Może wydawać się to jakby z innej planety - mieszkania o rozmiarach pudełek po zapałkach, zamaszyste i strzelające jak najwyżej w niebo biurowce, doskonale komponują się z zatłoczonymi, wielopoziomowymi autostradami. Widok ten, jak najbardziej nieziemski, jest rezultatem ludzkiego myślenia i potęgi umysłu. Jest to znany na całym świecie japoński sukces.

Zwykłe przedmieścia Tokio uchroniło się przed ekspansją kultury supermarketów - ulice pełne są niewielkich i przytulnych specjalistycznych sklepików, uroczych i gwarnych restauracji, z których większość serwuje dania do późnych godzin nocnych. Z piętrzącymi się biurowymi wieżowcami i zatłoczonymi ulicami kontrastuje zupełnie inne Tokio - jawiące się w postaci starych drewnianych domków, sklepików sprzedających kimona, japońskiej gospody czy starszej kobiety ubranej w kimono, która po prostu słomianą miotłą zamiata obejście przed domem.

Tokio to jedno z miast, w którym szybki, pośpieszny rytm konsumpcjonizmu kontrastuje ze spokojnymi chwilami, które, wyrwane z ram czasu i przestrzeni, przywołują niecodzienny i tajemniczy klimat starej japońskiej tradycji. Tokio jest miastem bogatym, żywym i wciąż się zmieniającym, w którym każdego dnia można coś nowego odkryć i poznać.

Tokio stanowi ogromną aglomeracją miejską, zajmującą obszar od Zatoki Tokio-wan i rozciągającą się w głąb lądu aż po Nizinę Kanto. Zostało zniszczone przez trzęsienie ziemi w 1923r., ale zostało odbudowane, ostało się nawet po atakach USA podczas II wojny światowej. Miasto to jest wiecznie żywe.

W mieście spotkać można i jaskrawe dzielnice biznesu, leżące w zachodniej części od centrum handlowego o nazwie Ginza, i w części wschodniej, bardziej zwyczajne dzielnice mieszkalne. Niemalże wszystkie ciekawe i warte zwiedzenia przez turystów miejsca położone są w pobliżu linii kolejowej JR Yamanote, albo wewnątrz pętli, jaką linia tworzy wokoło centrum miejskiego.

Tokio pod względem architektonicznym nie jest zbyt atrakcyjne i bogate w zabytki, stąd magia zwiedzania nie wypływa ze zwyczajnego zwiedzania. Po wojnie odbudowa miasta zdominowana została przez względy pragmatyczne, stąd widoki na tokajskie ulice nie są raczej interesujące i zachwycające. Prawdziwa obecność w tym mieście nie wiąże się z podziwianiem zabytków, ale z pełnym doświadczeniem kultury i atmosfery tego miasta. Ginza to najbardziej popularne miejsce zakupów w całym Tokio - przebogata i zatłoczona, to głównie miejsce, w którym łatwo zostawić wszystkie swoje oszczędności. Ginza przepełniona jest niezliczoną ilością niewielkich, prywatnych galeryjek, jest samą w sobie atrakcją - taki spacer wśród obrazów - codzienne obcowanie ze sztuką… Położony na północ od centrum park Ueno-koen słynie ze znajdujących się tam najlepszych japońskich galerii i muzeów. Narodowe Muzeum w Tokio znane jest z największej kolekcji japońskiej sztuki, a ogromne, bezpłatne Narodowe Muzeum Nauki umożliwia oglądanie eksponatów z dziedzin: naukowej i nowoczesnej technologii. Muzeum Historyczne Shitamachi przedstawia rekonstrukcję śródmiejskiej dzielnicy pradawnego Tokio.

Leżąca w północno - wschodniej części Tokio Asakusa - nazywana również sercem starego śródmieścia - to jedno z niewielu miejsc, w których możliwe jest uczestniczenie w prawdziwym życiu starego Shitamachi. Najbardziej znana jest świątynia Senso-ji, będąca czynną i najbardziej aktywną świątynią buddyjską na terenie Japonii, a otaczająca ją dzielnica oferuje liczne i malownicze ścieżki spacerowe. Asakusa cieszyła się kiedyś złą sławą - a to za sprawą takich rozrywek jak teatry, domy muzyki, ale i można było tu skorzystać z bardziej konkretnych uciech. Niektóre części dzielnicy nie zatraciły jeszcze swego dawnego, niekoniecznie chlubnego charakteru.

Shinjuku, położone na zachód od centrum, to współcześnie najbardziej hałaśliwa rozrywkowa dzielnica Tokio. Stwarza ona idealne warunki do szybkiego i pełnego temperamentu poznania nowoczesnej Japonii. Prawie wszystko, co czyni z Tokio tak interesujące miejsce, jest tutaj obecne - wysokiej klasy centra handlowe, pasaże bogate z sklepy z przecenionymi towarami, świecące i migoczące neony, urzędy państwowe, tabuny ludzi, kolorowe telebimy, bary szybkiej obsługi i bary z przekąskami, w których na stojąco można posilić się makaronem, kluby pełne pięknych hostess oraz przyczajone w zakamarkach świątynie a w sąsiedztwie kiepskie i tanie bary ze striptizem.

Baza noclegowa w Tokio jest bardzo droga. Ale w zachodniej części od centrum zlokalizowanych jest schronisk młodzieżowych jak również kilka tanich pensjonatów w Ueno i Ikebukuro. Jeśli masz ochotę spędzić noc w hotelu - kapsule, to idealnym rejonem jest Shinjuku. Shinjuku ma do zaoferowania również kilka smacznych miejsc, jeśli chodzi o bazę gastronomiczną. W dzielnicach Ueno i Asakusa istnieje możliwość skosztowania tradycyjnej kuchni japońskiej. Ginza idealna jest do dziennego zwiedzania, ale lepiej ją opuścić do wieczora, gdyż ceny za jedzenie o tej porze straszliwie skaczą w górę.

Rząd

Japonia jest krajem demokratycznym. Wszyscy dorośli obywatele posiadają prawo do głosowania i biorą udział w wyborach regionalnych i ogólnokrajowych. Japonia posiada sześć głównych i najważniejszych partii politycznych. Najsilniejszą z nich jest Partia Liberalno-Demokratyczna, sprawująca władzę od 1955 do 1993 r. Władzą ustawodawczą w Japonii jest dwuizbowy parlament, złożony z Izby Reprezentantów i Izby Radców. Członków Izby Reprezentantów wybiera się w obwodach wyborczych a członków Izby Radców - w obwodach wyborczych albo za zgodą rady prefekturalnej. Ustawy muszą zostać przyjęte przez obydwie izby parlamentarne. Tylko czasami w sytuacji konfliktu i odmiennych zdań obu izb, decydujący głos ma Izba Reprezentantów. Premier to członek parlamentu i to on desygnuje go na to stanowisko. Premier ma prawo powołania własnego gabinetu. Każdy z członków gabinetu piastuje urząd ministra i posiada własne ministerstwo. Rząd decyduje w sprawach krajowej wagi. Japonia została podzielona na 47 prefektur, z których każda posiada indywidualnie wybierane władze. Dodatkowo, każde miasto, miasteczko i wioska posiada własnoręcznie wybrany lokalny samorząd. Samorządy lokalne i władze prefekturalne decydują w sprawach na szczeblu lokalnym.

Rodzina

Współczesna typowa rodzina japońska posiada jedno albo dwoje dzieci. W dawnych czasach dziadkowie, rodzice i dzieci mieszkali pod jednym dachem. Współcześnie większość osób w podeszłym wieku zamieszkuje samotnie. Dodatkowo średnia długość życia w Japonii wydłużyła się. To wymusza na rządzie Japonii opracowanie nowego systemu opieki nad ludźmi starszymi.

Codzienność

Niektórzy Japończycy są zatrudnieni w znaczących i ogromnych firmach, nierzadko znanych w świecie. Pracownicy powyższych firm pracują w biurze przez bardzo długi czas i często daleko od domu. W Japonii również spotykamy mniejsze firmy. Poszczególne gospodarstwa rolne, zakłady albo sklepy są własnością całych rodzin z pokolenia na pokolenie i wtedy wszyscy członkowie rodziny współpracują w rodzinnym interesie. Gdy rodzice stają się emerytami, firmę obejmuje zwykle najstarszy syn. Jeszcze ostatnio w Japonii pracownikami byli prawie jedynie mężczyźni. To ulega współczesnym zmianom, a japońskie przedsiębiorstwa zaczynają zatrudniać coraz więcej kobiet.

Szkolnictwo

Japoński system szkolny złożony jest z pięciu etapów:

1.Przedszkole (wiek 3-6 lat),

2.Szkoła podstawowa (wiek 6-12 lat),

3.Szkoła średnia niższego stopnia (wiek 12-15lat),

4.Szkoła średnia wyższego stopnia (wiek 15-18 lat),

5.Szkoły wyższe (wiek powyżej 18 lat).

Każde dziecko w wieku od 6 do 15 lat ma obowiązek uczęszczania do szkoły. Wiele z nich rozpoczyna edukację mając trzy lub cztery lata, kiedy idą po raz pierwszy do przedszkola. Niemalże wszyscy kontynuują naukę później, aż do 18 roku życia. 1/3 rozpoczyna edukację w szkole wyższej. Niektórzy uczniowie chcą się kształcić w szkołach średnich wyższego stopnia daleko od domu, bo wybierają szkoły lepsze od innych. Dlatego niektóre szkoły stawiają wysokie wymagania potencjalnym kandydatom. Wszystkie organizują egzaminy wstępne, a każda szkoła posiada swe własne pytania egzaminacyjne. Większość egzaminów w tych renomowanych szkołach posiada wysoki stopień trudności, stad też wielu uczniów południami, albo w soboty i niedziele, korzysta ze specjalnych szkół korepetycyjnych (juku), które przygotowują do egzaminów bądź prywatnie korzysta z usług korepetytora.

Szkoła

Rok szkolny w Japonii rozpoczyna się w kwietniu a kończy w marcu. Letnie wakacje trwają jedynie półtora miesiąca. Szkoły w czasie świąt państwowych są zamykane. Dodatkowo dzieci nie muszą uczęszczać do szkoły w czasie dwóch tygodni w okresie noworocznym, i dwóch tygodni na wiosnę, przy końcu roku szkolnego. Tydzień ucznia rozpoczyna się w poniedziałek i przeważnie kończy się w godzinach południowych w sobotę. Dzień ucznia trwa od 8.30 do 15.00 po południu, ale wielu uczniów uczęszcza na zajęcia pozalekcyjne do piątej a nawet do szóstej wieczorem. Klasy w szkołach podstawowych liczą nawet czterdzieścioro uczniów. Niektóre szkoły wymagają noszenia mundurków i beretów w określonych kolorach - jest to konieczne dla ich bezpieczeństwa. Zwłaszcza popularne jest to w szkołach średnich niższego i wyższego stopnia. Mundurki chłopięce są przeważnie koloru czarnego, z wszytymi metalowymi guzikami i sztywnymi kołnierzykami; dziewczęce są koloru granatowego i obowiązkowe są plisowane spódniczki. Jednakże ostatnimi czasy szkoły zmieniają krój mundurków, by były bardziej na luzie. Do obowiązków zarówno uczniów jak i nauczycieli jest dbanie o czystość szkoły. Każdego dnia wszyscy dbają o porządek. Klasy dzieli się na grupy, które zmianowo czyszczą klasy, korytarze, toalety oraz pozostałe wspólne pomieszczenia. Niektóre szkoły są wyposażone również w obsadzone kwiatami ogródki, a zadaniem uczniów jest ich pielęgnowanie i dbałość o efekt.

Zajęcia lekcyjne

Językiem obcym, którego uczą się młodzi Japończycy jest język angielski. Nauka tego języka rozpoczyna się w szkole średniej niższego stopnia i trwa co najmniej sześć lat. Oczywiście japoński jest językiem, którego uczą się przez całe życie. Gramatyka nie sprawia im trudności, ale nauka pisania jest bardzo trudna. W piśmie japońskim stosuje się trzy alfabety. Znaki chińskie (kanji) znane są w Japonii od VI wieku n.e. Z ich pomocą Japończycy próbowali zapisać swój język, ale nie było to łatwe, gdyż chiński i japoński różnią się od siebie znacznie. Z tego mariażu wyszły dwa nowe rodzaje pisma: hiraganę i katakanę. I hiragana i katakana składają się z 46 liter. Litery są symbolami głosek, podobnie jak w alfabecie rzymskim, i za ich pomocą zapisuje się słowa, które są niemożliwe do wyrażenia za pomocą kanji. Kanji jest przydatna do zapisywania różnorodnych pojęć. Pewne znaki są bardzo skomplikowane i są wymawiane na wiele sposobów. Obecnie używanych jest około 2 000 znaków kanji. Szkoła podstawowa uczy jedynie około 1 000 znaków w mowie i w piśmie. Drugi tysiąc trzeba opanować podczas nauki w szkole średniej niższego stopnia.

Budownictwo japońskie

Budownictwo japońskie jest bardzo zróżnicowane. Na japońskich wsiach czasami można jeszcze dostrzec tradycyjne domy, budowane z drewna i gliny, pokryte dachówką. Przed II wojną światową zamiast dachówki stosowano słomę ryżową, ale dziś jest już niemożliwe zobaczenie takiego unikatu. Współczesne domostwa budowane są z użyciem aluminium, betonu i drewna. Ponieważ Japonia jest krajem o bardzo małej powierzchni, ziemia pod zabudowę jest bardzo cenna a wybudowane na niej domostwa często bardzo drogie i niewielkie. W miastach ludność mieszka w wielkich bokach (danchi). Latem w Japonii panuje pogoda gorąca i wilgotna, więc domostwa muszą być zacienione i przewiewne. Przesuwane drzwi i okna zbudowane są z papieru i drewna. Oprócz zamykania i otwierania drzwi i okien można je również wyjąć, jeśli chce się powiększyć pomieszczenia łącząc dwa mniejsze. Podłogę w przedsionku (genkan), przedpokoju i kuchni buduje się z drewna. Pozostałe pokoje posiadają na podłodze trzcinowe maty (tatami), złożone ze słomy, pokrytej plecionym sitowiem. Wchodząc do japońskiego domu, należy zdjąć obuwie i założyć kapcie, a gdy wchodzi się do pokoju z tatami, kapcie należy zostawić w przedpokoju. Śpi się na matach oraz miękkich, pikowanych materacach i kołdrach (futon). Rankiem sprząta się je i układa w specjalnych szafach. Dlatego jeden pokój może być o każdej porze dnia jednocześnie sypialnią, pokojem dziennym i jadalnią. Oczywiście każdy dom wyposażony jest w elektryczność i bieżącą wodę. Jedynie centralne ogrzewanie może traktowane być jako dobro luksusowe, za wyjątkiem Hokkaido, gdzie spotykamy bardzo chłodne zimy. Pozostali Japończycy ogrzewają pokoje jedynie dla gości, przy pomocy specjalnych piecyków (kotatsu) - niskich stołów, pod którymi umieszczony jest grzejnik elektryczny. Jest to bardzo praktyczna, ale i tradycyjna forma ogrzewania. Cały stół okrywa kołdra, na której położony jest blat. Dla ogrzania się wsuwa się nogi pod kołdrę, usadawiając się na płaskiej, kwadratowej poduszce (zabuton). Domostwa posiadają klimatyzację, chłodzącą pomieszczenia podczas lata. Standardem jest łazienka (o-furo) w każdym mieszkaniu, w którym można się kąpać. Wanna ma kształt kwadratowy i jest dość głęboka. Najpierw leje się do niej zimną wodę, którą następnie ogrzewa się. Przed wejściem należy się namydlić, siedząc na specjalnie do tego przeznaczonym taborecie, a następnie spłukać pianę mydlaną. Cała rodzina używa tej samej wody, małe dzieci zwykle myte są przez rodziców. Kąpiel to możliwość zrelaksowania się i odpoczynku od codzienności.

Jedzenie

Tradycyjna kuchnia japońska jest bardzo pracochłonna, a stosowane do przygotowania potraw produkty często są surowe. Codziennie Japończycy jedzą posiłek złożony z ryżu, warzyw, zupy z pasty sojowej (miso), marynat i ryb bądź mięsa. Najpopularniejsza przyprawa to sos sojowy (shoyu). Do ryżu podawane są zazwyczaj suszone zielone wodorosty (nori), o bardzo delikatnym smaku, chrupiące, zdrowe i smaczne. Najbardziej znana japońska potrawa składa się z cienkich pasków surowej ryby (sashimi), zawiniętej w liście zielonego chrzanu. Często paski surowej ryby ułożone na kulkach przyprawionego octem ryżu (sushi) są specjałem japońskich restauracji. Choć te dania mogą wydawać się proste w przygotowaniu, to trzeba lat wprawy, aby zostać naprawdę wspaniałym kucharzem. Ryby można jeść na wiele różnorodnych sposobów. Przykładem jest tempura, danie złożone z owoców morza i warzyw smażonych w głębokim oleju, będąca tradycyjną japońską potrawą, pomimo wynalezienia jej w XVI wieku przez portugalskich kucharzy. Japończycy zaczęli podawać potrawy z mięsa dopiero w XIX wieku. Dziś w Japonii przygotowuje się wiele smakołyków z kurczaka, mięsa wieprzowego i wołowego. Znane i lubiane są szaszłyki z kurczaka (yakitori). Sukiyaki jest potrawą, składającą się z wołowiny duszonej z warzywami i dodatkiem twarożku sojowego (tofu). W Japonii często na stół podawany jest również makaron (soba, udon), stosowany nawet w zastępstwie ryżu. Makaron zwykle serwowany jest w głębokiej misce z rosołem i warzywami, dodatkiem ryby lub mięsa. Zimny makaron w sosie to przysmak w letniej porze roku. Japończycy zawsze po posiłku piją zieloną herbatę (o-cha). Piją ją gorącą i bez dodatku cukru. Japonia jest obecnie tyglem kuchni: chińskiej, koreańskiej z mięsem z rusztu, włoskiej ze spaghetti, indyjskiej z curry, amerykańskiej ze stekami i hamburgerami - niezdrowym przysmakiem wśród dzieci i młodzieży.

Jak zachowywać się przy stole?

Japończycy są znani ze spożywania posiłków za pomocą pałeczek (hashi). Aby nakryć do stołu, stawiają z lewej strony miseczkę z ryżem, a z prawej strony - miseczkę z zupą. Pałeczki kładą równolegle przed obiema miseczkami. Prawa ręka trzyma pałeczki, lewa zaś unosi miseczkę z ryżem lub zupą. Zupę pije się prosto z miseczki - z innych talerzy i misek można wziąć pokarm jedynie za pomocą pałeczek. Smacznego życzy się słowami: "Itadakimasu" a dziękuję po posiłku wyraża się: "Gochiso-sama deshita".

Przydatne zwroty

ohayô gozaimasu - dzień dobry (rano)

konnichiwa - dzień dobry (po południu)

konbanwa - dobry wieczór

oyasumi nasai - dobranoc

watashi wa xxx to moshimasu - nazywam się xxx

hajimete o me ni kakarimasu - miło mi (poznać Cię, Pana, Panią - bardzo grzeczna forma)

dôzo yoroshiku - miło mi (poznać Cię, Pana, Panią)

kochira koso dôzo yoroshiku - mi również miło poznać Cię (Pana, Panią)

sumimasen - przepraszam

suimasen - przepraszam często używane w Tokio

shitsurei shimasu - przepraszam, że przeszkadzam (przy wchodzeniu do cudzego pokoju, gabinetu, itp.)

o-jama shimasu - przepraszam, że przeszkadzam (przy wchodzeniu do cudzego domu)

okurete sumimasen - przepraszam za spóźnienie

dôzo - proszę

dôzo osaki ni - proszę przodem (używamy przepuszczając kogoś np. przy wchodzeniu do autobusu)

ano... kore, tsumaranai mono desu ga...- proszę (przy wręczaniu prezentu)

itadakimasu - smacznego

gochisôsama deshita - podziękowanie po posiłku

arigatô - dziękuję

dômo arigatô gozaimasu - dziękuję bardzo

dômo - dziękuję w mowie potocznej, dość często używane w Tokio

dô itashimashite - nie ma za co, proszę bardzo (wyrażenie używane po podziękowaniach)

iroiro osewa ni narimashita - podziękowanie za okazaną pomoc, troskę (używane przy pożegnaniu)

sayônara - do widzenia

mata ashita - do jutra

mata kondo - do zobaczenia, do następnego razu (bliżej nie określony termin)

.... doko desu ka? - gdzie jest ......?

Eki wa doko desu ka? - gdzie jest dworzec?

.... doko ni arimasuka? - gdzie jest ......? (gdzie się znajduje?)

bank? (gdzie się znajduje bank?)