Hiszpania (inaczej Królestwo Hiszpańskie lub Reino Espańol) położona jest w południowo - zachodniej części Europy. Hiszpania zajmuje obszar 504 782 km2 włącznie z Balearami oraz Wyspami Kanaryjskimi. Do Hiszpanii należą także położone w Afryce Północnej enklawy: Alhucemas, Ceuta, Melilla i Penów de Velez de la Gomera.

Od północnego - wschodu graniczy z Andorą i Francją. Od południa sąsiadem Hiszpanii jest Gibraltar, a na zachodzie Portugalia. Północno - zachodnią granicą jest wybrzeże Oceanu Atlantyckiego, wschodnią i południową stanowi wybrzeże Morza Śródziemnego. Hiszpania podzielona jest na 17 autonomicznych wspólnot obejmujących 52 prowincje. Odrębne jednostki administracyjne to enklawy położone w Afryce Północnej: Ceuta i Melilla. Język urzędowy to język hiszpański. Walutą narodową jest obecnie euro, niegdyś peseta.

Ludność

W 1991 roku mieszkało w Hiszpanii 38 782 tys. Mieszkańców. Średnia gęstość zaludnienia wynosiła 79 osób na km2. Mieszkańcy miast stanowili w 1991 roku 78 % ludności. Ponad ¾ społeczeństwa hiszpańskiego stanowią Hiszpanie kastylijscy. Mimo tego że Hiszpanię uważa się za państwo jednolite pod względem narodowościowym, to istnieją dziś znaczne niekiedy odmienności, a nawet tendencje separatystyczne wśród mieszkańców.

Spośród społeczności zamieszkujących Hiszpanię znaczną odrębność etniczno - językową zachowali Katalończycy (stanowią 18 % całego społeczeństwa) oraz Galicyjczycy (6%). Baskowie (1,5%) stworzyli całkowicie odrębną grupę.

Religią dominującą jest katolicyzm, którego wyznawcami jest 95 % mieszkańców Hiszpanii. Innymi, niewielkimi wspólnotami religijnymi są protestanci i muzułmanie.

Około 5 % społeczeństwa stanowią analfabeci. Średnia długość życia mężczyzn to 73 lata a kobiet 79.

Warunki naturalne

Obszar Hiszpanii to prawie 85 % powierzchni Półwyspu Iberyjskiego. Środkowa część kraju zajęta jest przez rozległą wyżynę (Mesetę). Jest to wielki i stary masyw hercyński, zniszczony przez procesy denudacyjne. Skały, z których zbudowana jest Meseta, to przede wszystkim granity i gnejsy pochodzące z ery archaicznej oraz skały paleozoiczne (głównie fylity, łupki, wapienie, kwarcyty i zlepieńce). Stare podłoże zostało w erze mezozoicznej i w trzeciorzędzie przykryte gruba warstwą skał osadowych. W centrum wyżyny wznoszą się ułożone równoleżnikowo zrębowe pasma górskie zwane Kordylierą Centralną. Najwyższymi górami Kordyliery Centralnej są góry Sierra de Gredos (2592 m n.p.m.) i Sierra de Guadarrama (2430 m n.p.m.), w których znajduj się słynna przełęcz Somosierra. Północną krawędź Mesety stanowią Góry Kantabryjskie (2642 m n.p.m.), południowe ograniczenie tworzą góry Sierra Morena (1323 m n.p.m.)

Meseta oddzielona jest od Gór Betyckich , rozciągającą się na Nizinie Andaluzyjskiej, doliną rzeki Gwadalkiwir. W północnej części, między Górami Kantabryjskimi i Kordylierą Centralną znajduje się Wyżyna Starej Kastylii, przecięta doliną rzeki Duero.

W kierunku południowo - wschodnim wznosi się Wyżyna Nowej Kastylii, na której położona jest stolica Hiszpanii - Madryt. Wyżyna Nowej Kastylii odwadniana jest przez Tag (1008 km długości), będącą najdłuższą rzeką półwyspu.

Poza Mesetą pozostała część kraju objęta była fałdowaniami alpejskimi. W ich skład wchodzą Góry Betyckie z najwyższym szczytem półwyspu - Mullhacenem (3478 m n.p.m.), położone w południowej części kraju oraz położone na północnym - wschodzie systemy górskie wchodzące w skład systemu iberyd.

Do iberyd zalicza się Pireneje, Góry Iberyjskie i wschodni kraniec Gór Kantabryjskich. Kotlina Aragońska oddziela Pireneje od Gór Iberyjskich jest ona odwadniana przez rzekę Ebro.

Szata roślinna oraz klimat wykazują zróżnicowanie regionalne. Wewnętrzną część Mesety porasta roślinność kserofityczna, odznaczająca się występowaniem wiecznie zielonych krzewów oraz naturalnych lub wtórnych stepów. Klimat tej części Hiszpanii jest klimatem kontynentalnym cechującego się gorącym i suchym latem oraz stosunkowo chłodną zimą. Północna część Hiszpanii włącznie z Pirenejami i Górami Kantabryjskimi pokryte są zwartymi kompleksami lasów. Klimat tego obszaru ma cechy oceaniczne, czego skutkiem są łagodne zimy i ciepłe lata. Wybrzeże śródziemnomorskie wraz z Niziną Andaluzyjską charakteryzują się występowaniem ciepłego, łagodnego klimatu podobnego do klimatu francuskiej Riwiery. Spotkać tu można typowe dla regionu Morza Śródziemnego - makię i palmito.

Historia

Kolonizacja Hiszpanii rozpoczęła się od zasiedlenia około X w p.n.e. jej południowych wybrzeży przez Fenicjan, którzy prowadzili ożywioną działalność handlową w basenie Morza Śródziemnego. Około 230 r. p.n.e. Fenicjanie zostają wyparci przez Kartagińczyków, którzy rozpoczęli kolonizację centralnych partii Półwyspu Iberyjskiego.

Kartagińczycy zostają pokonani przez w czasie wojen punickich przez Rzymian, którzy włączają obszar półwyspu do swojego imperium. Z początkiem VIII wieku Arabowie zajmują obszar dzisiejszej Hiszpanii, sprawując władzę aż do XIII wieku. W południowej części, w Grenadzie utrzymali się nawet do XV w.

Procesy integracyjne które miały miejsce pod koniec średniowiecza, doprowadziły do powstania w XVI w. dwóch dużych państw; Hiszpanii i Portugali. Położenie kraju miało pozytywny wpływ na rozwój żeglugi i handlu w Hiszpanii.

Koniec XV wieku to początek epoki wielkich podróży morskich i co za tym idzie odkryć geograficznych, grabieży i podbojów krajów zamorskich. W 1492 roku, kierowana przez Krzysztofa Kolumba wyprawa dociera do wybrzeży Ameryki a wielka wyprawa dowodzona przez Ferdynanda Magellana opływa dookoła kulę ziemską. Rywalizacja Hiszpanii i Portugalii na nowo odkrywanych ziemiach rozstrzyga podpisany układ, który został zawarty w 1494 r., który podzielił nie odkryte jeszcze obszary na strefy wpływów: Hiszpańską i portugalską. XVI wiek to epoka wielkich podbojów dokonywanych przez Hiszpanów. W 1521 roku podbijają Meksyk, a Peru zdobywają w 1532. Argentyna zostaje zdobyta przez Hiszpan w 1536 r.

W Azji Hiszpanie podbijają między innymi Filipiny. Podboje kolonialne doprowadzają do rozkwitu państwa, będąc jednak powodem późniejszego zacofania gospodarczego kraju. Hiszpania stopniowo traci znaczenie, jej imperium kolonialne się rozpada. Dawne kolonie usamodzielniają się lub zostają przejmowane przez inne, silne gospodarczo państwa. W II połowie XX wieku, Hiszpania posiadała jeszcze tereny w Afryce. Dzisiejszym śladem po dawnej potędze są rozproszone na marokańskim wybrzeżu niewielkie enklawy (Ceuta i Melilla).

Hiszpania na początku XX w. to kraj rozbity wewnętrznie i gospodarczo zacofany. Jej stabilizacje polityczna próbował zaprowadzić w 1923 roku Migiel Primo de Rivera, wprowadzając na siedem lat rządy dyktatorskie.

Po ustąpieniu dyktatury w Hiszpanii znów zapanował chaos, a Alfons XIII - król Hiszpanii - opuścił kraj.

W 1936 roku władzę w Hiszpanii przejął Front Ludowy, co spowodowało wojskowy zamach stanu, dowodzony przez generała F. Franco. Generał Franco zwyciężył republika i wprowadził system rządów autorytarnych. Dzięki sprawnej polityce zagranicznej, Hiszpania zachowuje podczas II wojny światowej polityczną neutralność natomiast po jej zakończeniu przełamuje swoją międzynarodową izolację.

Stabilizacja polityczna sprzyjała rozwojowi gospodarczemu, a pod koniec rządów generała Franco życie polityczne uległo wyraźnej liberalizacji. W 1948 roku powrócił do Hiszpanii Juan Carlos pochodzący z dynastii Burbonów. W 1975 roku w Hiszpanii jako ustrój państwowy zostaje przywrócona monarchia a Juan Carlos zostaje królem. W 1982 roku Hiszpania wstępuje do NATO a w 1985 roku do EWG.

Ustrój polityczny

Obecnie panującym ustrojem politycznym w Hiszpanii jest monarchia konstytucyjna, a król jest głową państwa. Władza ustawodawcza reprezentowana jest przez dwuizbowy parlament (Cortes Generales), w skład którego wchodzą 350 - osobowy Kongres Deputowanych i 255 - osobowy Senat. W skład rządu wchodzi także 23 - osobowa Rada Państwa

Gospodarka

Bogactwa naturalne

Na terenie Hiszpanii znajdują się bogate złoża surowców naturalnych. Wydobycie węgla kamiennego (Góry Kantabryjskie) zaspokaja w 70 % krajowe zapotrzebowanie. Innym cennym i licznie występującym surowcem są rudy żelaza. Największą hutą żelaza w Hiszpanii jest huta w Aviles, której produkcja zaspokaja niemal połowę produkcji hutniczej w Hiszpanii. Piryt wydobywany jest w górach Sierra Morena. Hiszpania jest na świecie jednym z głównych producentów tego surowca na świecie. Cynk i ołów wydobywa się w Sierra Morena i Górach Kantabryjskich. Wolfram i cynę wydobywa się na terenie Galicji. Wydobycie ropy naftowej jest niewielkie, stąd istnieje potrzeba jej sprowadzania zza granicy. Największą rafinerią przerabiającą sprowadzaną ropę jest rafineria w Kartagenie. Elektrownie wodne dostarczają około 40 % energii elektrycznej. Największą elektrownią wodną jest elektrownia Aldeavila położona na rzece Duero.

Przemysł

Przemysł przetwórczy w Hiszpanii jest dobrze rozwinięty i nowoczesny. W Kartaginie i El Ferro znajdują się stocznie, natomiast przemysł reprezentujący branże samochodową skoncentrowany jest w Barcelonie i Valladolid. W Hiszpanii funkcjonuje także wiele zakładów przemysłu chemicznego i maszynowego. W Katalonii, a zwłaszcza w Barcelonie znajdują się zakłady przemysłu włókienniczego. Przemysł przetwórstwa spożywczego jest równomiernie rozmieszczony na terenie Hiszpanii.

Rolnictwo

Rolnictwo skupia około 12 % czynnej zawodowo ludności. Eksport produktów pochodzenia rolniczego dostarcza niemal 1/5 wartości eksportu. W eksporcie owoców cytrusowych, Hiszpania zajmuje miejsce w ścisłej czołówce. W Hiszpanii prowadzona jest także uprawa mandarynek, pomarańczy, kasztanów, migdałów, bananów i granatów. Dobrze rozwinięta jest uprawa winnej latorośli i oliwek. Wśród upraw zbóż najważniejszymi są uprawy pszenicy, owsa, żyta i jęczmienia. Ryż uprawiany jest na terenach sztucznie nawadnianych. Stosunkowo dobrze rozwinęła się produkcja związana z uprawą buraków cukrowych i ziemniaków. Hodowla zwierząt odgrywa mniejszą role, mimo wielowiekowej tradycji. Znaczne znaczenie odgrywa rybołówstwo oraz produkcja konserw rybnych. Dochód narodowy wyniósł w 1999 roku 17 300 USD w przeliczeniu na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji wynosiła w latach 1980 - 92 8,7 %,a w 1999 r. tylko 2,3 %. Największymi partnerami handlowymi Hiszpanii są Niemcy, Francja i Włochy. Wartość importu w 1999 roku wynosiła 137,5 mln USD, eksportu natomiast 112,3. Zadłużenie zagraniczne było oceniane na 90 mld USD.Dochód narodowy w 1999 wynosił 17 300 USD na 1 mieszkańca. Średnia stopa inflacji w latach 1980-1992: 8,7%, w 1999: 2,3%. Do największych partnerów handlowych kraju należą Niemcy, Francja i Włochy. Obroty z zagranicą w 1999 wynosiły: import - 137 500 mln USD, eksport - 112 300 mln USD. Zadłużenie zagraniczne: 90 mld USD (1999).

Informacje turystyczne

Godne odwiedzenia są m.in.: Madryt (pałac królewski, Muzeum Prado, muzeum archeologiczne), oraz Aranjuez, Segowia, Salamanka, Toledo, Barcelona, Mallorca, Sewilla, Pampeluna, Costa Brava, Walencia, Alicante, Granada, Kordowa, Malaga, Valle de los Caídos, kąpieliska, walki byków (corrida).

Ambasada Królestwa Hiszpanii znajduje się w Warszawie przy ulicy Myśliwieckiej 4.