Teatr Niewidzialnych Dzieci - streszczenie szczegółowe
Część I. „Młody Las”. Rok 1981
Dziesięcioletni Michał od trzeciego roku życia wychowuje się w domach dziecka na Śląsku. Rodzice chłopca zginęli w wypadku, a babcia, która po ich śmierci przejęła nad nim opiekę, również zmarła. Pierwsze lata Michał spędził w Domu Małego Dziecka w Rybniku, a gdy ukończył siedem lat, został przeniesiony do Domu Dziecka „Młody Las” w Siemianowicach Śląskich.
Chłopiec jest wrażliwy i uważny, a jednocześnie sprawia wrażenie dość dobrze przystosowanego do życia w instytucjach opiekuńczych. Z dystansem i humorem potrafi opowiadać o panujących tam zasadach, hierarchiach i codziennych regułach, jednak pod tą pozorną swobodą kryje się zamknięcie w sobie. Michał za wszelką cenę unika emocjonalnego zaangażowania, zarówno w relacjach z wychowawcami, jak i z innymi dziećmi. Bliskość traktuje jak zagrożenie, które może skończyć się kolejną stratą.
W „Młodym Lesie” są jednak dwie osoby, którym pozwala się do siebie zbliżyć. Pierwszą z nich jest wychowawczyni Jola, drugą kolega z grupy, Kiwaczek. Michał świadomie uznaje te relacje za „bezpieczne”. Jola jest niezwykle otyła, co w jego przekonaniu oznacza, że nikt nie zaproponuje jej lepszej pracy, bo ludzie niechętnie patrzą na grube osoby. Kiwaczek z kolei jest opóźniony w rozwoju, więc Michał zakłada, że zostanie w placówce dłużej niż on sam. Te założenia dają chłopcu iluzję stabilności i kontroli.
Michał opowiada także o swoich idolach, wśród których najważniejsze miejsce zajmuje Mirosław Hermaszewski. Na tle osobistych historii pojawia się obraz rzeczywistości schyłkowego PRL-u. Chłopiec przywołuje niekończące się kolejki przed sklepami, atmosferę napięcia i solidarnościowy zryw, który przenika codzienne rozmowy dorosłych.
Pewnego dnia ta krucha równowaga zostaje zburzona. Okazuje się, że ciocia Jola i Kiwaczek znikają z „Młodego Lasu”. Wychowawczyni otrzymuje lepszą propozycję pracy, a chłopiec zostaje odesłany do matki. Dla Michała jest to cios, który rozsadza jego świat od środka. Dotychczasowe poczucie bezpieczeństwa rozpada się jak domek z kart. Chłopiec przechodzi załamanie nerwowe i trafia pod opiekę lekarzy.
Pomoc przychodzi ze strony byłej wychowawczyni Joli, która nie zapomina o Michale. To ona organizuje jego przeniesienie do innego domu dziecka, bardziej kameralnego i przypominającego rodzinę, położonego pod Lublinem. Prosto ze szpitala Michał wyjeżdża do „Dębowego Lasu”.
Część II. „Dębowy Las”
Nowa placówka od pierwszych chwil okazuje się zupełnie inna od tych, które Michał znał wcześniej. Mieszka tu zaledwie dziesięciu wychowanków, a relacje z opiekunami mają przyjacielski, niemal domowy charakter. Atmosfera sprzyja bliskości i rozmowie, choć Michał nadal zachowuje ostrożność.
Niedługo po jego przyjeździe do „Dębowego Lasu” trafia także Sylwia, czternastoletnia, nieco egzaltowana miłośniczka teatru. Dziewczyna szybko zaraża swoją pasją pozostałe dzieci. Wspólnie zakładają amatorski „Teatr Niewidzialnych Dzieci”, na którego czele staje Sylwia. Każde z nich otrzymuje w zespole określoną rolę, a Michałowi powierzona zostaje funkcja dramaturga. To on ma napisać tekst pierwszej sztuki, którą dzieci wystawią w „Dębowym Lesie”.
Powstaje spektakl „Solidarność Niewidzialnych, czyli zwycięstwo”, a jego premiera zostaje zaplanowana na 13 grudnia 1981 roku. Rankiem tego dnia dzieci budzą się jednak same. Szybko okazuje się, że opiekunka zniknęła w nocy, najprawdopodobniej została aresztowana. Z telewizji dowiadują się, że w Polsce wprowadzono stan wojenny.
Dzieci nie do końca rozumieją, co ten komunikat oznacza, ale staje się jasne, że premiera musi zostać odwołana. Sylwia nie godzi się jednak na rezygnację. Postanawia, że spektakl zostanie wystawiony kilka dni później na lubelskim placu Po Farze. Wychowankowie wyruszają do miasta z dekoracjami, kostiumami i rekwizytami, przygotowują prowizoryczną scenę i rozpoczynają przedstawienie.
Efekt, jaki wywołuje spektakl, okazuje się zupełnie inny, niż spodziewali się młodzi twórcy „Teatru Niewidzialnych Dzieci”. To wydarzenie na zawsze zmienia ich losy. To oni bowiem stają się widzialni.
