Dante, urodzony w 1265 roku we Florencji, uznawany jest za jednego z najwybitniejszych pisarzy włoskich i światowych. W czasie studiów w Bolonii wszechstronne wykształcenie. Aktywnie uczestniczył w życiu polityczno-społecznym, angażował się w walkę o zjednoczenie Włoch (w 1289 roku brał udział w bitwie stoczonej pod Campaldin). Był także członkiem rady miejskiej w swojej rodzinnej Florencji. Za działalność publiczną jego polityczni przeciwnicy, tzw. Gwelfowie Czarni (Dante reprezentował Gwelfów Białych) doprowadzili do wydania wyroku, skazującego go na wygnanie, a następnie na śmierć za uczestniczenie w poselstwie do papieża, które przybyło z prośbą o wsparcia dla Gwelfów Białych. Ostatnie 18 lat swego życia Dante spędził na wygnaniu. Zmarł w Rawennie, tam też został pochowany.

Twórczość Dantego:

"Życie nowe" ("Vita nuova") - pisane po włosku wiersze, przeplatane prozą, powstałe pod wpływem uczucia do Beatrycze Portinari

"Biesiada" ("Convivio") - cykl 14 pieśni w języku włoskim.

"O mowie pospolitej" - łacińska rozprawa poświęcona językowi i poezji

"O monarchii" - napisany po łacinie traktat polityczny

"Komedia" - arcydzieło literatury światowej, napisane po włosku, powstałe w 1555 roku (nazywane później "boską")

Składa się ono z trzech części, zatytułowanych "Piekło", "Czyściec" oraz "Raj". Tematem wiodącym jest 10-godzinna wędrówka bohatera, Dantego chrześcijańskich zaświatach, którą odbył w roku 1300. Rozpoczęła się ona wieczorem w Wielki Piątek, 7 kwietnia, zakończyła zaś następnego dnia. Przewodnikiem Dantego po Piekle i Czyśćcu jest Wergiliusz, po Raju zaś ukochana Beatrycze Portinari. W dziele Dantego świat zbudowany jest w oparciu o liczby 3 i 10. Pierwsza jest symbolem Trójcy Świętej i religii, druga zaś szczęścia i doskonałości.

Część pierwsza, "Piekło", to 34 pieśni, "Czyściec" 33, a "Raj" 33 (w sumie 100 pieśni). Piekło ma kształt zwężającego się ku dołowi stożka. Składa się ono z przedpiekla i 9 kręgów, z których każdy ma 9 tarasów. Czyściec natomiast jest górą, składającą się z 7 tarasów oraz przedsionka i raju ziemskiego. Raj z kolei umieszczony został na planetach. Tworzy go 9 niebios oraz Empireum, czyli siedziba Boga.

Bramę do Piekła wieńczył napis: "Lasciate ogni speranza", czyli "porzućcie wszelką nadzieję".

Pieśń III to opowieść Dantego o pobycie w przedsionku Piekła. Znajdują się tam grzesznicy, którzy w ramach kary są wystawieni na ukąszenia os i mszyc. Krwią tryskającą z ran na ich ciele żywią się glisty. Dante szczerze wzrusza się losem tych biedaków.

Pieśń XXIV opisuje ósmy kręg Piekła, przebywający tam grzesznicy są kąsani przez jadowite węże. Następnie rozpadają się w proch, ale tak jak Feniks powracają do życia, i w ten sposób ich cierpienie trwa w nieskończoność. Dante dostrzega pośród nich swojego politycznego przeciwnika, Vianni Fucci, który planował zrabować skarbiec katedralny w Pisto, za swój uczynek został w 1295 roku skazany na śmierć. Przepowiada o Dantemu klęskę Gwelfów Białych.

Z kolei pieśń XXXIII opowiada o wizycie Dantego w dziewiątym kręgu Piekła, miejsca wiecznej kary dla zdrajcy, którzy cierpią z powodu głodu. Jest wśród nich Ugolino, zdrajca polityczny, skazany razem ze swoimi dwoma synami oraz dwoma bratankami wyrokiem arcybiskupa Ruggieri na śmierć głodową. Dante widzi go, jak mści się na sprawcy swojego nieszczęścia, gryząc czaszkę okrutnego sędziego. Ugolino opowiedział Dantemu swoją historię, wyznając, że z powodu niemożliwego do opanowania głodu, żywił się ciałem własnych dzieci.

Podróż Dantego po zaświatach to alegoryczne przedstawienie drogi grzesznik, rozpoczynającej się poznania win, prowadzącej przez cierpienia, które oczyszczają z grzechów i kończącej się moralnym odrodzeniem i osiągnięciem duchowej doskonałości.

Na zakończenie warto przypomnieć, że Dante żył w okresie schyłku średniowiecza, zwiastującej już nadejście Odrodzenia. Zapowiedź nowej epoki bardzo wyraźnie zaznacza się w jego sposobie myślenia oraz upodobaniach estetycznych. Renesansowe i humanistyczne elementy dzieła Dantego to między innymi:

użycie języka narodowego (włoskiego) zamiast łaciny,

przedstawianie przeżyć i współczucie dla cierpiących,

krytyczna ocena papiestwa oraz Kościoła,

odwoływanie się do antyku,

łączenie elementów religijnych i intelektualnych.