POSTAĆ, MOTYW INTERPRETACJA ŹRÓDŁA STAROŻYTNE NAWIĄZANIA ARTYSTYCZNE

(KULTURALNE) REINTERPRETACJA

Powstanie świata z chaosu.

CHAOS - otchłań, bezkształtna masa, mieszanina powietrza, wody, ognia i ziemi. Powstał Dzień, a wraz z nim Jasność, oraz Noc, a z nią ciemność.

" Protista chaos geneto", mit o powstaniu świata. Należy do mitów kosmogenicznych.

Chaos, to również substytut siły twórczej.

Do niego nawiązuje Hezjod w "Teogonii" i Owidiusz w "Metamorfozach".

Metamorfozach Biblii, powstanie świata opisuje Księga Rodzaju i Ewangelia św. Jana.

ROMANTYZM

Kosmogoniom zawiera dzieło Johanna Wolfganga Goethego "Faust", cz. I, str. 3

MODERNIZM

Stanisław Przybyszewski "Requiem aeterman".

LATA WOJNY I OKUPACJI

Krzysztof Kamil Baczyński "Przypowieść".

Zbigniew Herbert "Przypowieść", "Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię", "Na początku było słowo, a słowo było u Boga i Bogiem było słowo".

Tworzyć - to uporządkować pojęcia, odzieli dobro od zła, ciemność od światłości.

"Na początku był czyn".

Romantycy, sprzeciwiali się zastanym regułom, pragnęli zmienić świat. Wykreować nową rzeczywistość.

Poezja jest siłą twórczą, która nadaje sens bytom.

Mojry, Parki

Córki Zeusa i Temidy

Klothes

Lachesis

Antropos- wskazywanie na rodowód człowieka

Prządki losu

Tyche- bogini lasu moros- los

Fatum - los, przeznaczenie, którego człowiek nie może zmienić.

Homer "Odyseja", opowieść o wędrówce Odyseusza i jego przygodach. Nie może powrócić do swojej ojczyzny, pomimo usilnych starań. Udaje mu się to dopiero po 10 latach podróży.

Platon "Państwo"

Owidiusz "Metamorfozy"

Sofokles "Antygona"

Sofokles "Król Edyp"

Stoicy i Epikurejczycy

Stoicyzm - to życiowa postawa, która charakteryzuje się niewzruszonym spokojem, w każdej sytuacji, panowaniem nad sobą. Powoduje, że stoicy starali się ze spokojem podchodzić do niepowodzeń życiowych.

Była to szkoła filozoficzna założona przez Zenona z Kation.

Epikureizm - to filozofia, która za cel życia uważa dążenie do zadowolenia i przyjemności. Należy korzystać z życia, odsuwać od siebie nieszczęście. Wykorzystywać każdą dobra chwilę. Założycielem tej szkoły filozoficznej był Epikur. Znana jest jego maksyma "Carpe diem" - chwytaj dzień.

Seneka "Listy"

RENESANS

Jan Kochanowski "Fraszki", "Pieśni", "Tren XI"

ROMANTYZM

Beethoven, "Symfonia V, c-moll", "Symfonia przeznaczenia"

C.K.Norwid

"Fatum"

Z.Krasiński

"Irydion" ( wstęp)

MODERNIZM

Piotr Czajkowski

Fatum

"Poemat symfoniczny" 1868 r.

Leopold Staff "Kowal"

Historia ludzkości, została podzielona na cztery wieki.

- złoty

- srebrny

- spiżowy

- żelazny

Prometeusz

Stworzył człowieka z gliny, pomieszanej ze łzami. Ofiarował ludziom ogień. Za swój bezinteresowny czyn, został srodze ukarany. Przykuto go, do skał Kaukazu, gdzie orzeł wyszarpywał mu wątrobę, która nieustannie odrastała.

Prometeizm, to ofiarność dla innych ludzi. Poświęcenie życia dla drugiego człowieka.

Mit o Prometeuszu, należy do mitów antropogenicznych, czyli takich, które wyjaśniają rodowód człowieka.

Filantropia - to bezinteresowna pomoc ludziom.

Hezjod "Prace i dnie"

Owidiusz "Metamorfozy"

NAWIĄZANIE DO POTOPU, WE WSZYSTKICH NIEMAL DZIEŁACH STAROŻYTNYCH

Poemat o Gilgameszu - Babilonia

Księga rodzaju - Biblia

W religii hetyckiej

"Bóg stworzył człowieka, na swoje podobieństwo"

Człowiekiem, który uratował się z potopu, był Utnapiszmin.

W Biblii, Noe, który ukrył się wraz ze zwierzętami w arce.

ANTYK - odnosi się do tradycji Grecji i Rzymu, jest to dorobek kultury społeczeństwa żyjącego w basenie Morza Śródziemnego. Obok Biblii, jest to dziedzictwo, które kształtuje wzorzec klasyczny, oraz zbiór postaw i poglądów, które kształtują naszą cywilizację.

Występował politeizm, czyli wiara w wielu bogów - mity, oraz monoteizm, czyli wiara w jednego Boga - Biblia.

W mitologii, świat wyłonił się z Chaosu, a zaraz po nim pierwsza para bogów Uranom i Gaja, dzięki tej parze narodzili się kolejni bogowie.

Ludzie utożsamiali się z nimi, bowiem posiadali wady i zalety, oraz uczucia, które były takie same jak emocje ludzkie. Czuli miłość, strach, nienawiść, rozpacz. Nad nimi, także stało przeznaczenie, na którego zmianę, nie mieli wpływu, tak jak człowiek.

W Biblii, Bóg miał władzę absolutną, jest siłą, na której działanie nikt nie może wpłynąć. Człowiek nigdy nie widział Boga, pod postacią, nie znał również jego imienia. Dopiero w Nowym Testamencie, z przyjściem Jezusa Chrystusa, człowiek, zobaczył Boga w ludzkim ciele.

MOTYWY RELIGIJNE W TWÓRCZOŚCI ARTYSTYCZNEJ

Homer, "Iliada"

Ajschylos, "Olesteja"

Kallimach, "Hymn do Zeusa"

Owidiusz, "Przemiany"

Pindar, "Oda do Zeusa"

Arystofanes, "Żaby"

Teokryt, "Sielanki"

Fidiasz (V w. p.n.e.), "Zeus na tronie"

Ingres, "Jowisz i Tetyda"

G.F.Whatts, "Dzieciństwo Zeusa"

Homer, "Odyseja"

Hezjod, "Teogonia"

Atlas Farnese (trzymający sklepienie), rzeźba helleńska znaleziona w Neapolu

Herakles, "Atlas i nimfa"

Hesperydy - "Córki wieczoru", "Herakles u hesperyd"

Rzeźba z V w. p.n.e. Rzym

E. Buns-Jonsa

Romantyzm

A.Tennyson

"Hesperydy" ( wiersz 1833)

"Tantal"

Eurypides, "Oresteja"

Pindar, "Oda I"

Wergiliusz, "Eneida"

Muzy,

Erato- poezja miłosna

Eutepe- liryka

Klio- historia

Kaliope- poezja epicka

Polihymnia- poezja chóralna

Taleja- komedia

Urania- astronomia, matematyka

Melpomene- tragedia

Fidiasz, "Zeus i muzy"

Owidiusz, "Metamorfozy"

"Podczas wojny milczą Muzy"

Renesans

J. Kochanowski, "Muzy"

Botticelli, "Wiosna" ( Florencja)

Tipalo, "Euterpe"

Tinteretto, "Dziewięć muz"

Canora, "Polschymna"

K. J. Gałczyński

"Sobie Śpiewam, a muzom"

Nike, Wiktoria nike- zwycięstwo, Wiktoria

Fidiasz, "Nike", "Nike z Dalos"

Ateny- muzeum narodowe

Pajonios, "Nike z Olimpii"

"Nike Apteros" ( bezskrzydła)

"Nike z Samotraki" (Luwr)

"Nike wiążąca sandał"

Hezjod, "Teogonia"

"Nike warszawska" ( posąg M. Konieczny)

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, "Nike z Samotraki"

L. Staff, "Nike z Samotraki"

W. Broniewski,

B. Drozdowski,

E. Bryll,

Nike

Z. Herbert, "Nike, która się waha".

"Ty jesteś jak paryska Nike z Samotraki /

miłości nieuciszona /zawsze pędzisz z zapałem jednakim /wyciągasz odcięte ramiona"

Demeter i Kora

Historia, miłości matki, która poszukuje zaginionego dziecka, za wszelką cenę. Kiedy Demeter, nie może odnaleźć Kory, na ziemie spada klęska nieurodzaju. Dziewczyna została porwana przez władcę świata zmarłych. Po wstawiennictwie Zeusa, Kora wraca do matki, jednak tylko na dziewięć miesięcy. Kora skosztowała owocu granatu, pokarmu zmarłych i nie mogła już na stałe wrócić na ziemię. Kora została małżonką Hadesa i nazywano ją od tej pory Persefoną.

Kora= Persefona= Prozerpina

Demeter= Ceres= Cerera "Demeter z Knidas"

Hezjod, "Teogonia"

Owidiusz, "Przemiany"

Hymn homerycki, "Do Demeter"

S. Wyspiański, "Noc listopadowa". Kora i Demeter, stały się symbolami powstania i odrodzenia się państwa polskiego, jak odnawianie się przyrody po zimie.

Atena, "Minera". Jej atrybutami jest tarcza, włócznia i z sowa.

Ku czci Ateny, obchodzono święta zwane Panatenajami mniejszymi, które były obchodzone każdego roku.

I Panatenaje większe, obchodzone, co cztery lata.

Święto to polegało na zakładaniu nowych szat(peplos) posągom Ateny. Szaty szyte były przez dziewice z najmożniejszych domów. Święto przedstawione jest na fresku w świątyni Partenon. Zgodnie z mitologią grecką, opiekę nad dziewicami szyjącymi szaty sprawowali bogowie Apollo i Posejdon.

Partenon, Świątynia ku czci Ateny na Akropolu

Ateny- muzeum narodowe

Posąg Ateny,

"Atena Varvakion", Fidiasz

Hezjod, "Teogonia"

Owidiusz, "Metamorfozy"

Homer, "Odyseja"

Homer, "Iliada"

Apollodor, Biblioteka

Apollo Syn Zeusa i Ledy, brat Artemidy, ojciec Asklepiosa, mąż Koronis

Epizod z Marsjaszem

Delfy , Delos

Delfy- Pytia

Homer, "Iliada"

Pindar, "X oda olimpijska"

Praksyteles, "Apollo Sauroktonos"

Leochares, "Apollo Belwederski"

Renesans

Petro Porogino, "Apollo i Marsjasz"

O. Redon, "Rydwan Apollina"

S. Wyspiański, Ilustracje do Iliady

Apollo i Melpomene

Akropolis, Dramat

Apollo Musagaeta

J. Strawiński

Hermes - syn Zeusa i Mai, ojciec Pana

Merkury, patron wędrowców, złodziei i kupców.

Przedstawiany ze skrzydełkami u sandałów

Hermes + Afrodyta = Hermafrodyta

Herma- kolumna zakończona głową

Sofokles, "Tropiciele"

Hezjod, "Teogonia"

Homer, "Iliada"

Hymn homerycki, "Do Hermesa"

Ares, Mars, bóg wojny - Syn Zeusa i Hery

Hezjod, "Prace i dnie"

Teogonia

Homer, "Iliada"

Pauzaniasz, "Przewodnik po Helladzie"

Botticelli

Wenus i Mars

Owidiusz, "Metamorfozy"

Eros, Amor - bóg miłości, symbol pragnienia czegoś czego się nie posiada.

Przedstawiany, jako pulchny chłopiec z łukiem.

Homer, "Iliada"

Homer, "Odyseja"

Safona

Teognis Renesans

H. Holibein, Wenus i Amor

Tycjan, Edukacja Amora

Obreggio, Wenus, Merkury i Amor

Corrieggo, Wenus, Amor, Satyr

Afrodyta, Wenus - narodziła się z piany niedaleko Cypru

Fidiasz, "Afrodyta knidyjska"

Praksyteles, "Afrodyta"

Apelles, Afrodyta Anodiamene

Wenus z Milo

Platon, "Uczta"

Xenofand, "Uczta"

Safona

Apulejusz, "Złoty osioł"

Renesans

Botticelli, "Narodziny Wenus"

Tycjan, "Wenus z Turbino"

Gorione, "Śpiąca wenus"

Tycjan, "Wenus z Organistą"

"Wenus przed lustrem"

Dionizos - Bachus, urodzony dwa razy syn Zeusa i Selene, symbol odradzającego się życia, stanu upojenia, bóg winorośli, tańca, radości

Dionizje Małe (wiejskie), święta obchodzone, podczas otwierania naczyń z młodym winem

Dionizje Wielkie, święta związane z teatrem greckim, konkurs sztuk teatralnych, święta związane ze śpiewami i przenoszeniem posągu Dionizosa ze świątyni na miejsce uroczystości.

Pauzaniasz, "Przewodnik po Helladzie"

Pindar, "II oda olimpijska"

Highus, "Fabularum Liber"

Hezjod, "Teogonia"