Polityka polska za Ludwika Węgierskiego

Ostatni z Piastów Kazimierz Wielki, przewidując że może on pozostawić tron nie przekazując go prawowitemu synowi - następcy, rozpoczął starania o następstwo tronu poza granicami naszego państwa. W tym celu zawarł sojusz z Węgrami, zgodnie z którym w przypadku, gdyby władca Polski umarł nie pozostawiając po sobie męskiego potomka, tron obejmie dynastia węgierska. Czas pokazał, że Kazimierz Wielki zmarł bezpotomnie, więc na tron Polski wszedł Ludwik Węgierski, który był siostrzeńcem ostatniego Piasta. Koronacja nowego władcy Polski odbyła się 17 listopada 1370 r. Nowy król traktował sprawy polskie po macoszemu, przedkładał nad nie swoje wpływy na południu Europy. Poza tym dążył do dobrych stosunków z Luksemburgami. Pod nieobecność Ludwika Węgierskiego państwem kierowała jego matka Elżbieta Łokietkówna wraz z możnymi. Nowy władca podobnie jak Kazimierz Wielki nie posiadał syna. Mimo wszystko dążył do przedłużenia linii Węgierskiej na tronie polskim. W związku z tym, że nie miał silnej pozycji w kraju, aby wprowadzić na tron swoją córkę musiał wkupić się w łaski szlachty. Udało mu się to w 1374 r., kiedy to wydał przywilej w Koszycach, gdzie podjął decyzję o obniżeniu podatków szlachcie do 2 groszy z łanu ziemi. Ludwik Węgierski zmarł w 1382 r. nie zostawiając po sobie męskiego potomka. Ten fakt spowodował, że w 1384 r. koronowano na królową Jadwigę, córkę zmarłego króla mającą zaledwie 10 lat. Koronacja odbyła się w Krakowie. Polacy od razu zaczęli rozglądać się za mężem dla nowej władczyni.

Polityka polska za Władysława Jagiełły

Szlachta polska wybrała na męża młodziutkiej królowie księcia z Litwy Władysława Jagiełłę. Kraj ten leżał po wschodniej stronie naszego państwa, zajmował tereny od Niemna i Wili do terenów zamieszkanych przez księstwa ruskie. Litwini byli spokrewnieni z plemionami Pruskimi. Tak jak ich dalecy krewni w przeszłości często najeżdżali ziemie Polski. Sytuacja się zmieniła u schyłku XIV w. kiedy wspólnym rywalem dla Polski i Litwy stal się Zakon Krzyżacki. Oba kraje, aby się zjednoczyć w walce przeciwko Krzyżakom zawarli układ w Krewie w 1385 r. Zobowiązywał on Jagiełłę do poślubienia młodziutkiej Jadwigi oraz do przyjęcia chrztu przez niego samego, a następnie przez jego pogański kraj. W zamian Władysław Jagiełło otrzymał tron Polski. Polska i Litwa poprzez układ w Krewie były połączone unią personalną. Ta sytuacja uderzała bezpośrednio w politykę Zakonu Krzyżackiego, który pod pozorem nawracania niewiernych Litwinów pustoszył ich kraj. Chrzest Litwy postawiłby pod znakiem zapytania istnienie państwa krzyżackiego w tym regionie. Początkowo nie wszyscy bojarowie litewscy zgadzali się na uzależnienie swojego kraju od Polaków. Ostatecznie ustalono, że na ziemiach litewskich będzie sprawował władzę Witold, kuzyn Władysława Jagiełły. Stał się on wielkim księciem litewskim oraz podporządkował swoją politykę władzy królowi polskiemu. Krzyżacy postanowi, że nie będą stać biernie. Najpierw dążyli do skłócenia Litwy z Polską, aby unieważnić unię zawartą w 1385 roku. Kiedy ta polityka nie powiodła się zaczęli  przygotowywania do wojny. Polacy również sposobili się do walki z Zakonem. Pragnęli odwdzięczyć się Krzyżakom za wszystkie krzywdy jakie od nich doznali. Szczególnie pamiętano zdradę Zakonu na Pomorzu Gdańskim, gdzie po wypędzeniu Brandenburczyków sami dokonali rzezi miejscowej ludności zagarniając również ziemię. W wyniku tych zajść wojna między zakonem, a połączonymi siłami polsko-litewskimi była tylko kwestią czasu. W końcu doszło do konfliktu zbrojnego, w której decydujące starcie rozegrało się 15 lipca 1410 roku pomiędzy Ludwikowem, Sztymbarkiem i Grunwaldem. Znany kronikarz tamtych czasów Jan Długosz zrelacjonował tamto historyczne wydarzenie. Władysław Jagiełło odniósł nad Zakonem oraz ich sprzymierzeńcami z Europy Zachodniej wielkie zwycięstwo. Na polu walki poległ Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego Urlich von Jungingen. Zwycięstwo zjednoczonych sił polsko-litewskich nad niepokonanym Zakonem wywołało wielkie poruszenie na arenie międzynarodowej. Został bowiem obalony mit, że armia zakonna jest niepokonana. Najważniejszym jednak czynnikiem bitwy pod Grunwaldem był fakt, że Krzyżacy nie byli w stanie odzyskać już swojej potęgi militarnej. W 1411 r. podpisano układ między Polakami, a Krzyżakami  w Toruniu w myśl, którego Jagiełło otrzymał ziemię dobrzycką, a Litwa dostała Żmudź na okres do czasu śmierci Witolda i Władysława. W 1413 r. została podpisana w Horodle kolejna unia między Polską, a Litwą. Rozwijała ona wcześniej zawartą unię w Krewie. Od tej pory Litwa posiadała swojego władcę, który mógł prowadzić samodzielnie swoją politykę, ale w dalszym ciągu był podległy Polsce. Wielki książę litewski był wybierany przez szlachtę polską. Poza tym chrześcijańscy bojarowie litewscy otrzymali przywileje takie jak posiadali panowie polscy.

Polityka polska za panowania Kazimierza Jagiellończyka

Dalsze walki z Krzyżakami prowadzone podczas panowania Kazimierza Jagiellończyka, syna Władysława Jagiełły przyniosły w 1466 r. kolejny pokój  w Toruniu. Na jego mocy Polacy otrzymali Pomorze Gdańskie z Toruniem, ziemię chełmińską, michałowską, Warmię z Olsztynem oraz Malbork i Elbląg. Obszar ten  nazwany został Prusami Królewskimi. W wyniku uszczuplenia państwa zakonnego jego stolica została przeniesiona do Królewca.

Polityka polska za panowania Jana Olbrachta

Kolejnym władcą Polski po śmierci Kazimierza Jagiellończyka został Jan Olbracht. Jego rządy doprowadziły do kolejnego osłabienia władzy monarszej kraju poprzez wprowadzenie przez niego większych przywilejów szlacheckich. Doprowadził on do upowszechnienia się sejmów walnych.

Polityka polska podczas panowania Zygmunta Starego

Po Janie Olbrachcie królem w naszym kraju został Zygmunt Stary. Dążył on do tego, by nie oddać władzy w ręce możnych. Wspierała go w tym zadaniu jego włoska żona Bona Sforza. Doprowadził on ostateczne do pozbycia się Krzyżaków z terenów Europy Środkowej i Wschodniej. Ostatni Mistrz Zakonu Krzyżackiego Albrecht Hohenzolern zwrócił się z propozycją do Zygmunta Starego z zamiarem zmiany wiary na luteranizm oraz utworzeniem z ziem Zakonu świeckiego księstwa, które stałoby się lennikiem polskim. Ustalono, że w przypadku gdyby linia męska Albrechta Hohenzolerna wygasła, wówczas całe księstwo pruskie miało wrócić do Polski. 10 kwietnia 1525 r. w Krakowie odbył się hołd pruski, który gwarantował wyżej opisany układ.

Polityka polska podczas panowania Zygmunta Augusta

Zygmunt August został koronowany na króla jeszcze za życia swojego ojca Zygmunta Starego. Najważniejszą sprawą w polityce nowego władcy była kwestia następstwa tronu. Nie posiadał on męskiego potomka i obawiał się, że po jego śmierci sojusz polsko-litewski przestanie istnieć. Poza tym szlachta polska i bojarzy litewscy wspólnie od dłuższego czasu dążyli do większego zbliżenia się obu państw. Szlachta litewska otrzymałaby wtedy te same przywileje co panowie polscy. Przeciwna głębszemu zbliżeniu była magnateria litewska, gdyż przy takim obrocie sprawy utraciłaby swoje wpływy oraz pozycję. W celu ustalenia dalszych stosunków pomiędzy Litwą, a Polską przedstawiciele obu tych państw zjechali na sejm do Lublina w 1569 r. Doszło tam do sporów, gdyż część Litwinów nie chciała się zgodzić na włączenie do Rzeczpospolitej terenów Podlasia, Wołynia i Ukrainy. Niektórzy z nich w proteście opuścili sejm. Ostatecznie ustalono trzeci z kolei akt unii polsko-litewskiej. Od tej pory Polska i Litwa miała być jednym państwem zwanym Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Władca miał być jeden, którego wybierali przedstawiciele obu krajów. Wspólny także miał być sejm, polityka zagraniczna oraz pieniądz. Osobne natomiast miały być wszystkie urzędy, skarb, armia oraz prawa.