Na mocy testamentu Przemysła II sukcesję po nim miał objąć Henryk głogowski Władysław Łokietek, którzy następnie podzielili się schedą po Przemyśle. I tak Henryk dostał południowo- zachodnią Wielkopolskę a Łokietek ważniejsze grody Gniezno, Poznań, Kaliszu. Do walki o władzę w Polsce włączył się król czeski Wacław II, a jego wyprawa do Polski zakończyła się sukcesem w 1300 roku, kiedy to został koronowany na króla Polski. Jednak rządy czeskie w spotkały się z dużym niezadowoleniem społeczeństwa polskiego, głownie ze względu na duży ucisk fiskalny, poza tym Wacław zaczął obsadzać stanowiska starostów urzędnikami sprowadzanymi z Czech i Niemiec.

Sam Łokietek musiał uciekać z kraju, schronienie znalazł na dworze władcy węgierskiego. Korzystając z pomocy króla Węgier, udało mu się na przełomie 1304/05 wrócić do kraju, gdzie wybuchło powstanie antyczeskie. Po śmierci Wacława w 1305 roku i jego jeszcze małoletniego syna w 1306 roku Łokietek stał się poważnym kandydatem do tronu polskiego. Szybko opanował Kraków i Pomorze Gdańskie. Nie udało mu się jednak zapobiec najazdowi Brandenburczyków na Pomorze, którzy chcieli zagarnąć obiecane im wcześniej przez Wacława nabytki terytorialne wykorzystując słabość państwa polskiego. W tej sytuacji Łokietka zwrócił się do Krzyżaków o pomoc, w zamian za zwrot kosztów wojennych mieli przywrócić na Pomorzu polskie panowanie. Krzyżacy jednak podbili całe Pomorze dla siebie. Umocniwszy swoją pozycję nad Bałtykiem, przenieśli siedzibę Zakonu Krzyżackiego do Malborka. Łokietek nie mógł wówczas zorganizować wyprawy przeciw Krzyżakom ze względu na fakt, że zagrożona była jego pozycja w Małopolsce. W Krakowie Łokietek musiał stłumić bunt mieszczaństwa pod wodzą wójta Alberta. Krakowianie bowiem uznali zwierzchnictwo Jana Luksemburskiego. Z pomocą węgierską Władysław Łokietek stłumił powstanie w Krakowie, surowo karząc uczestników buntu, następnie zniósł miastu wcześniej uzyskane przywileje.

Następnie po śmierci w 1309 roku Henryka głogowskiego, opanował Wielkopolskę, gdzie doszło do wybuchu buntu wójta Przemka w 1314 roku.

W 1318roku na zjeździe rycerstwa w Sulejowie wystąpił z propozycją ustanowienia w Polsce monarchii. Po wyrażeniu zgody na koronację przez papieża, w dniu 20 stycznia 1320 roku został koronowany w Krakowie na króla Polski.