Dynastia piastowska panowała w Polsce od początków państwa polskiego do 1370 r., gdy nie pozostawiając męskich potomków zmarł jej ostatni przedstawiciel Kazimierz Wielki. Początki dynastii spowija mrok legendy. Kronikarz Gall Anonim podaje, że pierwszym władcą wywodzącym się z rodu Piastów był Ziemowit - syn oracza Piasta, któremu dynastia zawdzięcza swą nazwę. Jednakże nie ma pewności czy Ziemowit oraz jego dwaj następcy byli postaciami historycznymi, ponieważ poza kroniką Galla nie potwierdza ich istnienia żadne inne źródło historyczne.

Po śmierci Bolesława Krzywoustego w 1138 r. rozpoczęło się w Polsce rozbicie dzielnicowe. W czasie jego trwania w ramach dynastii piastowskiej wyodrębnił się kilka dzielnicowych gałęzi. Władysław II Wygnaniec dał początek Piastom śląskim. Linia ta wygasła dopiero w XVII w. Od Mieszka Starego pochodziła linia Piastów wielkopolskich, która wygasła wraz ze śmiercią Przemysła II w 1296 r. Bolesław Kędzierzawy zapoczątkował linię Piastów mazowieckich. Zjednoczyć państwo udało się Władysławowi Łokietkowi, który był przedstawicielem linii książąt brzesko - kujawskich. Po śmierci ostatniego z Piastów - Kazimierza Wielkiego, na skutek wcześniejszego polsko - węgierskiego porozumienia, władzę w Polsce przejęła panująca na Węgrzech dynastia Andegawenów.

Poczet władców Polski - dynastia Piastów (daty panowania)

Mieszko I - ok. 960 - 992 r.

Bolesław Chrobry - 992 - 1025 r.; od 1025 król Polski

Mieszko II Lambert - 1025 - 1034 r.; 1025 - 1031 król Polski

Kazimierz I Odnowiciel - 1034 i 1039 - 1058 r.

Bolesław II Śmiały (Szczodry) - 1058 - 1079 r.; od 1076 król Polski

Władysław I Herman - 1079 - 1102 r.

Zbigniew - 1102 - 1107 r.

Bolesław III Krzywousty - 1102 - 1138 r.

Władysław Wygnaniec 1138 - 1146 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Bolesław Kędzierzawy 1146 - 1173 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Mieszko III Stary 1173 - 1177 r. i 1198 - 1202 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Kazimierz Sprawiedliwy - 1177 - 1194 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Leszek Biały 1202 - 1227 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Władysław Laskonogi 1202, 1206 i 1228 - 1231 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Henryk Brodaty 1231 - 1238 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Henryk Pobożny 1238 - 1241 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Konrad Mazowiecki - 1241 - 1243 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Bolesław Wstydliwy - 1243 - 1279 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Leszek Czarny - 1279 - 1288 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Henryk IV Probus 1288 - 1290 (panowanie w dzielnicy senioralnej)

Przemysł II - 1290 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej); 1295 - 1296 król Polski

Wacław II (pochodził z czeskiej dynastii Przemyślidów); 1291 - 1305 r. (panowanie w dzielnicy senioralnej); 1300 - 1305 król Polski

Władysław Łokietek - 1306 - 1333 r.; od 1320 król Polski

Kazimierz Wielki - 1333 - 1370 r.; od 1333 król Polski

CHARAKTERYSTYKA PANOWANIA WYBRANYCH WŁADCÓW PIASTOWSKICH

Panowanie Mieszka I

Mieszko I to pierwszy historyczny władca Polski. Wzmianki o jego państwie pojawiły się w źródłach w latach sześćdziesiątych IX w., gdy Mieszko, kontynuując podbój kolejnych plemion w celu rozszerzenia terytorium swego państwa, prowadził ekspansję w kierunku północno - zachodnim, przeciwko posiadającym swe siedziby w okolicach Wolina Wieletom. Zaniepokojeni tym faktem przygraniczni feudałowie niemieccy, którzy postrzegali te tereny, jako własną strefę wpływów próbowali powstrzymać władcę polskiego. W 963 r. doszło do bitwy z oddziałami niemieckimi, w której wojska polskie poniosły klęskę, a na polu walki zginął nieznany z imienia brat Mieszka I. Kolejne pograniczne walki z Niemcami przyniosły jednak zwycięstwo Mieszkowi I. Pomimo konfliktów z feudałami niemieckimi Mieszko I starał się utrzymywać poprawne stosunki z cesarzem niemieckim Ottonem I.

W 965 r. przybyła na dwór polski chrześcijańska, czeska księżniczka Dobrawa. Mieszko I pojął ją za żonę, a rok później przyjął chrzest. Władca polski zdecydował się na ten krok z wielu powodów. Pogańska Polska mogła stać się przedmiotem brutalnej chrystianizacji zwłaszcza, że szerzenie chrześcijaństwa było narzędziem imperialnej polityki Ottona I. Wykorzystywał on chrystianizację do silniejszego związania ze sobą podbitych terenów oraz rościł sobie prawa do tych ziem, które objęła niemiecka organizacja kościelna. Przyjęcie chrztu przez władcę polskiego wpłynęło także pozytywnie na pozycję międzynarodową Polski, która stała się równorzędnym i przewidywalnym partnerem dla całego świata chrześcijańskiego. Mieszko spodziewał się także, że wspólna dla wszystkich mieszkańców religia chrześcijańska wyeliminuje partykularne kulty pogańskie (każde plemię miało swoje osobne bóstwa opiekuńcze), co pozwoli na szybszą integrację młodego państwa. W 968 r. powstało pierwsze polskie biskupstwo w Poznaniu. Ze względu na to, że głównym celem jego działalności było prowadzenie misji i chrystianizacja otrzymało ono status biskupstwa misyjnego. Oznaczał on, że poznańska diecezja podporządkowana było bezpośrednio papieżowi i pozostawała niezależna od archidiecezji niemieckich. Rozpoczęła się chrystianizacja kraju.

Na krótko przed śmiercią Mieszko I wydał dokument "Dagome iudex". Jego tytuł pochodzi od pierwszych słów, które są w nim zawarte. Niestety dokument ten nie zachował się do naszych czasów w oryginale. Znamy go tylko z odpisów, które ze względu na pomyłki kolejnych kopistów mogły nieco zniekształcić jego treść. W "Dagome iudex" Mieszko I oddał swoje państwo w opiekę papieżowi. Prawdopodobnie celem władcy polskiego było podtrzymanie bezpośredniej zwierzchności papieża nad biskupstwem misyjnym w Poznaniu i Kościołem polskim, aby zabezpieczyć go przed ewentualnymi roszczeniami niemieckiego episkopatu. Wśród wystawców "Dagome iudex" obok Mieszka I wymienieni są: Oda - jego druga żona oraz dwaj synowie Mieszka z małżeństwa z Odą. Znamienny jest brak Bolesława Chrobrego, który jako syn Dobrawy mógł zostać w ten sposób odsunięty od dziedziczenia władzy w Polsce po Mieszku I na rzecz synów Ody.

"Dagome iudex" jest niezwykle cennym dokumentem, ponieważ zawiera opis terytorium, nad jakim panował Mieszko I. W skład jego państwa wchodziły: Wielkopolska, Pomorze, Kujawy, Mazowsze, oraz Śląsk, który zdobył pod koniec swojego panowania, w 990 r. w wojnie z Czechami. Mieszko I zmarł w 992 r. Przed śmiercią podzielił państwo między swoich synów.

Ważne daty

966 r. - przyjęcie chrztu przez Mieszka I

972 r. - zwycięstwo Mieszka I nad margrabią Hodonem w bitwie pod Cedynią

Panowanie Bolesława Chrobrego

Bolesław Chrobry został pominięty wśród wystawców aktu "Dagome iudex". Mogło to sugerować fakt, że jako syn Dobrawy, na skutek działań drugiej żony Mieszka I - Ody miał on zostać wykluczony z dziedziczenia władzy w Polsce na rzecz jej synów: Mieszka i Lamberta. Niemniej jednak po śmierci Mieszka I udało się Bolesławowi objąć samodzielną władze w całym kraju. Oda wraz z synami została przez niego wypędzona. Jako syn Dobrawy Bolesław władał, znajdującą się pod formalną zwierzchnością Czech Małopolską. Po objęciu władzy w Polsce przyłączył ją do swego kraju.

Na dwór Bolesława Chrobrego przybył Wojciech Sławnikowic. Był to biskup Pragi, który ze względu na prześladowania, jakie spadły na jego ród w Czechach ze strony panującej tam dynastii Przemyślidów, musiał opuścić swoją diecezję. Najpierw udał się do Rzymu, a stamtąd do Polski. Bolesław Chrobry przyjął go bardzo gościnnie. Polski władca pomógł w organizacji wyprawy misyjnej Wojciecha do Prus. Niestety misjonarze nie znając lokalnych zwyczajów pogańskich popadli w konflikt z plemionami pruskimi. Wkroczyli na teren świętego dla pogan gaju. Tam zbrojny oddział Prusów uśmiercił Wojciecha. Jego towarzyszy puszczono wolno. Śmierć Wojciecha obiła się szerokim echem w Europie, ponieważ była to postać znana i podziwiana na wielu dworach królewskich. Bolesław Chrobry postanowił wykorzystać to wydarzenie. Wykupił z rąk pogan ciało męczennika, płacąc tyle złota ile ważyły zwłoki Wojciecha i pochował je uroczyście w Gnieźnie. po rychłej kanonizacji Wojciecha młody Kościół polski zyskał świętego patrona i niezwykle cenne relikwie.

W 1000 r. przybył do Gniezna z pielgrzymką do grobu św. Wojciecha cesarz niemiecki Otton III. Bolesław traktował wizytę cesarską w swoim kraju, jako prezentacje cywilizacyjnego i kulturalnego dorobku Polski, dlatego podejmował Ottona II niezwykle uroczyście, z przepychem, bogactwem i pompą. Otton III potwierdził papieską decyzje o utworzeniu w Polsce niezależnej metropolii kościelnej. Powstało arcybiskupstwo w Gnieźnie oraz trzy podporządkowane mu biskupstwa: w Kołobrzegu, Krakowie i Wrocławiu. Istniejąca do tej pory misyjna diecezja poznańska została również podporządkowana władzy Gniezna, jednakże do czasu sprawowania władzy biskupiej w Poznaniu przez biskupa Ungera miała zachować swą niezależność. Ponadto Otton III przekazał Bolesławowi i jego następcom prawo inwestytury dostojników kościelnych, a więc prawo obsadzania stanowisk kościelnych.

Podczas gnieźnieńskiego spotkania Otton III włożył na głowę Bolesława swój diadem cesarski. Miała to być zapowiedź formalnej koronacji Bolesława, w którym prawdopodobnie widział Otton III jednego z czterech władców uniwersalnego cesarstwa chrześcijańskiego. Zgodnie z koncepcja Ottona III jego uniwersalne cesarstwo miało składać się z czterech równoprawnych części: Gali, Italii, Germanii i Słowiańszczyzny. Otton miał sprawować nad nimi władze zwierzchnią, lecz każde z tych terytoriów miało posiadać swego władcę. Przypuszcza się, że Otton III widział w Bolesławie Chrobrym władcę Słowiańszczyzny.

Na zakończenie spotkania obaj władcy obdarowali się prezentami. Bolesław otrzymał kopię włóczni św. Maurycego wraz z gwoździem z Krzyża Pańskiego. Otton III otrzymał od księcia polskiego relikwię św. Wojciecha (ramię) oraz dar niezwykle cenny i kosztowny - trzystu pancernych rycerzy.

Niestety rychła śmierć Ottona III w 1002 r. nie pozwoliła na realizację jego koncepcji, które zresztą nie spotkały się z poparciem w Niemczech. Władzę w tym kraju objął niechętny Polsce Henryk II. W związku z tym jeszcze w 1002 r. Bolesław Chrobry uderzył na Milsko i Łużyce bez problemu zajmując te ziemię. Rok później interweniował w wewnętrzne walki toczące się w Czechach obejmując na krótko tron praski. Wzrost potęgi Bolesława wywołał niepokój Henryka II, który rozpoczął wojnę z władcą polskim. Wojna polsko - niemiecka toczyła się z przerwami do 1018 r. Zakończył ją korzystny dla Polski pokój w Budziszynie.

Jeszcze w tym samym roku wyruszył Bolesław ze swoją wyprawą na Ruś. Zakończyła się ona sukcesem władcy polskiego. Bolesław zdobył Kijów, zgromadził obfite łupy oraz osadził na tronie kijowskim swojego zięcia Świętopełka. W drodze powrotnej Bolesław Chrobry na powrót przyłączył do Polski utracone przez Mieszka I w 981 r. grody Czerwieńskie.

Zwieńczeniem polityki Bolesława Chrobrego była dokonana w 1025 r. koronacja królewska. Tym samym stał on się pierwszym władcą polski, któremu przysługiwał tytuł króla. Koronacja wzmocniła władzę Bolesława w kraju. Miała też pozytywne konsekwencje dla międzynarodowego wizerunku Polski. Bolesław Chrobry zmarł w 1025 r. - w roku swej koronacji.

Ważne daty:

1000 r. - zjazd w Gnieźnie

1018 r. - pokój w Budziszynie i koniec wojen z Henrykiem II

1018 r. - wyprawa kijowska Bolesława Chrobrego i przyłączenie Grodów Czerwieńskich

1025 r. - koronacja królewska Bolesława Chrobrego

Panowanie Bolesława Krzywoustego

Jeszcze przed swoją śmiercią Władysław Herman podzielił władze w państwie między siebie i swoich synów. Starszy syn Zbigniew otrzymał Wielkopolskę, młodszy Bolesław zwany Krzywoustym uzyskał Śląsk i Małopolskę, jednak bez trzech najważniejszych grodów (Wrocławia, Krakowa i Sandomierza). Sam Władysław zatrzymał Mazowsze, gdzie jego stolica był Płock. W 1002 r. zmarł Władysław Herman. Zbigniew odziedziczył po nim Mazowsze, a Bolesław Krzywousty Kraków, Wrocław i Sandomierz. Bolesław był władcą rycerskim i ambitnym. Poparcia dla swych rządów szukał w szerokich rzeszach rycerstwa, wśród których niezwykle popularny był plan podboju i chrystianizacji Pomorza głoszony przez Krzywoustego. Pomorze, które uniezależniło się od Polski w pierwszej połowie XI w. pozostawało ciągle w pogaństwie. Wyprawy przeciwko temu terytorium rozpoczął Bolesław organizować wbrew Zbigniewowi, który graniczył z Pomorzem i utrzymywał z Pomorzanami dobre stosunki. Na tym tle doszło do konfliktu między braćmi, którzy poza tym rywalizowali o zwierzchnią władzę w państwie. Z bratobójczej wojny domowej zwycięsko wyszedł Bolesław, który po wygnaniu Zbigniewa objął samodzielną władzę w państwie.

W 1109 r. spadła na Polskę zbrojna wyprawa króla niemieckiego Henryka V. Interweniował on na rzecz wypędzonego Zbigniewa, domagając się uznania jego praw do władzy w Polsce. Wojna z Niemcami wykazała wojskowe talenty Bolesława Krzywoustego. Henryk V został pokonany na Psim Polu i porzuciwszy sprawę Zbigniewa wycofał się do Niemiec zwłaszcza, że do Polski napływały ruskie i węgierskie posiłki dla Bolesława. W 1112 r. dość niespodziewanie Bolesław Krzywousty zgodził się na powrót Zbigniewa do kraju i na dopuszczenie go do współwładzy w Polsce. Był to jednak podstęp, ponieważ po przybyciu do kraju Zbigniew został na polecenie brata oślepiony i uśmiercony. Czyn ten nie przysporzył władcy sympatii. Książę musiał odbyć pokutna pielgrzymkę na Węgry i do Gniezna. Rozprawienie się z bratem i ostateczne objęcie samodzielnej władzy w Polsce umożliwiło Bolesławowi zakończoną sukcesem realizacje swego planu podboju i chrystianizacji Pomorza.

Na krótko przed śmiercią Bolesława Krzywoustego stworzono z jego inicjatywy ustawę sukcesyjną nazywaną również często testamentem Krzywoustego. Miała ona regulować sposób dziedziczenia władzy w Polsce po śmierci tegoż władcy i weszła w życie z chwilą, gdy dokonał on swego żywota, to jest w 1138 r. Znajdująca się w ustawie sukcesyjnej zasada senioratu określała, że władzę zwierzchnią w Polsce będzie sprawował senior, czyli najstarszy członek dynastii piastowskiej. Senior władał dzielnicą senioralną, której terytoria przechodziły przez środek Polski, a jej wielkość była wyznacznikiem zwierzchniej władzy i pozycji seniora. W skład dzielnicy senioralnej wchodziły: Małopolska, ziemia łęczycko - sieradzka, część Wielkopolski z Gnieznem i Kaliszem, Pomorze Gdańskie, lenna zwierzchność nad Pomorzem Zachodnim. Najstarszy syn Bolesława Krzywoustego Władysław Wygnaniec, jako senior otrzymał we władanie dzielnicę senioralną oraz jako swoją dziedziczną dzielnicę Śląsk. Mieszko Stary otrzymał Wielkopolskę, Bolesław Kędzierzawy otrzymał Mazowsze i Kujawy, Henryk Sandomierski otrzymał ziemię sandomierską. Najmłodszy syn Bolesława Krzywoustego Kazimierz Sprawiedliwy nie został uwzględniony w testamencie, ponieważ był pogrobowcem - tzn. urodził się po śmierci Krzywoustego. Zamiarem Bolesława Krzywoustego nie było utrwalenie podziału kraju. Pomny swych doświadczeń związanych z rywalizacją ze Zbigniewem o władzę w Polsce, pragnął stworzyć prawną procedurę dziedziczenia władzy, aby wyeliminować bratobójcze i wyniszczające dla kraju walki pomiędzy członkami dynastii piastowskiej.

Ważne daty:

1109 r. - najazd Henryka V na Polskę

1138 r. - śmierć Bolesława Krzywoustego; wejście w życie umowa sukcesyjna; początek rozbicia dzielnicowego

Panowanie Władysława Łokietka

Władysław Łokietek był przedstawicielem Piastów brzesko-kujawskich. Władał tylko małą częścią tej dzielnicy posiadając Kruszwicę, Brześć Kujawski i Włocławek. Nie stwarzało to szerszych perspektyw na zjednoczenie Polski i objęcie władzy w całym kraju, który wchodził w okres coraz intensywniejszego rozdrobnienia dzielnicowego. W 1288 r. zmarł bezpotomnie, rządzący w Krakowie Leszek Czarny. Władysław Łokietek brał udział w walkach o Kraków, jakie nastąpiły pomiędzy książętami piastowskimi po śmierci Leszka Czarnego. Zajął nawet na krótko stolicę senioralną, jednakże w 1289 r. został z niej wyparty. Przypadła mu jednak w udziale ziemia sandomierska. W 1292 r. władca Czech Wacław II, który uprzednio zajął Małopolskę podporządkował sobie ziemię sandomierska i zmusił Łokietka do jej opuszczenia.

W 1296 zginął zamordowany Przemysł II, który rok wcześniej koronował się na króla Polski. Władysław Łokietek odziedziczył po nim Pomorze Gdańskie i większą część Wielkopolski z Gnieznem i Poznaniem. Jednakże Wacław II, który dążył do objęcia władzy nad całą Polską uderzył na Łokietka w 1299 r. i wyprał go z Wielkopolski. Łokietek musiał uchodzić na Węgry. Również jego dziedziczna dzielnica kujawska znalazła się pod panowaniem Wacława II. Prawdopodobnie Łokietek udał się do Rzymu, by u papieża szukać poparcia przeciwko władcy czeskiemu. Przebywał także w Wiedniu. Tułaczka księcia przyczyniła się do poszerzenia jago horyzontów, znacznie wykraczających poza krąg zainteresowań księcia dzielnicowego.

W 1304 r. mając poparcie Węgier i możnych małopolskich Łokietek wrócił do kraju. W pierwszej kolejności zajął ziemię sandomierską. Śmierć Wacława II w 1305 r., a rok później jego następcy Wacława III ułatwiła Łokietkowi objęcie władzy w Polsce. Opanował Małopolskę, Kujawy oraz Pomorze Gdańskie. Początkowo w Wilekopolsce władzę objął inny przedstawiciel dynastii piastowskiej - Henryk Głogowski. Jednakże również ta dzielnica w 1314 r. podporządkowała się władzy Władysława Łokietka

W 1308 r. Brandenburczycy zajęli Gdańsk. Łokietek zajęty w innej części kraju nie był w stanie zbrojnie przeciwstawić się najazdowi. W związku z tym, za jego zgodą poproszono Krzyżaków o pomoc zbrojna przeciwko Brandenburgii. Krzyżacy Wyparli Brandenburczyków z Gdańska, jednakże nie oddali go Polsce, zajmując również Pomorze Gdańskie.

Łokietek miał również kłopoty w Małopolsce. Najpierw zmagał się z lojalnym wobec nowego władcy Czech Jana Luksemburskiego biskupem krakowskim. W następnej kolejności musiał stawić czoła buntowi niemieckich mieszczan krakowskich, który wybuchł w 1311 r. Nie uznali oni władzy Łokietka, a jako swego monarchę uważali Jana Luksemburskiego. Bunt został przez Łokietka stłumiony.

W 1318 r. możni polscy zebrani w Sulejowie wystosowali do papieża prośbę o zgodę na królewską koronację Władysława Łokietka, wiążąc z nią szansę na odbudowe wyczerpanego rozbiciem państwa polskiego. Papież potrzebował wtedy sojuszu z Janem Luksemburskim, który był przeciwny koronacji Władysława Łokietka, sam bowiem rościł sobie pretensje do polskiego tronu. Kuria papieska wybrnęła z tego problemu w sposób iście salomonowy. Papież stwierdził, że luksemburskie roszczenia odnosiły się jedynie do obejmującego Wielkopolskę królestwa Przemysła II. Udzielił zgodę na koronację Władysława Łokietka jednak polecił przeprowadzić ja w Krakowie, co formalnie nie naruszało pretensji Luksemburczyka do królestwa wielkopolskiego. Koronacja Władysława Łokietka odbyła się w 1320 r.

W latach 1320 - 1321 w Inowrocławiu i Brześciu Kujawskim obradował sąd papieski, który rozpatrywał sprawę polsko - krzyżackiego sporu o Pomorze Gdańskie. Wyrok sądu nakazał Krzyżakom zwrot Pomorza Gdańskiego Polsce, jednakże mistrz krzyżacki nie uznał tego postanowienia. W związku z tym w 1329 r. rozgorzała wojna polsko - krzyżacka, podczas której Łokietek utracił ziemie dobrzyńską. Pomimo pokonania rycerzy Zakonu w bitwie pod Płowcami w 1331 r. Polska nie była w stanie odzyskać utraconych terytoriów. W 1332 r. zawarto rozejm, w którym strony postanowiły, że ich spór zostanie rozstrzygnięty przez władców Czech i Węgier. Łokietek nie doczekał jednak tego arbitrażu, ponieważ zmarł w 1333 r.

Ważne daty:

1308 r. - utrata Pomorza Gdańskiego na rzecz Krzyżaków

1320 r. - koronacja królewska Władysława Łokietka; kres rozbicia dzielnicowego

1331 - bitwa pod Płowcami

Panowanie Kazimierza Wielkiego

Na początku swego panowania Kazimierz musiał zmierzyć się z problemem krzyżackim. Niedawno zjednoczona i wyczerpana rozbiciem Polska nie mogła pozwolić sobie na prowadzenie efektywnych działań zbrojnych, a w starciu z Krzyżakami skazana była na porażkę. Dlatego tez Kazimierz zdecydował się na kompromis i używanie metod pokojowych w rywalizacji z Krzyżakami. W 1335 r. odbył się zjazd trzech monarchów w Węgierskim Wyszehradzie. Brali w nim udział władcy Polski, Czech i Węgier. Kazimierz Wielki wykupił tam za ogromne odszkodowanie pretensje Jana Luksemburskiego do tronu polskiego, który jako nowy król Czech i następca Przemyślidów domagał się spadku po Wacławie II w postaci panowania w Polsce. Władcy Czech i Węgier rozstrzygnęli także spór polsko - krzyżacki, jednakże rozstrzygnięcie to nie było dla Polski korzystne. Zobowiązano Krzyżaków do zwrotu Polsce Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej. Pomorze mogło w dalszym ciągu pozostać w ich rękach.

Za panowania ostatniego Piasta wybudowano od 35 do 50 zamków. Powstały one również w królewskich miastach, które otaczano murami. Kazimierz Wielki lokował około siedemdziesięciu miast. Zdecydowanie największej królewski lokacji przeprowadzono w Małopolsce. W porównaniu z poprzednimi wiekami liczba ośrodków miejskich w Polsce została podwojona.

Kazimierz Wielki przeprowadził szereg reform wewnętrznych. Ujednolicił prawo obowiązujące w Polsce przeprowadzając kodyfikację praw zwyczajowych wydając je najpierw w "Statucie Wielkopolskim" później w "Statucie Małopolskim". Przeprowadził reformę monetarną wprowadzając w państwie nową monetę - grosz, która miała stać się środkiem płatniczym dla całego terytorium Polski. Udało mu się także wprowadzić podatek powszechny - tzw. poradlne. W celu kształcenia rodzimych kadr urzędniczych koniecznych dla sprawnego zarządzania państwem założył w 1364 r. Akademię Krakowską - pierwszą uczelnię wyższą w Polsce.

Okres panowania Kazimierza Wielkiego przyczynił się do okrzepnięcia na nowo zjednoczonego państwa polskiego. Był to okres pokoju. Polska nie była nękana najazdami Krzyżaków, a wojny Kazimierza toczone były wyłącznie na pograniczu i poza granicami kraju. Pozwoliło to na rozwój gospodarczy polski i wzrost dobrobytu.

W 1364 r. odbył się w Krakowie zjazd monarchów europejskich. Byli obecni władcy Węgier, Danii, Marchii Brandenburskiej, Mazowsza, a także cesarz niemiecki i król Cypru, który starał się uzyskać pomoc zbrojną dla swej krucjaty do Ziemi świętej. Spotkanie w Krakowie było niezwykle prestiżowe. Było wyrazem wzrostu międzynarodowego znaczenia Polski za panowania Kazimierza Wielkiego, tym bardziej, że polski króle był podczas spotkania rozjemcą w sporze króla węgierskiego i cesarza niemieckiego.

Kazimierz Wielki zmarł w 1370 r. Nie pozostawił po sobie męskich potomków. Jego śmierć stanowi jednocześnie koniec panowania dynastii Piastów w Polsce.

Ważne daty:

1335 - zjazd w Wyszehradzie; wykupienie od Jana Luksemburskiego roszczeń do tronu polskiego; arbitraż w sprawie sporu polsko - krzyżackiego

1338 r. - drugi zjazd w Wyszehradzie; polsko - węgierski układ o dziedziczeniu władzy

1343 r. - polsko - krzyżacki pokój w Kaliszu

1351 r. - inkorporacja do Polski płockiej części Mazowsza

1342 - 49 r. - podbój Rusi Halickiej

1364 r. - założenie Akademii Krakowskiej, zjazd monarchów w Krakowie

1370 r. - śmierć Kazimierza Wielkiego; koniec dynastii Piastów

Bibliografia:

Encyklopedia Powszechna PWN - Warszawa 1975

"Kronika Polska" - Readers Digest - Warszawa 2000

Multimedialna Encyklopedia Powszechna - Fogra 2000

www.piastowie.kei.pl