Dania jest stosunkowo niewielkim krajem europejskim; jego powierzchnia wynosi nieco ponad 43 tys. km kw. Położona jest na Półwyspie Jutlandzkim oraz wyspach rozsianych pomiędzy Morzem Północnym i Morzem Bałtyckim. Dania posiada jedynie jednego sąsiada na lądzie- Niemcy, ponadto w skład kraju wchodzą dwa terytoria autonomiczne: Wyspy Owcze i Grenlandia. Największymi wyspami duńskimi są: Zelandia, Fonia, Lolland, Bornholm oraz Falster. Poniższa tabela prezentuje powierzchnie największych wysp Danii.

Wyspa

Powierzchnia w km kw.

Zelandia

7027

Fionia

2984

Lolland

1243

Bornholm

588

Falster

514

Als

312

Langeland

284

Mon

218

Samso

113

Ze względu na fakt, że kraj położony jest w całości na wyspach oraz półwyspie, długość linii brzegowej jest bardzo duża; wynosi ona 7314km. Wybrzeże nad Morzem Północnym jest wyrównane, urozmaicone mierzejami, zalewami, jeziorami przybrzeżnymi, a dodatkowo ozdobione licznymi wydmami. Wybrzeże wschodnie natomiast jest znacznie bardziej urozmaicone, a to za sprawą licznych, wcinających się zatok morskich. Właśnie po tej stronie Półwyspu Jutlandzkiego znajdują się największe z duńskich wysp, które odgrodzone są od siebie cieśninami o charakterze polodowcowym: Sund, Wielki Bełt, Mały Bełt, Kattegat. W niektórych częściach wybrzeża obserwuje się klify, które utworzone są w skałach granitowych (Bornholm), wapiennych lub kredowych (Zelandia, Jutlandia).

Pod względem ukształtowania powierzchni Dania jest zdecydowanie nizinna, kulminacją jest punkt położony na Półwyspie Jutlandzkim, którego wysokość wynosi jedynie 173m n.p.m. Współczesna rzeźba Danii w znacznym stopniu uformowana została w czasie plejstocenu, kiedy to obszar objęty został trzema zlodowaceniami. Pierwsze ze zlodowaceń pokryło całą Jutlandię, natomiast ostatnie tylko pewną jej część. Świadczy o tym przebieg moren czołowych o układzie południkowym przebiegających mniej więcej przez środek Półwyspu. Pozostałościami lodowcowymi są liczne jeziora morenowe, pola sandrowe i inne formy erozyjne bądź akumulacyjne uformowane przez masy lodu bądź wody wypływające spod lodowca.

Warunki klimatyczne

Kraj położony jest w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego, morskiego. Lokalizacja pomiędzy dwoma akwenami morskimi: Morzem bałtyckim i Morzem Północnym, łagodząco i ocieplająco wpływa na klimat. Z jednej strony ciepły Prąd Północnoatlantycki obmywający atlantyckie wybrzeża Danii podnosi średnią roczną temperaturę, z drugiej natomiast Bałtyk stanowi barierę dla mas powietrza kontynentalnego zalegających we wschodniej Europie. W związku z tym temperatura najchłodniejszego miesiąca kształtuje się na poziomie 0st. C. W lecie z kolei średnia miesięczna temperatura nie przekracza 17st. C. Średnia roczna suma opadów jest lokalnie dosyć znacznie zróżnicowana. Na zachodzie kraju suma ta dochodzi do 800mm, podczas gdy w pobliżu Wielkiego Bełtu osiąga jedynie 450mm. Stosunkowo rzadko pojawiają się opady w postaci śniegu (około 25 dni w ciągu roku).

Warunki glebowe

W Danii przeważają gleby brunatne oraz bielicowe, których geneza jest ściśle związana ze zlodowaceniem plejstoceńskim. Pierwsze z wymienionych uformowały się na glinach morenowych, które porastały roślinność liściasta bądź mieszana. Gleby brunatne najpowszechniej spotyka się we wschodniej części Półwyspu Jutlandzkiego oraz na wyspach (zwłaszcza Zelandii oraz Fonii). Bielicowe z kolei powstały na utworach sandrowych, licznie występujących na zachodzie Jutlandii. Ponadto pokrywę glebową Danii uzupełniają gleby torfowe, mady (w dolinach rzecznych) oraz marsze (na wybrzeżach morskich).

Szata roślinna

Współczesna szata roślinna omawianego kraju w znacznym stopniu odbiega od roślinności naturalnej. Pierwotnie terytorium dzisiejszej Danii porastały lasy liściaste, w których dominowały dęby, buki oraz brzozy. Oprócz wymienionych gatunków spotykane były również jesiony, wiązy, lipy, olchy. Roślinność iglasta reprezentowana była natomiast przez jałowiec i sosnę zwyczajną. Pod wpływem coraz intensywniejszej gospodarki ludzkiej lasy naturalne zostały niemal w całości wykarczowane, a obszary przez nie zajmowane zamienione na pola uprawne. Istniejące obecnie lasy duńskie są efektem planowych nasadzeń. Zajmują one 10% powierzchni kraju i są to w przeważającej części zbiorowiska iglaste.

Świat zwierzęcy

Półwysep Jutlandzki obfitował niegdyś w liczne gatunki zwierząt, jednak w miarę intensyfikacji działalności człowieka zwierzęta te znajdowały coraz mniej naturalnych siedlisk, w których czułyby się bezpiecznie. W związku z tym dzika zwierzyna jest obecnie rzadko spotykana. Jej głównymi przedstawicielami w lasach są: jelenie, sarny, daniele, borsuki, lisy, tchórze, jeże. Z kolei na wybrzeżach duńskich spotkać można foki szare oraz pospolite, choć są one coraz rzadsze. Zagrożeniem dla zwierząt w Danii jest znaczny stopień antropopresji, który utrudnia ich normalne funkcjonowanie.

Informacje na temat ludności Danii

Danię zamieszkuje prawie 5,4mln osób, co w zestawieniu z powierzchnią kraju daje gęstość zaludnienia na poziomie 124,7 osób/km kw., przy czym najgęściej zaludniona jest Zelandia. Należy stwierdzić, że jest to kraj niezróżnicowany pod względem narodowościowym; aż 97,1% mieszkańców stanowią Duńczycy, a pośród osób innego pochodzenia najliczniejsi są Turcy, Niemcy oraz Szwedzi. Analizując mieszkańców Danii pod względem wyznawanej religii również zaznacza się dosyć jednolita struktura- ponad 90% Duńczyków określa siebie jako protestantów (dominują luteranie), a tylko 1% z nich przyznaje się do przynależności do kościoła katolickiego. Dania odznacza się bardzo wysokim wskaźnikiem urbanizacji, przekraczającym 85%. Oznacza to, że ponad 85% społeczeństwa duńskiego koncentruje się w miastach. Największym ośrodkiem miejskim kraju jest stołeczna Kopenhaga, którą zamieszkuje 632tys. osób, jednak cały zespół miejski stolicy skupia łącznie 1,3mln Duńczyków. Drugim pod względem wielkości miastem jest Arhus (632tys. osób), a trzecim Odense (145tys. osób).

Dania jest krajem bogatym, w którym żyje się dostatnio długość względnie długo. Dla kobiet średnia długość życia wynosi 78 lat; mężczyźni statystycznie żyją o 5 lat krócej. O nowoczesności społeczeństwa świadczy struktura zatrudnienia Danii; aż 70% pracujących zatrudnionych jest w usługach, 25% w przemyśle, a jedynie 5% w rolnictwie.

Gospodarka Danii

Mimo że tak niewielki odsetek społeczeństwa pracuje w rolnictwie to jednak, a może właśnie dlatego, jest ono bardzo nowoczesne. W całkowitej powierzchni użytków rolnych pokrywających ponad 60% powierzchni kraju, grunty orne stanowią aż 90%. Najpopularniejszymi roślinami uprawianymi w Danii są zboża, które następnie przeznacza się na pasze dla zwierząt hodowlanych. Najpowszechniej uprawianym zbożem jest jęczmień, a na drugim miejscu pod względem powierzchni zasiewów plasuje się pszenica. Oprócz zbóż uprawia się także rośliny okopowe (ziemniaki, buraki) oraz przemysłowe, a zwłaszcza rzepak. W sadownictwie duńskim dominuje produkcja na eksport. Głównymi odbiorcami owoców od producentów z Danii są Niemcy i Szwedzi.

W rolnictwie tego kraju najważniejszą rolę odgrywa hodowla bydła i trzody chlewnej. Chlubą duńskiego rolnictwa jest znaczna intensywność produkcji. Krowy duńskie słyną ze swej mleczności dochodzącej nawet do 7,5tys. litrów/ rok. Jest to najlepszy wynik w Europie.

Przez lata ważną gałęzią duńskiej gospodarki było rybołówstwo, co nie może dziwić z racji usytuowania tego kraju. Jednak od lat 80. minionego stulecia notowane jest systematyczne zmniejszanie się liczby osób zajmujących się zawodowo połowami morskimi. Pozytywnym zjawiskiem jest natomiast zwiększenie intensywności połowów. Zdecydowana większość poławianych przez Duńczyków ryb pochodzi z Morza Północnego oraz Cieśniny Skagerrak. W pozostałych cieśninach duńskich oraz na Morzu Bałtyckich Dania również posiada swoje łowiska, tyle, że odgrywają one nieco mniejsze znaczenie. Dania nie należy do krajów o bogatej bazie surowcowej. Najważniejsze znaczenie dla gospodarki krajowej mają złoża ropy naftowej oraz gazu ziemnego znajdujące się pod dnem Morza Północnego. Oprócz surowców energetycznych kraj dysponuje również złożami piasków, iłów, glin oraz wapieni. Dodatkowo w niektórych częściach kraju eksploatowana jest kreda, zaś na bałtyckiej wyspie Bornholm znajdują się olbrzymie pokłady granitów. Wspomnieć można również o stosunkowo niewielkich pokładach soli kamiennej, torfu oraz węgla brunatnego, którego eksploatacja zakończyła się w latach 70. XX wieku.

W związku z tym, że baza surowcowa Danii jest skromna przemysł przetwórczy opiera się w większości na surowcach zagranicznych, sprowadzanych do Danii. Wyjątkiem jest przemysł spożywczy- w tej dziedzinie Dania jest prawie zupełnie samowystarczalna. Tradycyjnymi gałęziami przemysłu spożywczego tego kraju są: przetwórstwo mięsa, przetwórstwo ryb oraz przetwórstwo mleka. Oprócz tego dobrze rozwinięta jest produkcja cukru, produktów mącznych oraz piwa. Duże zyski uzyskuje się również z produkcji artykułów tytoniowych.

Oprócz przemysłu spożywczego istotną, jeśli nie najważniejszą rolę pełni przemysł maszynowy, a zwłaszcza stoczniowy, którego ośrodkami są: Kopenhaga, Helsingor, Nakskov i Odense. Oprócz tego w Danii produkowane są samochody, maszyny rolnicze, tabor kolejowy, silniki elektryczne oraz inne maszyny i urządzenia, a głównym ośrodkiem produkcji jest Kopenhaga.

Z innych dobrze prosperujących branż duńskiego przemysłu wspomnieć należy o przemyśle chemicznym, których najważniejszą gałęzią jest produkcja nawozów sztucznych oraz środków ochrony roślin.

W Danii dosyć duże znaczenie ma również przemysł włókienniczy i odzieżowy, cementowy, ceramiczny, papierniczy oraz elektrotechniczny.

Energetyka Danii niemal w całości oparta jest na surowcach kopalnych: węglu kamiennym, ropie naftowej oraz gazie ziemnym. Oprócz tego wykorzystuje się energię wiatru oraz wód płynących jednak znaczenie tych źródeł jest marginalne.

Dania pocięta jest licznymi drogami kołowymi oraz szynowymi. Całkowita długość dróg w Danii liczy ponad 71 000km, a linie kolejowe kraju mają łączną długość 3323km. Bez wątpienia najpopularniejszym wśród mieszkańców środkiem transportu są samochody, choć stosunkowo dużą rolę odgrywają również promy, kursujące regularnie pomiędzy wyspami duńskimi. Komunikację pomiędzy poszczególnymi częściami tego wyspiarskiego kraju ułatwiają również liczne mosty i tunele łączące niektóre wyspy. Największym mostem kraju jest wybudowany niedawno, łączący Danię ze Szwecją przez Cieśninę Sund. Rozwinięty jest również transport lotniczy, a największym lotniskiem kraju jest międzynarodowy port Kastrup znajdujący się w Kopenhadze. Łączna liczba wszystkich duńskich portów lotniczych wynosi 13.

Dania posiada dodatni bilans handlu zagranicznego. Do głównych towarów eksportowych Danii zalicza się: artykuły spożywcze (gł. mięso, nabiał, ryby, zboże) oraz różnego rodzaju maszyny. Obecnie zaznacza się tendencja malejąca jeśli chodzi o udział przemysłu spożywczego w eksporcie Danii. Produkty wytwarzane w Danii trafiają przede wszystkim do Niemiec, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Norwegii oraz Francji. Z kolei wśród produktów sprowadzanych do Danii także przeważają maszyny, urządzenia oraz środki transportu. Głównymi dostawcami towarów do Danii są: Niemcy, Szwecja, Holandia, Wielka Brytania, Francja, Norwegia oraz Stany Zjednoczone. Dania utrzymuje kontakty handlowe także z Polską. Nasz kraj wysyła do Danii przede wszystkim: węgiel kamienny, produkty przemysłu farmaceutycznego, nawozy sztuczne oraz wyroby hutnicze. Z kolei Dania sprzedaje Polsce między innymi: statki oraz ich części, maszyny stosowane w przetwórstwie mleka i przemyśle cukrowniczym, nasiona.

Ustrój i funkcjonowanie państwa duńskiego

Na czele Danii stoi król, co wynika z faktu, że kraj jest monarchią konstytucyjną. Zakres uprawnień monarchy jest jednak znacznie ograniczony, ogranicza się on wyłącznie do pełnienia funkcji reprezentacyjnych. Obecnie królem Danii jest Małgorzata II pozostająca na tym stanowisku od 1972 roku. Do niej to, zgodnie z konstytucją ustanowioną w latach 50. XX wieku należy władza ustawodawcza. Faktycznie jednak władzę tą sprawuje parlament (Folketing). Liczba deputowanych do parlamentu wynosi 179. Wśród nich znajduje się także po dwóch przedstawicieli z duńskich terytoriów autonomicznych tj. Wysp Owczych oraz Grenlandii. Członkowie parlamentu wybierani są na czteroletnie kadencje w powszechnym głosowaniu. Władza wykonawcza należy do rządu, który powoływany jest przez króla po uprzednim zaakceptowaniu go przez większość parlamentarną. Na czele rządu stoi premier.

Administracyjnie kraj składa się z 14 okręgów oraz dwóch wydzielonych gmin miejskich. Okręgi z kolei składają się z gmin. W gestii króla pozostaje mianowanie gubernatorów- przywódców poszczególnych okręgów.

Na politycznej scenie Danii największe znaczenie ma Partia Socjaldemokratyczna, której tradycje sięgają jeszcze XIX wieku. Oprócz niej licząca jest również Partia Konserwatywna, która poparcie znajduje w najzamożniejszych warstwach społeczeństwa. Wspomnieć należy również o: Partii Liberałów Społecznych, Socjalistycznej Partii Ludowej oraz Komunistycznej Partii Danii.

Szkolnictwo w Danii

Społeczeństwo Danii jest światłe i ogólnie bardzo dobrze wykształcone. Nie jest to dziełem przypadku, lecz długofalowej polityki państwa; bowiem już w roku 1814 objęto obywateli przymusem uczęszczania do szkół. Prowadziło to do stopniowego eliminowania analfabetyzmu w społeczeństwie, które to zjawisko jest dziś w Danii nieznane. W obowiązującym dziś w tym kraju systemie oświatowym obowiązkiem szkolnym objęte są dzieci w wieku od 7 do 16 lat. Ciekawe, że organizacja edukacji na wsi i w mieście nie jest w Danii jednakowa. Młodzież wiejska by móc znaleźć się na takim samym poziomie edukacyjnym jak miejscy rówieśnicy musi uczestniczyć w dwuletnim kursie wyrównawczym. Państwo gwarantuje swoim obywatelom możliwość bezpłatnego uczenia się. Państwo dofinansowuje również naukę osób dorosłych, które wybrać mogą z bogatej oferty szkół przeznaczonych właśnie dla nich.

Największym ośrodkiem naukowym i edukacyjnym kraju jest stołeczna Kopenhaga, w której znajduje się uniwersytet o tradycjach sięgających jeszcze XV wieku. Oprócz niego w stolicy mieści się również politechnika oraz inne liczne szkoły wyższe takie jak: dziennikarstwa, ekonomiczno - administracyjna, dentystyczna, farmaceutyczna, weterynaryjno - rolnicza, handlowa, gospodarstwa domowego, akademia muzyczna. W Kopenhadze swoją siedzibę ma również Duńska Królewska Akademia Nauk- odpowiednik Polskiej Akademii Nauk oraz dwie największe w kraju biblioteki: Universitetsbibliotek oraz Kongelige Bibliotek. Pierwsza z wymienionych, podobnie jak uniwersytet, powstała pod koniec XV wieku. Drugim pod względem ważności ośrodkiem akademickim Danii jest Arhus.

Dzieje Danii

Na podstawie badań archeologicznych udało się ustalić, że początki osadnictwa na terenie Danii miały miejsce około 12tys. lat p.n.e., natomiast w pierwszym tysiącleciu przed Chrystusem na obszar ten przywędrowały ludy germańskie (Cymbrowie i Teutonowie), a po nich przybyli również Sasi oraz Anglowie. Ci ostatni w V wieku n.e. przewędrowali na pobliskie Wyspy Brytyjskie. Ich miejsce na obszarze dzisiejszej Danii zajęli Normanowie- faktyczni potomkowie dzisiejszych Duńczyków, którzy przywędrowali z Półwyspu Skandynawskiego. Dla Normanów nowo zajęty teren posiadał bardzo korzystną lokalizację ze względu na możliwość odbywania licznych wypraw morskich. Lud ten słynął bowiem z podejmowania podróży handlowych, odkrywczych, czasem także rozbójniczych.

Do zjednoczenia Danii w jeden organizm doszło w połowie X wieku. Dokonał tego Gorm Stary. Jego następca- Harald I Sinozęby przyjął chrzest i od tej pory Dania uważana była za kraj katolicki. Z faktem przyjęcia chrztu związane jest również założenie pierwszego arcybiskupstwa, które miało miejsce w roku 1104 w miejscowości Lund.

Kolejni władcy Danii przejawiali tendencje ekspansyjne, raz po raz starali się opanowywać sąsiednie tereny. Przez pewien czas pod ich zwierzchnictwem pozostawała południowa część Półwyspu Skandynawskiego, m. in. Skania, Halland oraz Blekinge. Kilkakrotnie opanowywali również obszary dzisiejszej Norwegii. Ponadto przez pewien czas narzucili swoje zwierzchnictwo Anglii; miało to miejsce w pierwszej połowie XI wieku. Wpływy duńskie zaznaczyły się również na terytorium dzisiejszej Polski; przez pewien czas mieli w swym posiadaniu Pomorze. Opanowanie Pomorza stanowiło część szerszej akcji mającej na celu objęcie kontroli nad Basenem Morza Bałtyckiego.

Kres duńskiej ekspansji położyli Niemcy, którzy pokonali Duńczyków w bitwie pod Bornhoved w 1227 roku. Wówczas to Dania straciła na rzecz zwycięzców większość swego terytorium i na dłuższy czas zaprzestała podbojów kolejnych obszarów. Na kryzys ten nałożyła się również trudna sytuacja polityczna wynikająca z faktu, że duńscy możnowładcy starali się przejąć władzę w kraju i ograniczyć znaczenie króla.

Krajem miotały różnorakie konflikty. Znaczenie monarchii zostało znacznie ograniczone. Władzę w kraju dzierżyli wówczas możnowładcy. Mimo tego sytuacja chłopów w Danii była lepsza aniżeli w większości państw europejskich. Podczas gdy chłopstwo innych krajów uginało się pod ciężarem pańszczyzny w Danii około 1/3 terytorium spoczywało w rękach klasy chłopskiej. W tym czasie kraj znajdował się w bardzo trudnej sytuacji i wszystko wskazywało na jego rychły koniec. W pierwszej kolejności doszło do usamodzielnienia się Szlezwiku oraz Holsztynu. Osłabienie kraju wykorzystała sąsiednia Szwecja; wojska szwedzkie wkroczyły na teren Skanii. Prawo do południa kraju zaczęli rościć sobie również rządzący w Szlezwiku i Holsztynie książęta oraz hrabiowie.

Poprawa ogólnej sytuacji w kraju nastąpiła w okresie 1340- 1375, kiedy władzę królewską sprawował Waldemar IV Atterdag. Monarcha sprzymierzył się z warstwą chłopską oraz rycerską przeciwko możnowładcom, by ograniczyć ich wpływy w Danii. Fundusze na przywrócenie krajowi ziem pozostających w rękach feudałów udało się pozyskać ze sprzedaży Estonii, która w ten sposób stała się własnością Państwa Krzyżackiego. Wydarzenie to miało miejsce w roku 1346. Oprócz tego Dania postanowiła oddzielić się od Hanzy. kolejny władca duński- Waldemar IV zagarnął tereny położone w bezpośrednim sąsiedztwie Cieśniny Sund, co stało się ciosem dla krajów zrzeszonych w Hanzie. Z kolei włączenie do kraju bałtyckiej wyspy Gotlandii jeszcze pogłębiło kryzys tej organizacji. Dla państw hanzeackich wyspa ta stanowiła strategiczne miejsce wykorzystywane w czasie żeglugi po Bałtyku. Jeszcze w wieku XIV, a dokładnie w roku 1380, Dania powiększyła swe terytorium o Islandię, a 17 lat później zawarła unię personalną z Norwegią oraz Szwecją. Fakt ten stał się istotny w walce Danii przeciwko Hanzie. Władca duński Eryk Pomorski pragnąc powiększyć wpływy swego kraju na Morzu Bałtyckim podjął decyzję o obłożeniu podatkiem celnym wszystkich jednostek przepływających przez Cieśninę Sund. Faktycznie jednak Dania posiadła władzę nad tym akwenem nieco później, gdy pokonała Szwecję oraz Hanzę. Było to możliwe dzięki zawarciu kolejnej unii personalnej, tym razem ze Szlezwikiem i Holsztynem, które to wydarzenie miało miejsce w roku 1460.

Ważnym wydarzeniem w dziejach Danii była reformacja. W roku 1536 Chrystian III przyjął zasady luteranizmu. Jednocześnie zadecydował o sekularyzacji majątku należącego dotychczas do kościoła. Wpłynęło to bardzo korzystnie na kondycję państwa, które w ten sposób znacznie się wzbogaciło. Okres ten w dziejach Danii zapisał się jako bardzo korzystny pod względem gospodarczym; mieszkańcy żyli dostatnio, zaczęli też przejawiać zainteresowania innymi sferami życia, m. in. kulturą. Właśnie dlatego XVI wiek wniósł bardzo wiele w dorobek duńskiej kultury narodowej. W tym czasie znacznie rozrosła się sieć miejska kraju, a istniejące już miasta rozrastały się. Był to również złoty okres dla nauki duńskiej, która przeżywała silny rozwój. Problemem stało się utrzymanie wpływów w obszarze Bałtyku, jako że Szwecja zaczęła sobie rościć prawa do tego regionu. By bronić swych posiadłości Dania zaangażowała się w wyniszczające kraj wojny, które miały miejsce w latach 1563 - 1570, a następnie 1611 - 1613. Nie umocniły one jednak pozycji kraju, a wręcz przeciwnie. Znacznie obciążyły budżet państwa oraz przyniosły wiele strat, zarówno materialnych jak i duchowych. Ostatecznie nie udało się utrzymać dominującej pozycji w rejonie bałtyckim i już w połowie XVII wieku morze to stanowiło akwen pozostający pod całkowitym zwierzchnictwem Szwecji. Potwierdzały to traktaty pokojowe podpisane w Bromsebro (1645) orz Roskilde (1658). Traktaty te zamykały okres w dziejach Danii, w którym kraj ten miał pozycje mocarstwa na arenie europejskiej.

Polska miała swój wkład w obronę pozycji duńskiej, bowiem w czasie trwania ostatnich starć ze szwedzkim przeciwnikiem, król Jan Kazimierz wysłał oddział wojsk polskich pod wodzą S. Czarneckiego, by te wspomogły Duńczyków i nie dopuściły do ekspansji Szwedów. Wydarzenie to miało miejsce w roku 1658.

Ostatecznie jednak Dania utraciła swe wpływy, a jej terytorium uległo znacznemu zmniejszeniu. Po odniesionej porażce w wojnach szwedzkich w roku 1660 podjęto decyzję o zmianie ustroju Danii na monarchię dziedziczną, w której władza przechodzić miała zarówno na potomka męskiego jak i żeńskiego. postanowiono również, że król będzie dzierżył absolutna władze w państwie, a warstwa szlachecka utraci większość posiadanych dotychczas przywilejów. W tym czasie poprawiła się natomiast sytuacja ludności miejskiej, stopniowo zyskiwała ona na znaczeniu. Państwo nadal pogrążone było w kryzysie, który pogłębiała ogólna zła sytuacja gospodarcza w Europie oraz zaangażowanie się Danii w wojnę północną, która trwała aż 21 lat (1700- 1721).

Nadzieja na odbudowanie dawnej pozycji Danii i jej znaczenia na arenie międzynarodowej zaświtała w wieku XVIII, kiedy to państwa europejskie na coraz większą skalę podejmowały handel z terenami zamorskimi. W tym czasie dwa mocarstwa- Francja i Anglia zaciekle konkurowały ze sobą o wpływy na kontynencie azjatyckim i w Ameryce. Dania upatrywała możliwość wykorzystania tej rywalizacji i ogarnięcia swymi wpływami innych obszarów pozaeuropejskich. Na początku skierowano flotę duńską na Wschód. Udało się zająć Wyspę Świętego Tomasza oraz Indie Zachodnie. Utworzono wówczas specjalne kompanie, które miały zajmować się handlem z Indiami; były to: Kompania Wschodnioindyjska oraz Kompania Zachodnioindyjska. Pozycja Danii jako ważnego ośrodka handlowego znacznie się wtedy umocniła. Kraj ten eksportował wiele produktów do innych rejonów Europy (m. in. do państw Basenu Morza Śródziemnego, Anglii, Niderlandów) oraz do Ameryki.

W okresie oświecenia sytuacja w Europie uległa zasadniczym zmianom, które nie ominęły także Danii. W roku 1778 miało miejsce uwłaszczenie chłopów. W ten sposób ogromne rzesze osób pracujących dotychczas poddańczo u właścicieli ziemskich mogło podjąć pracę w każdym innym zawodzie. Dało to impuls dla rozwoju przemysłu. W tym samym wieku Dania jeszcze raz zaangażowała się w działania wojenne stając tym razem po stronie francuskiej w czasie wojen prowadzonych przez Napoleona. Poparcie udzielone Francji nie opłaciło się; w wyniku walk prowadzonych z Anglią Dania straciła Norwegię i Helgoland. Odbiło się to na ogólnej pozycji tego państwa, które wyniszczone wojną i osłabione stratami, nie miało dosyć środków by konkurować z mocarstwami europejskimi w podboju innych kontynentów.

XIX wiek przyniósł ogólne pogorszenie nastrojów społecznych, co wywołane zostało katastrofalną sytuacją finansów państwowych. Dodatkowo krajem wstrząsnął kryzys rolny, co uruchomiło lawinową reakcję obywateli sprzeciwiających się monarchii absolutnej. Zaczęły powstawać stowarzyszenia i partie zrzeszające obywateli Danii. Jednym z nich było Towarzystwo Przyjaciół Chłopa, do którego powstania doszło w roku 1846. Członkowie tej organizacji pragnęli zrównania praw warstwy chłopskiej, tak by członkowie tej warstwy nie czuli się obywatelami drugiej kategorii.

Wiosna Ludów przyniosła Danii konstytucję; uchwalona ona została w czerwcu 1849 roku. Konstytucja wprowadziła parlament (Rigstag) składający się z dwu izb oraz rząd. Niestety nie był to jednak pomyślny okres w dziejach Danii, gdyż Prusy i Austria pragnące wywalczyć wpływy w podległych Danii Szlezwiku i Holsztynie zaatakowały kraj argumentując swój atak koniecznością dbania o mniejszość niemiecką zamieszkującą te księstwa. Dania nie była w stanie odeprzeć ataku dwóch agresorów i w wojnie tej poniosła klęskę. Szlezwik i Holsztyn stał się własnością Austrii oraz Prus, oprócz tego Dania utraciła również Lauenburg.

Po klęsce wojennej i utracie części swego terytorium Dania skupiła się na rozwoju wewnętrznym, a zwłaszcza na kwestiach naukowych i gospodarczych. Zmiany zaszły również w rolnictwie duńskim, które zmieniło profil produkcyjny z uprawy zbóż na hodowlę. Wywołane to zostało zalewem rynków europejskich tanim zbożem sprowadzanym z Rosji oraz Ameryki. Po pewnym czasie stała się ważnym dostawcą produktów pochodzenia zwierzęcego, głównie masła, jaj oraz bekonów. Rolnictwo Danii miało się dobrze, a działania podejmowane w celu jego unowocześnienia przynosiły pożądane rezultaty. Stosowano nowoczesne sposoby produkcji oraz techniki organizacyjne. Producenci zrzeszali się w różnego rodzaju agencjach rolnych, we wsiach pojawiały się spółdzielnie mleczarskie oraz ubojnie. Zaczęto coraz większą rolę przywiązywać do wprowadzania nowoczesnych, bardziej wydajnych odmian roślin uprawnych.

Zmiany w rolnictwie niewątpliwie wpłynęły korzystnie na ogólną sytuacje kraju; sprzedaż płodów rolnych oraz żywności na rynki międzynarodowe przynosiła całkiem pokaźne dochody i wpływała korzystnie na bilans handlowy Danii. Jedynym niekorzystnym aspektem unowocześniania rolnictwa był fakt, ze dotyczył on przede wszystkim bogatych gospodarstw i bardziej przedsiębiorczych chłopów. Ci natomiast, którzy nie nadążali za przemianami pozostawali daleko w tyle, co pogłębiało polaryzację społeczeństwa wiejskiego.

W drugiej połowie XIX wieku Danię jak i resztę Europy, ogarnął proces szybko postępującego uprzemysłowienia. Coraz więcej osób ze wsi podejmowało pracę w przemyśle, a to wiązało się z koniecznością zmiany miejsca zamieszkania. Procentowy udział mieszkańców miast w całkowitej liczbie mieszkańców kraju rósł lawinowo. Na początku XX wieku odsetek ten przekraczał już 40%, a w roku 1935 osiągnął 60%. Następstwem industrializacji było zrzeszanie się robotników w rozmaite związki i organizacje oraz partie, które miały na celu dbanie o interesy osób pracujących w przemyśle. W roku 1876 powstała Partia Socjaldemokratyczna, która początkowo nie miała zbyt wielkich wpływów w rządzie duńskim, jako że w tym czasie władze dzierżyły partie prawicowe. Dopiero wraz z utworzeniem rządu lewicowego (1901) pozycja lewicy w społeczeństwie duńskim na długo utrwaliła się. Miało to pozytywny wpływ na demokratyzację życia społecznego w Danii. Pod rządami lewicy udało się przeprowadzić wiele potrzebnych państwu reform m. in. systemu szkolnego oraz podatków.

W roku 1915 uchwalona została kolejna konstytucja, która przyznawała prawo wyborcze zarówno mężczyznom jak i kobietom. Kobietom prawo to przysługiwało dopiero od 35 roku życia, podczas gdy mężczyznom od 25.

Zniechęcona do wojen Dania nie zaangażowała się w przebieg I wojny światowej, przez co nie doświadczyła żadnych zniszczeń ani zmian terytorialnych. Mimo tego jej powierzchnia zmniejszyła się znacznie w roku 1918, kiedy to Islandia postanowiła stać się autonomiczna. od tej pory z Danią łączyła tą wyspę jedynie unia personalna. Stratę Islandii Dania wynagrodziła sobie odzyskaniem Szlezwiku, który ponownie przypadł w udziale Danii na drodze plebiscytu.

W latach 20. i 30. XX wieku władza w Danii spoczywała w rękach socjaldemokratów, którzy zawiązywali koalicje z partiami liberalnymi bądź radykalnymi. Na fali niezadowolenia społecznego lat 30. związanego z ogólnym pogorszeniem się sytuacji gospodarczej na świecie na znaczeniu zyskała partia komunistyczna, wysuwająca miedzy innymi postulaty ograniczenia bezrobocia.

Zawierucha drugiej wojny światowej nie ominęła Danii. Kraj zaatakowany został przez Hitlera 9 czerwca 1940 roku i praktycznie bez oporów uległ agresorowi. W czasie trwania wojny Duńczycy utworzyli Radę Wyzwolenia stojącą na czele ruchu oporu. Po zakończeniu wojny w Danii odbyły się wybory parlamentarne, które wygrała partia Venstre rządzona przez Knuda Kristensa. Wcześniej jednak, jeszcze w roku 1944 od Danii całkowicie odłączyła się Islandia, połączona z nią do tej pory unią personalną. Ważnym wydarzeniem było przystąpienie kraju do NATO, które miało miejsce w roku 1949. W roku następnym Dania sygnowała umowę ze Stanami zjednoczonymi "o wzajemnej obronie", natomiast w roku 1951 wyraziła zgodę na utworzenie na Grenlandii baz NATO-wskich.

Kilka lat później, w roku 1953, Dania przystąpiła do kolejnej organizacji międzynarodowej- Rady Skandynawskiej. Ponadto w latach 1959- 1972 była członkiem EFTA, natomiast od roku 1973 aż do dnia dzisiejszego jest członkiem EWG. Dania należy również do Unii Europejskiej.

Obecnie w Danii władza spoczywa w rękach partii socjaldemokratycznej oraz ugrupowań politycznego środka. W związku z tym, że system socjalny w tym kraju był przez szereg lat systematycznie rozbudowywany, obecnie podejmuje się działania mające na celu ograniczenie wydatków na cele socjalne.

Turystyka w Danii

Dania, z racji swego położenia oraz bogactwa historycznego, jest krajem atrakcyjnym turystycznie. Głównym ośrodkiem przyciągającym najwięcej turystów jest bez wątpienia Kopenhaga, położona na dwóch wyspach: wschodnim wybrzeżu Zelandii oraz wyspie Amager. Miasto obfituje w wiele cennych zabytków architektury. Za najcenniejszy z nich uznaje się pałac królewski Amalienborg; dodatkową atrakcja dla osób zwiedzających tą budowlę jest odbywająca się regularnie zmiana warty. Turyści licznie odwiedzają także: gmach Giełdy, Ratusz oraz kościoły. Kopenhaga posiada bogata ofertę muzeów; do najliczniej odwiedzanych należą: Muzeum Narodowe, Gliptoteka, Muzeum Thorvaldsena.

Oprócz Kopenhagi turyści często przybywają także do: Roskilde (średniowiecznej siedziby królów duńskich), Helsingor (słynny ze sztuki Szekspira zamek Kronborg), Odense (rodzinne miasto Andersena), Jelling (pierwsza stolica Danii). Oprócz miast do Danii przyciąga turystów urzekająca przyroda, a zwłaszcza klify Jutlandii, zelandii oraz wyspy Man. Dania, mimo niezbyt sprzyjającego klimatu obfituje w kąpieliska morskie, które zapełniają się plażowiczami w sezonie letnim. Z pięknych plaż słynie zwłaszcza Bornholm. szacuje się, ze do Danii przyjeżdża w ciągu roku ok. 5-6mln turystów, spośród których najliczniejsi są: Niemcy, Szwedzi, Norwegowie oraz Brytyjczycy.