PRZEMYSŁ, JEGO PODZIAŁ I ROLA W GOSPODARCE

  1. Przemysł- dział gospodarki zajmujący się eksploatacją i przetwarzaniem zasobów przyrody w sposób masowy, na produkty służące zaspokojeniu potrzeb człowieka, przy powszechnym użyciu maszyn i zastosowaniu podziału pracy.
  2. Rodzaje przemysłu:
    • wydobywczy
    • przetwórczy
    • tradycyjny
    • zaawansowanych technologii
    • środków produkcji
    • środków konsumpcji
    • ciężki
    • lekki

3. Przemysł decyduje o tempie rozwoju danego kraju.

4 Funkcje przemysłu:

  • produkcyjna( pozyskiwanie i przetwarzanie surowców i półproduktów na artykuły gotowe)
  • przestrzenna (decyduje o sposobie zagospodarowania terenu i przekształcaniu środowisk)
  • społeczna (wpływa na strukturę zawodowa i poziom życia ludności)

5. Przemysł przekształca środowisko geograficzne, przyspiesza procesy urbanizacyjne.

Podsumowanie:

  1. Przemysł dostarcza nie tylko maszyn i innych produktów niezbędnych do życia lecz bierze udział w tworzeniu PKB przez co wpływa na tempo rozwoju kraju.
  2. Różne gałęzie przemysłu pełnią w gospodarce podobną rolę.
  3. Tworzenie się ośrodków i okręgów przemysłowych przyspiesza procesy urbanizacji.
  4. Zatrudnienie w przemyśle powoduje zmianę warunków bytowych i stylu życia.

WSPÓŁCZESNE PRZEMIANY POLSKIEGO PRZEMYSŁU

  1. Przejście od centralnego planowania na zasady gospodarki rynkowej a w związku z tym zmiany w strukturze własności i wielkości przedsiębiorstw.
  2. Prywatyzacja polskiego przemysłu od 13 lipca 1990 r.
  3. Prywatyzacja dokonywana:

a)drogą kapitałową

b)drogą likwidacji

c)drogą prywatyzacji bezpośredniej

  1. Obecnie dąży się do upodobnienia polskiego przemysłu do przemysłu krajów wysoko rozwiniętych. Wymagana jest zatem restrukturyzacja polskiego przemysłu.
  2. Zmiany które zakłada restrukturyzacja:
    • Dostosowanie struktury gałęziowej do struktury popytu
    • Rozbudowa nowoczesnych gałęzi przemysłu
    • Stosowanie nowoczesnych technologii produkcji
    • Obniżenie kosztów wytwarzania
    • Zwiększenie roli zakładów małej i średniej wielkości
    • Deglomeracja okręgów przemysłowych
    • Tworzenie zaplecza badawczo- rozwojowego
  1. Najbardziej konieczna jest restrukturyzacja w regionie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.
  2. Tworzenie specjalnych stref ekonomicznych, których celem jest wspieranie restrukturyzacji na obszarach zagrożonych kryzysem gospodarki i bezrobociem strukturalnym.

PODSUMOWANIE:

1. Celem transformacji polskiego przemysłu jest upodobnienie go do przemysłu krajów wysoko rozwiniętych gospodarczo.

2. Głównymi kierunkami zmian zachodzącymi obecnie w przemyśle jest jego prywatyzacja, dążenie do zmniejszenia wielkości zakładów oraz stopniowe zastępowanie tradycyjnych gałęzi przemysłu nowoczesnymi.

3. Przyspieszenia restrukturyzacji przemysłu upatruje się w tworzeniu specjalnych stref ekonomicznych.

HANDEL ZAGRANICZNY POLSKI

1. Udział Polski w obrocie międzynarodowym jest niewielki i kształtuje się poniżej 1%. 

2. Polski handel zagraniczny przeżywał załamanie w początkach lat 90. XX w.; przyczyny:

  • Rozwiązanie Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej w roku 1991
  • Zerwanie umów o współpracy handlowej i kooperacyjnej z państwami należącymi do RWPG
  • Otwarcie gospodarki na świat i pojawienie się konkurencji producentów z krajów lepiej rozwiniętych od Polski
  • Liberalizacja przepisów co spowodowało napływ tanich towarów i ujawniło mało konkurencyjność polskich towarów na rynkach światowych

3.Słabość handlu zagranicznego Polski ponieważ:

      • Zacofanie technologiczne Polski
      • Wysokie koszty produkcji towarów
      • Niedostateczna promocja polskich artykułów na rynkach światowych
      • Brak konsekwentnej polityki państwa w zakresie handlu zagranicznego

4. Polski handel zagraniczny odbywa się z:

  • Niemcami (import maszyn, urządzeń, sprzętu transportowego ;eksport odzieży ,tkanin ,mebli i statków)
  • Włochami (import samochodów)
  • Stanami Zjednoczonymi
  • Francją
  • Holandią
  • Belgią
  • Państwami Skandynawskimi
  • Rosją
  • Chinami
  • Iranem
  • Indiami
  • Turcją
  • Brazylią
  1. Struktura towarowa handlu zagranicznego Polski zmieniła się. W imporcie wzrósł udział wyrobów przemysłowych, szczególnie przemysłu elektromaszynowego elektronicznego. W eksporcie natomiast spadł wywóz węgla kamiennego oraz niektórych wyrobów przemysłu elektromaszynowego. Zmiany te nie są korzystne.
  2. Bilans handlowy Polski jest ujemny.
  3. Bilans płatniczy ma saldo dodatnie.

PODSUMOWANIE

1. Obecnie większość wymiany handlowej Polska prowadzi z wysoko rozwiniętymi krajami Europy Zachodniej.

2. Głównym partnerem handlowym Polski są Niemcy.

3. Struktura towarowa handlu zagranicznego Polski z krajami wysoko rozwiniętymi nie jest dla nas korzystna.

4. Saldo bilansu handlowego Polski od 1991 r. jest ujemne.

5. Napływ do Polski obcego kapitału pozwala utrzymać dodatni bilans płatniczy kraju.

PRZEMIANY POLITYCZNE I SPOŁECZNO-GOSPODARCZE W EUROPIE

  1. W Europie na przełomie lat 80. i 90. nastąpiły istotne dla całego świat zmiany polityczne. Zaliczamy do nich:
    • Upadek systemu socjalistycznego w krajach Europy Środkowej i w ZSRR
    • Zjednoczenie Niemiec
    • Rozpad Układu Warszawskiego
    • Rozpad ZSRR w 1991 r.
    • Rozpad Jugosławii w wyniku czego powstały niepodległe państwa: Słowenia, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Macedonia, Serbia i Czarnogóra
    • Wojnę między państwami byłej Jugosławii
    • Podział Czechosłowacji na Czechy i Słowację
    • Transformację systemu ekonomicznego w byłych krajach socjalistycznych
    • Przystąpienie Polski, Węgier i Czech do NATO
    • Rozpoczęcie starań o przyjęcie do UE przez Czechy, Słowacje

PODSUMOWANIE

1. Europa Środkowa jest regionem w którym nastąpiły największe zmiany polityczne.

2. PO roku 1989 rozpoczął się proces głębokich zmian w krajach Europy Środkowej, przychodzących od systemu socjalistycznego do gospodarki rynkowej. Przemiany polegają na demokratyzacji życia politycznego oraz transformacji gospodarczej, która jest trudnym procesem.

3. Polska wraz z Węgrami i Czechami uznawana jest za jednego z liderów przemian, choć proces transformacji łączy się z wysokimi kosztami społecznymi.