1. Bąk (Botaurus stellaris)

W Polsce występuje na nizinach. Przypuszcza się, że w naszym kraju jest obecnie ok. 1000 par lęgowych, rozsianych na terenach nizinnych. Jest to gatunek znajdujący się pod ścisłą ochroną. Najwięcej par tych ptaków można spotkać w dolinie Narwi, Baryczy, Biebrzy, jak również na pojezierzach. Pierwsze skamieniałości bąków pochodzą z holocenu. Znane są obecnie trzy podgatunki tego ptaka. Zamieszkuje południe Europy oraz środkową część kontynentu. Występuje również w Azji, na południu i północy Afryki. W Polsce występuje na niżu. Areały lęgowe bąków są rozproszone i z pojedynczymi parami. Najwięcej siedlisk lęgowych spotykanych jest w dolinie Narwi, Baryczy; na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim, w Kotlinie Biebrzańskiej, na Pomorzu (ale nie na całym), na Mazurach i w wybranych miejscach w Wielkopolsce. Obecnie w Polsce jest coraz mniej miejsc, gdzie bąki mogą żyć i rozmnażać się. Spowodowane jest to odwadnianiem terenów podmokłych, naruszaniem biegu rzek, wycinaniem i wypalaniem roślinności szuwarowej, obficie występującej zwłaszcza na Mazurach (tutaj szuwary są wycinane i wykorzystywane do celów przemysłowych). W dolinach wielu rzek i w okolicach jezior wypala się roślinność, będącą naturalnym siedliskiem życia i miejscem schronienia dla bąków. Do zmniejszania się populacji bąka przyczyniło się też oczyszczanie stawów rybnych. Z powodu degradacji naturalnych siedlisk bąka, liczebność ptaka w Polsce ciągle maleje i jest on zagrożony wyginięciem. Konieczne jest wprowadzenie zakazów i nakazów, dzięki którym będzie można uratować nienaruszone do tej pory tereny, na których ptak może żyć i się rozmnażać.

  1. Gągoł (Bucephala clangula)

W Polsce występuje w północno-zachodniej części kraju. Przypuszcza się, że występuje ok. tysiąca par lęgowych. Populacja tego ptaka prawdopodobnie staje się w ostatnich latach liczniejsza, co jest bardzo pozytywnym zjawiskiem. Gatunek chroniony prawem łowieckim. Pierwsze szczątki tego gatunku datowane są na plejstocen. Ptak zasiedlający głównie Krainę Wielkich Jezior, Puszczę Augustowską, Mazury, Pojezierze Iławskie, Pojezierze Olsztyńskie, Pojezierze Mrągowskie. Występuje także w Borach Tucholskich, na Pojezierzu Wałeckim, Kaszubskim, w Wielkopolsce (głównie w Puszczy Noteckiej). Nielicznie występuje też w innych rejonach, np. na Dolnym Śląsku. Gągoł zwiększa swoją liczebność w Polsce dzięki powstawaniu zbiorników retencyjnych, stawów rybnych, które chętnie zasiedla. Zasiedla też tereny leśne lub położone w pobliżu lasów. Wzrost liczebności gągoła mógłby jednak być większy, gdyby nie wycinano lasów w pobliżu rzek i stawów. Doliczono się w naszym kraju ponad 500 par gągołów. Nie jest to oczywiście duża liczba, ale wykazuje tendencję do wzrostu, co jest zjawiskiem zadowalającym. Jest też dużo osobników żyjących pojedynczo, które nie gniazdują. Najprawdopodobniej są to ptaki niedojrzałe płciowo, które nie są zdolne do rozrodu. W ostatnich latach liczebność tego gatunku stale wzrasta. Obserwuje się też zwiększanie się areałów zajmowanych przez gągoła.

W kwietniu samica składa od 6 do 11 jaj (w dziupli drzewnej), młode po wylęgu wyskakują z dziupli. Gągoły odżywiają się małymi zwierzętami bezkręgowymi, czasem też roślinami.

  1. Batalion (Philomachus pugnax)

Jest to ptak nieliczny, gnieżdżący się na terenach bagiennych i łąkowych północno-wschodniej części kraju. Objęty jest ochroną i zakazem odstrzałów. Jego populacja z roku na rok maleje. Zmienność osobnicza wśród batalionów jest duża. Występuje głównie w okolicach Bagna Biebrzańskiego. Gniazda ptaków spotykano też nad Narwią. Kilkanaście par lęgowych napotkano w okolicach Wizny na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim oraz w okolicach Serocka i Drohiczyna nad Bugiem, w rejonie Modlina oraz Dęblina koło Zalewu Sulejowskiego na Pilicy, w okolicach Łęczycy nad Bzurą. Oprócz tego, ptaka spotykano również w okolicach Zbiornika Kostrzyńskiego, w dolinie Warty. Ptak zasiedla również Bagna Kramskie. Pojedyncze pary lęgowe zakładają gniazda w dolinach Wisły, Warty i Bugu, Odry, w okolicach Jeziora Gardno i Jeziora Łebsko.

Człowiek niszcząc środowisko wprowadza zmiany, z powodu których ptaki tracą swoją niszę ekologiczną. Osuszanie dolin rzecznych w celu zyskania żyznych gleb pod uprawę powoduje zanikanie terenów podmokłych, które są siedliskiem batalionów. Ptaki tracą tereny, na których mogłyby gniazdować, wskutek czego spada liczebność populacji i bataliony są zagrożone wyginięciem. Tego typu problem występuje nie tylko w Polsce, ale też w innych krajach. Nie podejmuje się działań zmierzających do zaprzestania niszczenia naturalnych siedlisk batalionów. Przypuszcza się, że na terenie całej Polski żyje obecnie zaledwie kilkaset samic tego gatunku. Samców jest więcej. W dwudziestym wieku nastąpił drastyczny spadek liczebności batalionów w Polsce i w Holandii (obecnie ptaków jest dziesięć razy mniej, niż w czasach, gdy posiadały one tereny, na których mogły się rozmnażać). Ilość batalionów utrzymuje się na stałym poziomie w krajach takich, jak Norwegia, Finlandia czy Estonia, gdzie ochrona środowiska jest sprawą priorytetową. Ostatnie lata w Polsce przyniosły 50-procentowy spadek populacji batalionów, żyjących na Bagnach Biebrzańskich. Prognozy, co do dalszego losu batalionów w Polsce nie napawają optymizmem.

  1. Błotniak zbożowy (Circus cyaneus)

W Polsce gniazduje rzadko i w niektórych regionach. Szacuje się, że na terenie naszego kraju jest łącznie nie więcej, niż 70 par, z których większość za siedliska lęgowe wybiera Bagna Biebrzańskie. Oczywiście jest to gatunek podlegający ścisłej ochronie. W obrębie tego gatunku osobniki mogą różnić się od siebie (politypowość). Zajmuje w Polsce tereny nizinne. Jest znacznie rozproszony. Nie występuje w Małopolsce i na Górnym Śląsku. Kotlina Biebrzy jest obszarem najczęściej zasiedlanym przez te ptaki. Kilka - kilkanaście par gniazduje w okolicach ujścia Odry, nad Zalewem Szczecińskim i na Wyspie Wolin. Kilka par spotykanych jest nad Wartą w okolicach Konina. Pojawia się czasem nad Jeziorem Lubie, Jeziorem Łebsko, w Dolinie Wisły, na Mazurach koło Łężan. Jest to gatunek, który preferuje torfowiska oraz obszary nadrzeczne. Niestety, są to tereny w Polsce osuszane, co powoduje zmniejszanie się siedlisk zamieszkiwanych przez błotniaka i redukcję liczby par lęgowych na terenie naszego kraju. Gniazdo budowane jest na ziemi wśród roślinności. Samica składa 3-5 jaj. Ptak odżywiający się owadami, jaszczurkami, małymi ssakami i ptakami. Trawy, wśród których gniazdują błotniaki są w Polsce zastępowane innymi gatunkami traw, które są koszone i to w okresie, kiedy błotniaki zakładają gniazda. Liczebność populacji w Polsce ciągle maleje. Można temu przeciwdziałać zabraniając wypalania traw, niszczenia roślinności naturalnie porastającej tereny rzeczne. Trzeba też walczyć z kłusownikami, którzy znacznie ograniczają liczebność błotniaka.

5. Hełmiatka (Netta rufina)

Jest to ptak gnieżdżący się nad stawami i jeziorami. W Polsce występuje głównie w części północno-zachodniej kraju. Jest to gatunek chroniony prawem łowieckim (podlega ochronie sezonowej). Długość ciała ptaka wynosi ok. 50 cm. Pod szyją, na piersi, brzuchu i na kuprze czarne zabarwienie. Głowa rdzawopomarańczowa, dziób czerwony. Samica jest szarobrązowa, ma białe policzki. Młode podobne do samicy. Gniazduje głównie w trzcinie, raz w roku. Samica składa kilka-kilkanaście jak wysiadywanych ok. 4 tygodni. Hełmiatki żywią się głównie roślinnością wodną, czasem drobnymi zwierzętami (pokarm zdobywany w zbiorniku wodnym, ptak nurkuje w poszukiwaniu jedzenia). Nie ma różnic w wyglądzie ptaków należących do tego gatunku (samce są zawsze takie same, samice również, choć istnieje wyraźny dymorfizm płciowy). Ptaki te występują głównie w okolicach Zatoki Elbląskiej, na Mazurach (Jezioro Śniardwy, Łuknajno). Obserwuje się wzrost liczebności populacji ptaka, która jest niestety bardzo mała w naszym kraju i z tego powodu bardzo

zagrożona.

  1. Nur czarnoszyi (Gavia arctica)

Jest to duży ptak wędrowny, związany ze zbiornikami wodnymi, w których zdobywa pożywienie. Gatunek znajdujący się pod ochroną. W okresie lęgowym najczęściej można go spotkać na Pojezierzu Mazurskim oraz w rejonie Kotliny Biebrzańskiej. Rozwijająca się turystyka oraz działalność rybacka sprawiają, że spokojne żerowanie tego ptaka jest zakłócone, co na pewno nie pomoże w ochronie tego gatunku i zwiększeniu jego liczebności. Ptak ten gniazdował kiedyś w Polsce, lecz teraz tylko zimuje w naszym kraju. Zdarza się jednak, że co kilka lat jakaś para lęgowa tych ptaków zakłada w Polsce gniazda. Być może uda się kiedyś odnowić polską populację tego nura.

7. Kania rdzawa (Milvus milvus)

Zamieszkuje tereny nizinne naszego kraju, jednak najliczniejsza jest na zachodzie. Podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Zamieszkuje obrzeża lasów w pobliżu zbiorników wodnych (jezior, stawów), spotykany też na obszarach rolniczych. W Polsce jest kilkaset par tych ptaków. Najwięcej na terenie województwa zachodniopomorskiego, w okolicach Piły, Koszalina. Także na Dolnym Śląsku obserwuje się ok. 20 par. W Polsce centralnej i na wschodzie kraju jest bardzo nieliczny, rzadko spotykany. Samica składa 1-3 jaj, które są wysiadywane przez pięć tygodni. Po tym czasie wykluwają się młode, które osiągają zdolność lotu po dwóch miesiącach. Kania przyjmuje pokarm zwierzęcy - kręgowce i bezkręgowce, czasem padlinę. Pomimo, że przez ostatnie stulecia obserwowano spadek liczebności populacji tych ptaków na terenie Europy, to obecnie populacja zaczyna się odradzać. Również w Polsce rośnie liczba osobników należących do tego gatunku.

  1. Kormoran czarny (Phalacrocorax carbo)

Jest to ptak nieliczny, który gniazduje na północy i wschodzie Polski. Gatunek objęty ochroną. Obserwuje się wzrost liczby liczebności kormorana. Jest 29 gatunków kormoranów, a trzy z nich występują w Europie. Tereny zasiedlane przez kormorany czarne, to Mazury i Pomorze, pojawia się także na terenach nizinnych Polski. Przeprowadzane w latach osiemdziesiątych liczenie gniazd kormoranów czarnych dało wynik ok. 3700 (należy pomnożyć tą wartość przez dwa i otrzymujemy ilość osobników). Dodatkowo w skład populacji wchodzą osobniki młode, niezdolne do rozrodu. Jeśli pod ochroną znajdą się biotopy zamieszkiwane przez kormorany, to gatunek ten nie wyginie, a jego liczba wzrośnie. Kormorany są bardzo dobrze przystosowane do zdobywania pokarmu, który stanowią ryby. Ptak nurkuje w wodzie i łapie upatrzoną ofiarę. Posiada ostry dziób i błonę pławną rozpiętą pomiędzy palcami. Potrafi pozostawać pod wodą przez ok. 30 sekund. Samica buduje na drzewie gniazdo, na wysokości kilku metrów. Składa od 3 do 6 jaj.

9. Mewa mała (Larus minutus)

W Polsce występuje tylko na północy. Jest bardzo niewiele tych ptaków w naszym kraju. Ptak chroniony. Zamieszkuje Półwysep Skandynawski, Środkową Europę (kraje bałtyckie), Syberię, Kazachstan. Jest to najmniejsza z wszystkich mew. Rzadko spotyka się mewę nad Jeziorem Łebsko, Jeziorem Żarnowieckim czy Gardnem. Obserwowano dość liczne pary na Bagnach Biebrzańskich. Mewa mała gniazduje na gęsto zarośniętych stawach, jeziorach i bagnach z oczkami wodnymi. Człowiek niestety niszczy naturalne siedliska gnieżdżenia się tych ptaków. Obecnie jest ich w Polsce kilkadziesiąt par. Mewy małe składają jaja raz do roku w liczbie 2-3. Wysiadywanie jaj trwa trzy tygodnie (z niewielkimi odchyleniami), a młode po wykluciu się osiągają zdolność do lotu w ciągu czterech tygodni. Pokarmem mewy małej są drobne zwierzęta kręgowe i bezkręgowe.

  1. Ohar (Tadorna tadorna)

Gniazduje przede wszystkim nad Morzem Bałtyckim, natomiast bardzo rzadko w oddaleniu od morza. Gatunek chroniony. W Polsce jego liczebność szacuje się na kilkadziesiąt par. Zamieszkuje, jak już wspomniano, przede wszystkim wybrzeże Bałtyku, spotykany jest także u ujścia Wisły, nad Jeziorem Lubiatowskim, nad Jeziorem Łebsko, J. Jamno i J. Gardno. Z tego względu, że wybrzeże Bałtyku jest coraz bardziej zajmowane przez człowieka i zmniejszają się tereny nadmorskie, pozostawione w naturalnym stanie, można przypuszczać, że liczebność tego ptaka zacznie w Polsce spadać. Na razie jednak ptak jest objęty ochroną i jego liczebność nieznacznie wzrosła. Polska populacja jest jednak zbyt mała, by mogła być stabilna, z tego też względu należy ją chronić. Gniazdo budowane jest zazwyczaj w ziemi. Samica wykopuje norę o głębokości 2-3 m. Zwykle zostają zajęte nory stworzone przez inne zwierzęta. Ptaki mogą też gniazdować na powierzchni ziemi. Samica składa od kilku do kilkunastu jaj, które sama wysiaduje przez cztery tygodnie. Karmieniem piskląt zajmują się oboje rodzice. Pokarmem oharów są małe bezkręgowce. Jak już wspomniano, ohar ze względu na swoje rzadkie występowanie w Polsce objęty jest całkowitą ochroną.

11. Orzeł bielik (Heliaetus albicilla)

W Polsce występuje ok. 130 par lęgowych tego ptaka. Jest on objęty ścisłą ochroną gatunkową. Zamieszkuje przede wszystkim obszar północnej Polski, tereny województwa zachodniopomorskiego. Największy ptak drapieżny naszego kraju. Waga orła bielika dochodzi do 6 kg, rozpiętość skrzydeł wynosi ok. 1 m, a rozpiętość skrzydeł dwa i pół metra. Przedstawiciele obu płci są jednakowo ubarwieni. Samica jest nieco większa od samca. Składa 1-2 jaja (1 lęg) w ciągu roku, które wysiadywane są przez oboje rodziców. Wysiadywanie trwa 5 tygodni. Młode pozostają w gnieździe ponad 2 miesiące. Dojrzałość płciową orzeł bielik osiąga w wieku 5 lat. Jest to ptak drapieżny, obdarzony potężnym dziobem, służącym do rozszarpywania mięsa ofiar. Silne i ostre szpony umożliwiają skuteczne chwytanie ofiary. Orzeł bielik buduje gniazda na drzewach. Są one jednak w ogromnej ilości wycinane, dlatego też - oprócz ścisłej ochrony ptaka - wprowadzono ochronę siedlisk lęgowych. Orzeł bielik jest ptakiem, który stanowi godło Polski.

  1. Orzeł przedni (Aquila chryzaetos)

Bardzo niewiele tych ptaków występuje w Polsce. Kilkanaście par lęgowych zlokalizowano w Karpatach i na obszarze mazurskim. Gatunek znajdujący się pod ścisłą ochroną. W latach osiemdziesiątych znajdowano gniazda tych ptaków w wielu rejonach Polski, jednak obecnie występuje już tylko w Karpatach. Przyczyną zanikania gatunku w naszym kraju jest masowy wyręb lasów. Pozbawia się orła przedniego w ten sposób drzew do zakładania gniazd. Pokarmem tego ptaka są ssaki i ptaki. Gniazdo jest duże, zbudowane z drobnych gałęzi w koronach drzew. Samica składa 2-3 jaja. Samica jest większa od samca i waży ok 4, 5 kg, natomiast samiec 3,5 kg. Ptaki osiągają dojrzałość płciową w wieku pięciu lat. Długość ciała wynosi ok. 80 cm, rozpiętość skrzydeł o. 2 m (czasem nawet 220 cm). Jeszcze niedawno jedna para orła przedniego gniazdowała w Tatrach, obecnie jednak już jej nie ma. Pozostało tylko niewiele par w Karpatach i na Mazurach.

  1. Orzełek włochaty (Hieraetus pennatus)

Gatunek znajdujący się pod ścisłą ochroną. W Polsce występuje kilka par tego ptaka, najwięcej w Puszczy Białowieskiej, która jest doskonale zachowanym pierwotny ekosystemem (jedynym w Europie). Pojedyncze pary gniazdują też na Mazurach i w Kotlinie Biebrzy. Być może nastąpi wzrost populacji w przyszłości. Jest to ptak drapieżny o długości ciała ok. 50 cm, rozpiętości skrzydeł 120 cm i wadze dochodzącej do 1 kg. Zamieszkuje duże lasy liściaste i mieszane. Gniazdo jest budowane na wysokim drzewie. Para wyprowadza jeden lęg w ciągu rok. Samica składa zwykle 2 jaja, które wysiadywane są przez obydwoje rodziców w czasie ok. 37 dni. Pożywieniem są małe ptaki i ssaki.

  1. Puszczyk uralski (Strix uralensis)

Jest to drapieżny ptak, należący do rodziny puszczykowatych. W Polsce występuje w Karpatach i na Mazurach. Gatunek podlegający ścisłej ochronie. Znajdowano też lęgowiska tego ptaka w okolicach Przemyśla i w Puszczy Niepołomickiej. Istnieją niepotwierdzone doniesienia, że ptaka tego widziano również w okolicach Kazimierza Dolnego. Nie występuje raczej w Tatrach. Wyrąb lasów bez wątpienia wpływa na spadek liczebności osobników puszczyka uralskiego. Nie jest dokładnie znana ilość tych ptaków w Polsce. Przypuszcza się, że może ich być 200-300 par. Prognozy co do przyszłości puszczyka uralskiego w Polsce nie są najgorsze. Być może jego liczebność nie będzie w najbliższych latach spadać, a nawet zacznie rosnąć. Nie ma różnic w upierzeniu pomiędzy przedstawicielami obu płci. Samica jest za to znacznie większa od samca. Długość ciała ok. 60 cm, waga od 600 g do 1200 g, rozpiętość skrzydeł 100-200 cm. Gatunek zamieszkujący stare lasy iglaste, czasem mieszane. Gniazdo jest zakładane w środku lasu w dziupli albo wykorzystywane jest gniazdo innych ptaków (z rodziny sokołowatych). Ptaki wyprowadzają jeden lęg w ciągu roku w okresie lutego i maja. Samica składa 3-4 jaja, które wysiaduje sama przez 4 tygodnie. Pisklęta osiągają zdolność do lotu po pięciu tygodniach życia. Puszczyki uralskie żywią się gryzoniami i małymi ptakami.

  1. Rybitwa białoczelna (Sterna albifrons)

Jest to ptak wodny średniej wielkości. W Polsce gniazduje rzadko, a przelatuje w kwietniu i maju oraz w sierpniu i wrześniu. Gatunek podlegający ścisłej ochronie. W naszym kraju może być nieco ponad 100 par lęgowych, zakładających gniazda głównie na wybrzeżu Bałtyku i w dorzeczach Wisły oraz Warty. W Polsce występuje coraz rzadziej. Nie ma w zasadzie różnic pomiędzy przedstawicielami obu płci tego gatunku (brak dymorfizmu płciowego). W czasie godów ptaki mają białe czoło, czarną wierzchnią stronę głowy, popielaty kolor skrzydeł i grzbietu, skrzydła zakończone ciemną barwą. Poza tym reszta ciała ma biały kolor. Dziób tych ptaków jest żółty, na końcu czarny. Nogi ptaków są żółte. Młode ptaki mają ciemny rysunek da skrzydłach i grzbiecie, ale poza tym są podobne do rodziców. Długość ciała wynosi ok. 25 cm (średnio), rozpiętość skrzydeł ok. 50 cm, waga ok. 50 g. Jest to najmniejsza z rybitw. Zamieszkuje tereny położone nad brzegiem morza, a także brzegi rzeczne. Ptak zakładający gniazda w koloniach. Gniazdo jest zwykle umieszczone na piaszczystym lub żwirowym brzegu. Ptaki składają jaja raz do roku, od kwietnia do czerwca. Samica składa 2-3 jaja. Wysiadywanie jaj trwa do 24 dni (wysiadują oboje rodzice). Po trzech tygodniach od wylęgu młode są gotowe do wylotu z gniazda. Pokarmem dla rybitw białych są głównie ryby, ale także bezkręgowce żyjące w wodzie.

  1. Tracz długodzioby (Mergus serrator)

Ptak podlegający ścisłej ochronie gatunkowej. W Polsce gniazduje bardzo niewiele par, bo ok. 30. Stopniowo zanika. Występuje na pojezierzach. Polska i Niemcy są krajami, w których przebiega południowa granica zasięgu tego gatunku. Populacja w Polsce już raczej nie będzie się rozwijać. Nie ma dla niej dogodnych warunków do rozwoju. Znad morza ptaki te zostały już wyparte. Obecnie pozostały im do życia tylko pojezierza. Wzmożony ruch turystyczny jest przyczyną takiego stanu rzeczy. Przedstawiciele obu płci tego gatunku mają na głowie charakterystyczny postrzępiony i rozdwojony czub. Samiec jest większy od samicy, a w okresie godowym jego głowa oraz górna część szyi są czarne. Od dołu szyja jest biała z przebiegającą przez cały grzbiet wzdłuż kręgosłupa czarną linią. Pierś koloru rdzawego z czarnymi pręgami. Brzuch jest biały, a ogon, boki oraz część ciała położona nad ogonem są szare. Nogi oraz dziób są czerwone. Samica ma rdzawą górną część szyi oraz głowę, szyja (dolna część) i podgardle są białe, pozostała część ciała jest biała z ciemnymi odcieniami. Młode są podobne do samicy, podobnie jak samiec w okresie pozagodowym. Długość ciała ptaka mieści się między 50 a 60 cm. Rozpiętość skrzydeł wynosi ok. 80 cm, a waga waha się w zakresie od 700 do 1400 g. Ptak ten zamieszkuje czyste zbiorniki wodne oraz rzeki. Zasiedla obszary tajgi i tundry. Gniazdo jest budowane na ziemi w krzewach. Jaja znoszone są raz w roku w ilości od kilku do kilkunastu (jeśli jaja zostaną zniszczone lub lęg utracony, to samica może znieść jaja ponownie). Wysiadywaniem jaj zajmuje się samica przez okres 4-5 tygodni. Tracze są zagniazdownikami i młode opuszczają gniazdo wkrótce po wylęgnięciu się z jaj (1-2 dni po wylęgu). Pełne upierzenie wykształca się u młodych po dwóch miesiącach życia. Pokarmem traczy są tylko zwierzęta. Ptaki nurkują w poszukiwaniu pożywienia. Często żerują stadnie. Jest to gatunek ściśle chroniony. Nie wolno niszczyć jego gniazd, płoszyć ptaków, szczególnie w okresie wysiadywanie jaj, nie wolno ich zabijać.

  1. Wąsatka (Panurus biarmicus)

Ptak nieliczny w Polsce (ok. 100 par), gnieżdżący się na różnych obszarach. Zamieszkuje tereny leśne. Ostatnio wzrasta liczebność osobników, co jest zjawiskiem optymistycznym. Być może uda się odnowić populację wąsatki w Polsce, choć jest to bez wątpienia proces długodystansowy i trudny, ze względu na odbieranie ptakom przez człowieka naturalnych stanowisk życia. Gatunek ściśle chroniony w Polsce. Jest to ptak niewielki, długości 16 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 18 cm, natomiast ciężar ciała, to ok. 15 g. Zamieszkuje obszary trzcinowe, zarośnięte starorzecza. Gniazdo powstaje na pływającej roślinności wodnej. Ptaki wyprowadzają dwa lęgi w ciągu roku, składając 5-7 jaj. Wysiadywanie zaczyna się po zniesieniu ostatniego jaja i trwa ok. dwóch tygodni. Pisklęta opuszczają gniazdo po dwóch tygodniach życia. Pokarmem wąsatki są głównie owady. Konieczna jest ochrona terenów lądowych tego gatunku. Niewiele jest miejsc z unoszącą się roslinnością wodną, na której można zbudować gniazdo, w dodatku ukryte pomiędzy roślinnością trzcinową.

  1. Jerzyk (Apus apus)

Jest to gatunek wędrowny, przebywający w Polsce od maja do sierpnia. Jerzyki, to ptaki nieco większe od jaskółek. Upierzenie ptaków jest czarne, z białymi obwódkami na piórach skrzydeł, na podbródku i na czole drobne przejaśnienia. Ptak ten występuje w całej Europie (oprócz Islandii). Zimuje w Afryce, w części tropikalnej tego kontynentu. Naturalne miejsca gniazdowania tego ptaka, to dziuple drzew i szczeliny skalne, ale obecnie przystosował się do nowych warunków wywołanych presją człowieka na środowisko naturalne i coraz częściej gniazduje w miastach i na wsiach. Między majem a sierpniem ptaki przeprowadzają lęgi. Gniazdo budują z piór i drobnych liści czy traw, najczęściej chwytanych podczas lotu. Ptaki gniazdują raz w ciągu roku. Składają 1-2 jaja, które są wysiadywane do 25 dni przez samca i samicę na zmianę. Młode opuszczają gniazdo po ok. 7 tygodniach, czasem wcześniej. Wszystko zależy od warunków pogodowych i dostępności pokarmu, które wpływają na rozwój ptaków. Pokarm jerzyków stanowią owady. Jerzyki są świetnymi lotnikami i rzadko siadają na ziemi.

  1. Łabędź niemy (Cygnus olor)

Jeden z najcięższych ptaków latających, a z pewnością najcięższy ptak wodny. Występuje na różnych zbiornikach wodny. Jest gatunkiem częściowo wędrownym. Długość ciała ptaka, to ok. 150 cm. Upierzenie koloru czysto białego, zaś dziób pomarańczowy z czarną naroślą. Młode mają szare upierzenie, a ich dzioby nie są pomarańczowe, lecz ciemnoszare. Ptak ten występuje na Wyspach Brytyjskich, w Środkowej Europie, w południowej części Półwyspu Skandynawskiego. Jest to ptak pospolity, spotykany na większych zbiornikach wodnych. Pojawia się nawet na rzekach w miastach. Spotykany w stawach parkowych. Między majem, a lipcem ptaki wyprowadzają lęg (jeden w ciągu roku). Gniazdo zawierające 5-7 jaj jest budowane w gęstej roślinności pokrywającej brzeg zbiornika wodnego, wyściółka składa się z trzcin i suchych części roślinnych. Jaja są wysiadywane 5-6 tygodni przez samicę. Młode po wykluciu są zdolne do wędrowania z rodzicami (zagniazdowniki) i samodzielnego zdobywania pokarmu. Pierwsze loty rozpoczynają w wieku 4-5 miesięcy. Pokarmem są rośliny wodne wydobywane ze zbiornika wodnego dzięki długiej szyi. Łabędzie zjadają też roślinność nadwodną. Są często dokarmiane przez ludzi, zwłaszcza na obszarach miejskich. Łabędzie nieme mają charakterystyczny i łatwy do rozpoznania wygląd. Śnieżnobiałe upierzenie i szyja zagięta na kształt litery "S", to ich znak rozpoznawczy. Łabędzie przelatujące w grupach są słyszane już z dużej odległości, gdyż wydają charakterystyczny świst. Dokarmienie tych ptaków sprawia, że nie odlatują one na jesień, ale pozostają w miastach, zwłaszcza w zbiornikach wodnych na terenie parków czy w rzekach i zanieczyszczają wodę. Problemem też jest zamarzanie ptaków czy raczej ich przymarzanie do wody w czasie silnych mrozów, gdyż łabędzie przez cały czas pozostają na wodzie.

  1. Krzyżówka (Anas platyrhynchos)

Jest przodkiem kaczki domowej. Gatunek pospolity, częściowo wędrowny. Długość ciała krzyżówki dochodzi do 60 cm. Ptaki ładnie upierzone, cechujące się wyraźnym dymorfizmem płciowym. Kaczor ma ciemnozieloną głowę z metalicznym połyskiem, podgardle brązowe, brzuch szary, nogi pomarańczowe (podobnie jak u samicy), kuper czarny. Samice są całe brunatne z ciemnymi plamkami. Krzyżówka występuje w całej Europie, poza obszarami górskimi. Ptaki zamieszkują najróżniejsze zbiorniki wodne. Od kwietnia do czerwca trwa okres lęgowy krzyżówki. Gniazdo budowane jest z trawy i liści. Samica obficie wyściela gniazdo swym puchem. Gniazdo budowane jest nad brzegiem zbiornika wodnego wśród gęstej roślinności stanowiącej ochronę przed drapieżnikami. Para wyprowadza jeden lęg w roku, jednak w przypadku straty jaj lub piskląt, lęg zostaje powtórzony. Samica składa 6-10 jaj, które wysiaduje (sama) przez ok. 4 tygodni. Pokarmem krzyżówek są rośliny, nasiona, drobne bezkręgowce (ślimaki, kijanki).

Gągoł

Batalion

Błotniak zbożowy

Hełmiatka

Nur czarnoszyi

Kania rdzawa (ruda)

Kormoran czarny

Mewa mała

Ohar

Orzeł bielik

Orzeł przedni

Puszczyk uralski

Rybitwa białoczelna

Tracz długodzioby

Wąsatka

Jerzyk

Łabędź niemy

Krzyżówka

Bąk

Grzegorz Bania

ocena: 6

  1. Gągoł pochodzenie i adres zdjęcia: Wikipedia http://pl.wikipedia.org/wiki/Grafika:Bucephala_clangula.jpg
  2. Batalion http://www.czaplon.most.org.pl/galeria/karetta/2004-01/batalion.jpg
  3. Błotniak zbożowy http://www.blackforum.pnth.net/44/obrazy/drapiezcy/blotniak%20zbozowy.
  4. Hełmiatka http://mpancz.webpark.pl/helmiatka_pliki/image002.jpg
  5. Nur czarnoszyi http://ptakiprzygodzice.w.interia.pl/rzadkie/d/nurczarnoszyi.jpg
  6. Kania rdzawa http://www.zoo.poznan.pl/index/kania.jpg
  7. Kormoran czarny http://lutra22.w.interia.pl/20.jpg
  8. Mewa mała http://www.czaplon.most.org.pl/galeria/gatunki/larus_minutus_ad_zima.jpg
  9. Ohar http://www.differentphotos.com/IMAGES/T_tadorna1.jpg
  10. Orzeł bielik http://www.strykowski.net/zdjecia_lesne_zwierzeta_fotografia/Orzel_Bielik_Amerykanski_596.jpg
  11. Orzeł przedni http://www.zoo.poznan.pl/index/orzel_p.jpg
  12. Puszczyk uralski http://www.preparator.pl/_img/photo/l/sowa.jpg
  13. Rybitwa białoczelna http://www.faberart.toya.net.pl/DSCN9605_.jpg
  14. Tracz długodzioby http://www.avesphoto.com/website/pictures/MRGRBR-1.jpg
  15. Wąsatka http://www.salamandra.org.pl/news/2004/ryciny/fe_1miejsce0.jpg
  16. Jerzyk http://www.salamandra.org.pl/magazyn/b17/jerzyk.jpg
  17. Łabędź niemy http://mpancz.webpark.pl/labedz_pliki/image001.jpg
  18. Krzyżówka http://www.ziopapes.it/picchio_verde/picresidenti/Anas_platyrhynchos.JPG
  19. Bąk http://bornova.ege.edu.tr/~ekgt/bird_files/wildfowl/photos/hsif/balaban.jpg