Ptaki wywodzą się z gadów. Jednym z ich przodków był odnaleziony na terenie Niemiec praptak. (Archeopteryx litographica). Pochodził on z okresu późnojurajskiego. Charakteryzował się cechami zarówno gadzimi jak i ptasimi.

Cechy gadzie praptaka

Cechy ptasie praptaka

  • ciężki szkielet,
  • długi ogon,
  • kości czaszki połączone za pomocą szwów,
  • zęby w szczęce,
  • trzy palce w kończynie górnej zakończone pazurami,
  • dwuwklęsłe i płaskie kręgi.
ciało pokryte piórami, są lotki i sterówki kończyny przednie przekształcone w skrzydła, słabo zaznaczony grzebień na mostku obojczyki połączone w widełki, obecność kości skokowej

Cechy charakterystyczne ptaków

Ptaki są kręgowcami lądowymi. Mają stałą temperaturę ciała. Kości są pneumatyczne, czyli wypełnione powietrzem w środku. Dzięki temu szkielet jest lekki. Szczeki pokryte są rogowym dziobem. Ptaki nie maja zębów. Na mostku wykształcił się grzebień, do którego przyczepione są mięśnie. Przednie kończyny przekształcone są w skrzydła. Niektóre ptaki mają zredukowane kończyny górne, przez co utraciły zdolność do lotu. Są to np.. strusie, kazuary, kiwi, pingwiny. Ciało ptaków pokryte jest piórami konturowymi i puchowymi. Ptaki są rozdzielnopłciowe, jajorodne. Samica składa jaj, które następnie są wysiadywane przez nią lub przez samca w zależności od gatunku.

UKŁAD ODDECHOWY:

Zbudowany jest z niewielkich płuc o dużej powierzchni oddechowej i ze specjalnych worków płucnych połączonych z płucami. Jest ich 9( 4 parzyste, 1 nieparzysty). Dzielą się na przednie i tylne. Dzięki takiej budowie płuca są cały czas natlenione, nieważne czy jest to wdech czy wydech. Jest to tzw. podwójne oddychanie. Przy wdechu powietrze głównie przepływa do worków tylnych i do płuc. W czasie wydechu zużyte powietrze wypływa z płuc do worków przednich, a następnie na zewnątrz i jest to wydech. W tym samym czasie świeże powietrze zgromadzone w workach tylnych wpływa do płuc. Częstotliwość oddechów zależy od tego jak szybko ptak wymachuje skrzydłami. Przy wdechu ptak unosi skrzydła, przy wydechu opuszcza je. 

UKŁAD KRĄŻENIA:

Jest to układ zamknięty dwuobiegowy. Komora serca jest całkowicie przedzielona na prawą i lewą. Krew żylna nie miesza się z tętniczą. Funkcjonuje tylko prawy łuk aorty. Krwinki czerwone są jądrzaste.

UKŁAD WYDALNICZY:

U ptaków występuje nerka typu ostatecznego czyli tzw. zanercze. W nerkach nie dochodzi do zagęszczenia moczu, proces ten odbywa się w kloace. Ptaki wydalają kwas moczowy. Jest to duża oszczędność wody. Nie mają pęcherza moczowego. Kał i mocz mieszają się razem w kloace, gdzie jest ujście trzech układów: rozrodczego, wydalniczego i pokarmowego. Ptaki wydalają często kałomocz w locie, żeby pozbyć się niepotrzebnego balastu.

ROZWÓJ:

Ptaki są jajorodne. Do zapłodnienia dochodzi w drogach rodnych samicy. Samica składa jaja, które następnie jest wysiadywane przez jednego z rodziców.

Jajo zawiera dużą ilość materiału zapasowego dla rozwijającego się zarodka w postaci żółtka. Otoczone jest skorupką wapienną, która pełni funkcje ochronne.

Zarodki rozwijają się prawidłowo w wysokiej temperaturze, dlatego jaja są wysiadywane przez rodziców. Pisklęta wykluwają się zupełnie bezbronne, zależne od rodziców lub opierzone, gotowe radzić sobie bez opiekunów. Te pierwsze to gniazdowniki. Zalicza się do nich: drapieżne, kukułkowate, wróblowate, dzięciołowate, wróblowate, papugi, gołębie. Te drugie to zagniazdowniki: m.in. blaszkodziobe, kuraki, żurawie, perkozy.

LOKOMOCJA:

Ptaki opanowały różne środowiska życia, ale największym osiągnięciem jest to, że potrafią latać. Aby móc to robić musiały zajść diametralne zmiany budowie ciała w porównaniu z ich przodkami, gadami.

Kończyny przednie zostały przekształcone w skrzydła. Palce uległy redukcji. Na lądzie poruszają się na tylnych kończynach. Są dwunożne.

Ciało ptaków pokryte jest piórami, które zwiększają powierzchnie lotną. Pióro zbudowane jest ze stosiny i chorągiewki. Część stosiny zagłębioną w skórze to dudka. W środku dudki znajduje się dusza pióra, czyli zeschnięta resztka skóry właściwej. Chorągiewka zbudowana jest z promieni, promienie z promyków, a promyki z haczyków i listewek. Pióra dzielą się na konturowe i puchowe. Pióra puchowe pełnią funkcje izolacyjne. Pióra konturowe dzielą się na pióra okrywowe, lotki i sterówki. Lotki są asymetryczne, osadzone na skrzydłach. Sterówki są symetryczne i znajdują się na ogonie ptaka. Najczęściej jest ich od 8 do 34. to od nich zależy zmiana kierunku lotu ptaka. Ptaki mogą szybować i jest to lot bierny. Mogą też latać aktywnie, jest to lot trzepoczący.

Ptaki mają bardzo opływową sylwetkę.

UKŁAD SZKIELETOWY:

W nim zaszło również wiele zmian, które są przystosowaniem do lotu:

  • kończyny przednie przekształcone w skrzydła,
  • redukcja palców w kończynie przedniej,
  • obojczyki połączone "v- kształtnie,"
  • grzebień na mostku,
  • pneumatyczne kości,
  • brak zębów,
  • zrośnięte kości czaszki,
  • czaszka połączona z kręgosłupem za pomocą jednego kłykcia potylicznego,
  • redukcja liczby kręgów w odcinku ogonowym,
  • usztywnienie klatki piersiowej, obecność haczyków na żebrach.