Kronika Galla Anonima - charakterystyka bohaterów
Piast – skromny, pracowity oracz (rolnik), mieszkający pod Gnieznem. To postać wzorcowa – uosobienie pokory, gościnności, pracowitości i cnoty. Gdy dwóch obcych pielgrzymów zostaje przepędzonych przez Popiela, Piast bez wahania przyjmuje ich do swojego domu, częstując tym, co ma najlepszego. Jego skromność kontrastuje z bogactwem i pychą Popiela. W nagrodę za gościnność doświadcza cudu rozmnożenia jadła i piwa, a jego synowi Siemowitowi zostaje przepowiedziana wielka przyszłość. Piast jest więc protoplastą nowej, błogosławionej dynastii, wybranej przez Boga za skromność i cnotę.
Popiel – archetyp władcy złego i występnego. Gall opisuje go jako dumnego, okrutnego i nieczułego, gardzącego ubogimi i Bożymi znakami. Przepędza cudownych gości z własnego grodu, czym ściąga na siebie Bożą klątwę. Popiel jest symbolem pychy i upadku starego porządku – jego los (pożarcie przez myszy w wieży) ma charakter legendarny i moralizatorski, będąc przypowieścią o karze za pychę i brak gościnności. W kronice to czarny charakter – wzór władcy, którego należy się wystrzegać.
Siemowit – syn Piasta, wychowany w skromności i cnocie. Obcy goście na jego postrzyżynach nadają mu imię i przepowiadają mu chwałę. Po wygnaniu Popiela zostaje (według przekazu legendy) wybrany na księcia przez możnych, co symbolizuje zmianę dynastii i moralne oczyszczenie władzy. Gall opisuje go jako dzielnego i sprawiedliwego, budującego siłę i granice państwa. Jest uznawany za założyciela dynastii Piastów.
Lestek – syn Siemowita, pojawia się krótko, ale w pozytywnym świetle. Gall nazywa go dzielnym i mądrym władcą, który kontynuuje dzieło ojca. Choć jego czyny nie są opowiedziane szczegółowo, stanowi ogniwo w genealogii Piastów – symbol ciągłości cnoty i państwowości.
Siemomysł – ojciec Mieszka I. Gall przedstawia go jako potężnego i zasłużonego władcę, który pomnożył sławę rodu. Jego rządy przygotowały grunt pod wielką przemianę – chrzest Polski. Jest wzmiankowany z szacunkiem, ale nie ma wielu indywidualnych cech poza dbałością o potęgę dynastii.
Mieszko I – pierwszy historyczny władca Polski w kronice. Gall przedstawia go jako początkowo ślepego dziecka, co symbolizuje ślepotę całego narodu pogrążonego w pogaństwie. Cudowne odzyskanie wzroku w wieku siedmiu lat zapowiada jego misję – wprowadzenie Polski do chrześcijańskiej Europy. Mieszko, początkowo poganin żyjący w wielożeństwie, wyrzeka się dawnych obyczajów i przyjmuje chrzest z miłości do Dąbrówki i z politycznej mądrości. Gall podkreśla jego roztropność i zdolność do wielkiej przemiany. To władca odważny, mądry i gotów na ofiary dla dobra państwa.
Dąbrówka – czeska księżniczka, która odgrywa kluczową rolę w chrystianizacji Polski. Gall przedstawia ją w pozytywnym i niemal świętym świetle. Nie godzi się wyjść za poganina, zmuszając Mieszka do chrztu. Dzięki jej determinacji Polska wchodzi do świata chrześcijańskiego. Jest symbolem wiary, stanowczości i mądrości kobiecej, a także politycznej rozwagi.
Bolesław Chrobry – najbardziej wyidealizowany bohater kroniki. Gall maluje jego obraz z wielką czcią: niezwyciężony wojownik, pobożny chrześcijanin, wspaniały władca. Prowadzi liczne wyprawy wojenne, m.in. na Czechy, Ruś i Pomorze, ujarzmia Pomorze i Prusy. Wspiera misje chrześcijańskie, wykupuje ciało św. Wojciecha na wagę złota, czyniąc Gniezno centrum kultu. Przyjmuje Ottona III na Zjeździe Gnieźnieńskim, otrzymując symbole królewskiej godności. Gall podkreśla jego sprawiedliwość, hojność i wspaniałość dworu. Chrobry jest wzorcem idealnego władcy chrześcijańskiego, który łączy siłę z pobożnością i troską o lud.
Święty Wojciech – pojawia się jako bohaterski misjonarz i męczennik. Gall kreśli jego postać z szacunkiem i podziwem – wygnany z Czech, przyjęty przez Bolesława, rusza na misję do Prusów, gdzie ponosi męczeńską śmierć. Jego ciało zostaje wykupione na wagę złota i złożone w Gnieźnie, stając się symbolem duchowej wielkości Polski. Wojciech jest uosobieniem świętości, odwagi i poświęcenia dla wiary.
Otto III – cesarz rzymski, który pojawia się w scenie Zjazdu Gnieźnieńskiego. Gall przedstawia go jako przyjaciela i sojusznika Bolesława Chrobrego, który uznaje jego godność królewską, ofiarując mu diadem, włócznię św. Maurycego i gwóźdź z Krzyża. Otto symbolizuje uznanie Polski przez chrześcijańską Europę i związek z uniwersalną ideą cesarstwa.
Bolesław Krzywousty – współczesny Gallowi i faktyczny adresat pochwał kroniki. Gall świadomie idealizuje jego postać, budując obraz wzorowego władcy Piastowskiego jako kontynuatora tradycji przodków. Krzywousty jawi się jako odważny dowódca, mądry polityk, obrońca Kościoła i troskliwy władca. Gall podkreśla jego łagodność, sprawiedliwość i opiekuńczość wobec ludu, a także wojenną sławę, zwłaszcza w wyprawach na Ruś. Ukazuje go jako idealnego chrześcijańskiego księcia, godnego podziwu i naśladowania.
