Spis treści:

Prognoza pogody – skąd się bierze? 

Pogoda to stan atmosfery w danym miejscu i czasie. Jest on konsekwencją nieustannej cyrkulacji powietrza wywołanej ruchem obrotowym Ziemi. Zależy również od: 

  • stanu oceanów (temperatura ich warstwy powierzchniowej),  
  • występowania prądów oceanicznych,  
  • ukształtowania lądów (oraz wilgotności ich powierzchni), 
  • przemieszczania się wiatrów stratosferycznych. 

Nic więc dziwnego, że prognozowanie pogody jest żmudną, wieloetapową pracą opartą na danych. W stacjach meteorologicznych wykonywane są kompleksowe pomiary ciśnienia, temperatury i wilgotności powietrza, temperatury gruntu, prędkości i kierunku wiatru, opadu, widzialności, wysokości podstawy chmur, czasu trwania usłonecznienia, obserwacji zjawisk atmosferycznych. Według NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) do każdorazowego przygotowania prognozy w skali całej kuli ziemskiej, wykorzystuje się ponad 4 mln tego typu danych. 

Przeczytaj również: Z ilu warstw zbudowana jest Ziemia?

W Polsce zebrane informacje wprowadza się do komputera na każdej stacji meteorologicznej, a następnie przesyła do centralnej bazy IMGW-PIB (Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego). Tam podlegają one obróbce i weryfikacji jakościowej – na ich podstawie powstają numeryczne prognozy pogody. Ostatnim krokiem jest analiza prognoz numerycznych przez synoptyków. Na podstawie danych oraz swojej wiedzy i doświadczenia przygotowują oni synoptyczną prognozę pogody na najbliższe dni. 

Projekt bez nazwy - 2023-09-14T130343.195
Stacja hydrologiczna IMGW w Radzyniu nad jez. Sławskim/Marek Argent/CC BY-SA 4.0

 

Kiedy prognoza pogody jest wiarygodna? 

Samodzielne przewidywanie pogody na niezbyt odległą przyszłość jest możliwe. Obserwacja i znajomość chmur oraz lokalnych wzorców pogodowych pozwala oszacować, jaka pogoda będzie przez najbliższe 12-24 godziny. Synoptycy dysponują szeregiem dużo bardziej zaawansowanych metod, a mimo to ich prognozy nie zawsze są wiarygodne. Największe prawdopodobieństwo sprawdzenia się mają przewidywania bardzo krótkoterminowe, czyli obejmujące 2-3 dni.  

Większość synoptyków uważa, że dokładne przewidywanie pogody na dwa tygodnie i dłużej nigdy nie będzie możliwe. Precyzyjnego przepowiadania aury z pewnością nie ułatwi odczuwalna dynamika zmian klimatu. Metody prognostyczne odnoszą się bowiem do cykliczności zjawisk, która coraz częściej jest zachwiana. 

Przeczytaj również: Teleskop Hubble’a określił wiek Wszechświata. Chcą go wysłać na emeryturę?

Satelitarna mapa pogody na żywo 

Satelitarna mapa pogodowa może przedstawiać aktualne warunki meteorologiczne występujące w Polsce, Europie, a także na świecie. Warunki można sprawdzać w czasie rzeczywistym – a wszystko dzięki satelitom, które dostarczają dane na bieżąco. Satelity meteorologiczne znajdują się na wysokości ponad 36 000 km nad ziemią i mogą stale obserwować te same obszary. Zdjęcia i pomiary umożliwiają otrzymanie aktualnych danych (o wietrze, temperaturze, itd.), które są następnie przetwarzane przez komputery, by ostatecznie stworzyć kompletną mapę pogodową całego świata. 

Projekt bez nazwy - 2023-09-14T130422.241
Przykładowy obraz z radiometru satelity meteorologicznego w czasie przelotu nad Polską/MKjanek32/CC BY-SA 4.0

 

Największe błędy meteorologów  

Prognozowanie pogody jest niebywale trudne. Dlatego, mimo starań meteorologów, którzy dążą do tego, aby przedstawiać precyzyjne informacje, zdarzają się poważne błędy. Oto kilka najbardziej znanych i spektakularnych. 

  • 18 marca 1925 r.  – w amerykańskim stanie Missouri zapowiedziano stabilną, ładną pogodę; niestety kompletnie się nie sprawdziła – tornado, które nawiedziło stan, zabiło tego dnia prawie 700 osób i zniszczyło tysiące domów. 
  • 1953 r.  – europejscy meteorolodzy przewidzieli podniesienie się poziomu wód w Wielkiej Brytanii i Holandii, natomiast ze względu na niedziałający system ostrzegania burza zabiła 2500 osób. 
  • 1985 r. – amerykańscy meteorolodzy przepowiedzieli huragan Elena, ale nie przewidzieli, że zboczy on z toru o 160 km; huragan zmienił kierunek i dwukrotnie przybrał na sile, powodując szkody o wartości 1,3 miliarda dolarów.
  • 1987 r. – na antenie BBC Michael Fish oficjalnie zdementował plotki o zbliżającym się huraganie, który jednak nadszedł; wiatr wiejący z prędkością 160 km/h zabił 18 osób i przewrócił 15 milionów drzew. 
  • 2022 r. – główny węgierski meteorolog zapowiedział dramatyczne załamanie pogody, w związku z czym odwołano wielki pokaz fajerwerków (który miał być największym tego typu show w Europie); okazało się, że pogoda nie zmieniła się i pozostała rewelacyjna. 

Dlaczego meteorolodzy się mylą? Pomyłki się zdarzają, ponieważ przewidywanie pogody bazuje na matematycznej koncepcji zwanej teorią chaosu. Według niej bardzo małe błędy w pomiarze aktualnych warunków pogodowych mogą przeistoczyć się w duże, pozornie przypadkowe nietrafione przewidywania w prognozach długoterminowych. 

Przeczytaj również: Spektakularne i rzadkie zjawiska pogodowe

Czy warto pakować się na wakacje po sprawdzeniu długoterminowej pogody? Można skorzystać z takiej wskazówki, choć trzeba pamiętać, żeby nie zawsze sprawdzają się w 100%. Mimo błyskawicznego rozwoju technologicznego, w dziedzinie meteorologii jeszcze długo trudno będzie o nieomylność. 

Oprac.: Redakcja

Źródła: national-geographic.pl, ekologia.pl, obserwator.imgw.pl, bryk.pl  

 

Odpowiedzi do zadań z podręczników z fizyki znajdziesz tutaj:

Fizyka – rozwiązania zadań z zeszytu ćwiczeń

Odpowiedzi do zadań z podręcznika z fizyka

Ćwiczenia z wyjaśnieniami – podręczniki z fizyki