Spis treści:

Jakie lektury warto znać na maturę 2026?

Matura 2026 z języka polskiego zbliża się wielkimi krokami, a klucz do sukcesu leży w solidnym opanowaniu lektur obowiązkowych i dodatkowych. Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym obejmuje część pisemną i ustną. Jego celem jest sprawdzenie znajomości obowiązkowych lektur oraz ich zrozumienie.

Lista lektur obowiązkowych na maturę 2026 liczy ok. 49 pozycji na poziomie podstawowym. Są wśród nich takie dzieła jak Biblia (fragmenty Księgi Rodzaju) czy "Iliada" (fragmenty) Homera. Na poziomie rozszerzonym dochodzą kolejne lektury, jak np. "Hamlet" Szekspira, a także dzieła Arystotelesa czy Platona.

Z tego poradnika dowiesz się, ile lektur naprawdę warto przyswoić, jak wybrać najważniejsze i jak przygotować się do matury 2026.

Jakie lektury obowiązują w 2026 roku?

Lista obowiązkowych lektur na maturę 2026 z języka polskiego opiera się na podstawie programowej i obejmuje zarówno starożytne dzieła, jak i współczesne opowiadania. Centralna Komisja Edukacyjna podkreśla, że egzamin maturalny sprawdza znajomość lektury poprzez pytania o treść, problematykę i konteksty kulturowe. Pełna lista lektur obowiązkowych na maturę 2026 zawiera ok. 49 pozycji i dodatkowych 28 pozycji na poziomie rozszerzonym. Dobrą wiadomością dla maturzystów jest to, że wiele z nich ogranicza się do fragmentów utworów, co ułatwia przygotowanie do egzaminu. Warto opracować strategię, która skupi się na wybranych dziełach literackich.

Listę lektur obowiązkowych otwiera Biblia (fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów oraz Apokalipsy św. Jana), która wprowadza motywy cierpienia i przemijania. Następnie pojawia się Jan Parandowski w "Mitologii" oraz "Iliada" Homera. Na maturze 2026 ważna jest też "Antygona" Sofoklesa, "Lament świętokrzyski" (fragmenty), "Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią" oraz "Pieśń o Rolandzie" (fragmenty). Istotny jest również "Makbet" Williama Szekspira, który porusza tematykę ambicji i winy.

Następnie przychodzi pora na Ignacego Krasickiego z wybraną satyrą. Niezbędne jest dokładne zapoznanie się z twórczością Adama Mickiewicza, która tworzy rdzeń Romantyczności. Pełna lista lektur obejmuje "Dziady" cz. II i III oraz "Pana Tadeusza" w księdze I, II, IV, X, XI i XII.

Przygotowując się do matury podstawowej z języka polskiego, należy znać "Lalkę" Bolesława Prusa, "Potop" (fragmenty) Henryka Sienkiewicza, "Zbrodnię i karę" Fiodora Dostojewskiego oraz "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego.

Osoby planujące zdawać egzamin maturalny na poziomie podstawowym muszą przygotować się na zadania sprawdzające znajomość treści i zrozumienie problematyki lektur. Ilość materiału może wydawać się przytłaczająca, ale na szczęście w jego przyswojeniu pomagają streszczenia lektur. To znakomity sposób na opanowanie wybranych opowiadań i utworów.

Jaki zakres współczesnych lektur pojawi się na maturze 2026?

Na tegorocznych maturzystów czeka bogaty wybór prozy i dramatu XX wieku, które są kluczowe dla zrozumienia historii literatury polskiej. "Chłopi" Władysława Stanisława Reymonta przedstawiają życie wsi, a "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego ukazuje konflikt pokoleń i mitów założycielskich. Warto znać też "Ferdydurke" (fragmenty) Witolda Gombrowicza.

Na maturze 2026 z języka polskiego mogą pojawić się odniesienia do lektur:

  • "Inny świat" (Gustaw Herling-Grudziński)

  • "Zdążyć przed Panem Bogiem" (Hanna Krall)

  • "Dżuma" (Albert Camus)

  • "Rok 1984" (George Orwell)

  • "Tango satyryczne" (Sławomir Mrożek)

  • "Górą Edek" (Marek Nowakowski)

  • "Opowieści galicyjskie" (Andrzej Stasiuk)

  • "Profesor Andrews w Warszawie (Olga Tokarczuk)

  • "Podróże z Herodotem" (Ryszard Kapuciński)

Jakie dodatkowe lektury na maturę rozszerzoną z języka polskiego?

Maturzyści, którzy zdecydują się zdawać maturę rozszerzoną, muszą opanować nieco więcej materiału i przygotować się do jego dokładniejszej analizy. "Odyseja" (fragmenty) Homera, "Boska Komedia" (Dante Alighieri) oraz "Treny" Jana Kochanowskiego są rdzeniem, którego dobrze będzie się trzymać. Utwory poetyckie na maturze są stałym elementem, więc warto poświęcić im nieco więcej uwagi.

Przygotowując się do matury 2026, warto sięgnąć również po dodatkowe lektury:

  • "Kordian" i "Balladyna" (Juliusz Słowacki)

  • "Proces" (Franz Kafka)

  • "Mistrz i Małgorzata" (Michaił Bułhakow)

  • "Szewcy" (Stanisław Ignacy Witkiewicz)

  • "Sklepy cynamonowe" (Bruno Schulz) - wybrane opowiadania

  • "Mała Apokalipsa" (Tadeusz Konwicki)

  • "Antygona w Nowym Jorku" (Janusz Głowacki)

W praktyce oznacza to, że warto sięgnąć po teksty spoza ścisłego kanonu.

Kluczowi autorzy na maturze 2026 z języka polskiego

Adam Mickiewicz dominuje na liście lektur obowiązkowych, które maturzyści muszą przyswoić, przygotowując się do matury ustnej i pisemnej. Ballady, w tym Romantyczność, manifestują prymat serca nad rozumem. "Dziady" ukazują mesjanizm narodu, a "Pan Tadeusz" maluje sielankowy obraz szlacheckiej Polski.

Pytania jawne na maturę 2026 często odwołują się do Mickiewicza, sprawdzając umiejętność analizy motywów wolności i patriotyzmu. Znajomość tych utworów literackich jest niezbędna zarówno na część ustną, jak i pisemną egzaminu maturalnego.

"Lalka" Bolesława Prusa wymaga zrozumienia złożonej fabuły i problematyki społecznej pozytywizmu. Autor, poprzez losy Stanisława Wokulskiego, pokazuje konflikt arystokracji z nową burżuazją, marzeń z rzeczywistością oraz pracy u podstaw. Dwie narracje pozwalają na analizę miłości niespełnionej oraz idei postępu.

Co warto przeczytać na maturę 2026 z języka polskiego?

Maturzyści często zastanawiają się, ile lektur na maturę 2026 trzeba faktycznie przeczytać. Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta, ponieważ zakres lektur obowiązkowych określa podstawa programowa obejmująca szkołę podstawową i ponadpodstawową. W sumie obowiązkowych jest kilkadziesiąt lektur, ale nie wszystkie trzeba znać w równym stopniu. Część z nich pojawia się jako wybrane fragmenty.

Część pisemna egzaminu maturalnego obejmuje test sprawdzający znajomość treści lektur i umiejętność napisania wypracowania. Zadania mogą dotyczyć szczegółów fabuły, motywów i bohaterów. Konieczna jest realna znajomość lektury, pozwalająca odwołać się do wybranych sytuacji, cytatów i wątków.

Jak przygotować się do matury 2026?

Przede wszystkim warto działać strategicznie. Po sprawdzeniu aktualnej listy lektur obowiązkowych, można podzielić ją na trzy grupy: dobrze znane, dawno czytane i pominięte.

W pierwszej kolejności dobrym pomysłem będzie przyswojenie lektur obowiązkowych z romantyzmu i pozytywizmu. Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Zygmunt Krasiński i Bolesław Prus to nazwiska, które regularnie wracają w arkuszach maturalnych. „Lalka” czy „Dziady” to bezpieczne filary argumentacji.

Następnie należy sięgnąć po wybrane utwory z XX wieku, takie jak „Ferdydurke” czy opowiadania Tadeusza Borowskiego. Warto także powtórzyć fragmenty Biblii oraz antyku, a zwłaszcza dzieła Homera.

Nie chodzi o to, by czytać od deski do deski każdą lekturę na miesiąc przed egzaminem maturalnym. Najbezpieczniej jest dokładnie opracować kilka lektur i zapoznać się z gotowymi streszczeniami. W ten sposób możliwe będzie zdobycie solidnych podstaw i zapewnienie sobie większej ilości czasu i spokoju, co zwykle pozytywnie przekłada się na wyniki maturalne.

Źródła: babaodpolskiego.pl, staszic.edu.pl, hub.pl, maturalni.com, e-tekst.pl

Redakcja

Zobacz też:

Tego możesz się spodziewać na maturze z polskiego. Najważniejsze zmiany w egzaminach

Wypracowania

Matura z Brykiem