Budżet

Budżetem państwa nazywamy plany finansowe państwa, które dotyczą przychodów o rozchodów. Chodzi o dochody i wydatki, które mają służyć realizacji polityki rządu dotyczącej kwestii społecznych i gospodarczych. Szczegółowymi ustaleniami zajmuje się rząd, ministrowie tworzą projekt, który musi zostać zatwierdzony przez parlament i podpisany przez prezydenta.

Budżet spełnia kilka funkcji:

  1. fiskalną - prowadzi dochody
  2. redystrybucyjną - zmniejsza nadmierne różnice w dochodach poszczególnych grup zawodowych
  3. stymulacyjną - oddziałuje poprzez dochody i wydatki na politykę gospodarczą i społeczną

Produkt Krajowy Brutto (PKB)

Produktem Krajowym Brutto nazywamy wartość, jaką mają wytworzone w przeciągu roku dobra i usługi finalne, pomniejszoną o to, co zostaje zużyte pośrednio. Produkt krajowy brutto oblicza się w procentach, porównując wartość do zeszłego roku. Produkt krajowy brutto jest w przeważającej części dzielony przez budżet państwa.

Budżet państwa jest zasilany z wielu źródeł.

  1. z podatków, czyli przymusowych, bezzwrotnych świadczeń pieniężnych, które od obywateli pobiera państwo.

Rodzaje podatków:

  1. bezpośrednie, które czerpie się z dochodów i zysków
  2. pośrednie, którymi obciążone są zakupione dobra i usługi

Osoby fizyczne płacą podatki dochodowe w wysokości 19%. Istnieje możliwość odpisania niektórych wydatków od podatku dochodowego. Ulgi należą się za wydatki poniesione na opiekę zdrowotną, remont domu, edukację, narzędzia pracy. Jest też możliwość odpisania od podatku dochodowego darowizny.

Podatek dochodowy od osób prywatnych obowiązuje wszystkich. Odprowadza się go każdego miesiąca od uzyskanych wpływów, a jego wysokość to ok. 40%.

VAT jest podatkiem związanym z wartością dodaną produktów i usług.

Akcyza jest podatkiem obejmującym artykuły alkoholowe, tytoniowe. Na produkty objęte akcyzą nakłada się banderole, objęte są cłem i opłatami wyrównawczymi, które pobierane są przy przekraczaniu granic.

Podatek majątkowy płaci się:

  1. gdy jest się posiadaczem nieruchomości
  2. gdy dziedziczy się majątek, np. rodziców (jest to tzw. podatek od transferów majątkowych)

Podatek lokalny to podatek, który płacą na przykład właściciele psów.

Specjalnym rodzajem podatku jest cło. Podatek ten pobiera państwo, ma on na celu chronić rynek przed konkurencją. Cło pełni więc funkcję fiskalną.

Dochody budżetu pochodzą z różnych źródeł. Przeważająca ich część to podatki pośrednie, jest to ok. 45% dochodu. Dalej w kolejności stoją podatki, jaki płacą osoby prywatne - ok.30%, przedsiębiorstwa - ok.10%, dochody z ceł to dalsze 6%. Do dochodów budżetu państwa wlicza się również wpływy od zysków Narodowego Banku Polskiego - ok.2%. Pozostałe źródła to ok.2%. deficyt budżetowy pokrywają dochody pochodzące z pożyczek, zaciągniętych prze państwo u obywateli, czyli np. z obligacji.

Dochód budżetu państwa ma pokryć koszty działalności nieprodukcyjnej kraju, czyli obrony narodowej, administracji, gospodarki mieszkaniowej, dotacji, zasiłków, obsługi zadłużeń itd. W praktyce proporcje te wyglądają następująco:

- ok.4,5% przeznacza się na wypłaty w sferze budżetowej

- ok. 16% na obsługę zadłużenia publicznego

- ok.16% na ubezpieczenia społeczne

- ok.4,5% dotacji zabiera fundusz pracy

- ok.2,5% potrzebne jest do rozliczeń bankowych

- ok.2% finansuje zadania gospodarcze

- ok.1% stanowią dotacje pobierane prze gminy

Spółka.

Spółka jest rodzajem działalności gospodarczej, potwierdzonej poprze zawarcie umowy, w której każdy ze wspólników potwierdza, że priorytetem jego działalności będzie wspólny cel gospodarczy.

Rodzaje spółek:

  1. spółka osobowa:
  1. cywilna, czyli taka, której podstawą powstania jest umowa, jaką zawierają dwaj wspólnicy. Obaj muszą wnieść do niej jakiś wkład. Jeśli taka spółka zbankrutuje każdy ze wspólników odpowie całym posiadanym przez siebie majątkiem. Spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej.
  2. jawna, czyli taka której gwarantem są majątki tworzących ją wspólników. Spółka taka nie dysponuje osobowością prawną, ale dysponuje podmiotowością prawną. Oznacza to, że wspólnicy mają możliwość dochodzenia swoich praw w sądzie, mogą też brać kredyty.
  1. spółka kapitałowa:

a) z o.o. , czyli z ograniczoną odpowiedzialnością. Taka spółka jest posiadaczką osobowości prawnej. W takiej spółce cel gospodarczy ma zostać osiągnięty poprze kapitał zakładowy. W razie bankructwa utracie ulega jedynie majątek firmy.

b) spółka akcyjna (SA) jest spółką kapitałową, posiadającą konkretny kapitał. Dzieli się go na akcje firmy. Spółką akcyjną zarządzają jej akcjonariusze wraz z radą nadzorczą i zarządem.

c) joint venture jest spółką o obcym kapitale, pochodzącym najczęściej z akcji

Banki.

Bank Centralny. Jest głównym bankiem, posiadającym charakter regulacyjny. Działa w ramach systemu walutowego państwa. Polskim bankiem centralnym jest Narodowy Bank Polski (NBP). Zajmuje się kontrolowaniem systemów kredytowania, emisji banknotów, nadzoruje inne banki, pod jego zarządem znajdują się rezerwy dewizowe kraju, sprawuje kontrolę nad wartością złotówki. NBP to bank rządowy.

Banki komercyjne. Są bankami, w których można ulokować pieniądze, wziąć kredyt.

Banki inwestycyjne. Są to banki inwestujące w papiery wartościowe. W takim banku można uzyskać pożyczkę długoterminową.