Bohater romantyczny:

  • Buntownik,
  • w konflikcie z sobą samym i otoczeniem,
  • przeżywa romantyczną miłość,
  • nieodłącznym elementem jego egzystencji jest cierpienie,
  • indywidualista i samotnik,
  • pozostaje niezrozumiany przez jemu współczesnych,
  • osamotniony w działaniu,
  • jest żarliwym patriotą, ma ogromne poczucie misji,
  • rezygnuje ze szczęścia osobistego dla dobra ojczyzny,
  • postać tragiczna.

Adam Mickiewicz "Konrad Wallenrod"

Konrad Wallenrod posiada wszystkie cechy typowe dla bohatera romantycznego:

  • jest patriotą - dla dobra ojczyzny poświęca swoje szczęście osobiste - odtrąca żonę Aldonę,
  • rezygnuje z kodeksu rycerskiego i mimo że jest człowiekiem honoru, zaczyna działać, wykorzystując podstęp,
  • przywdziewa maskę, ale świadomość zdrady jest w nim głęboko zakorzeniona,
  • przeżywa konflikt wewnętrzny,
  • toczy samotną walkę,
  • wypełnia dziejową misję: zdobywa podstępem zaufanie Krzyżaków i wstępuje w szeregi Zakonu, aby następnie zniszczyć go od środka - wspiera go i zagrzewa do walki jedynie Halban - Wajdelota,

- to postać tragiczna, gdyż tragiczne były jego losy: w dzieciństwie został porwany, młodość spędził wśród wrogów, miłość poświęca aby uratować ojczyznę, kończy życie po samobójczą śmiercią. Do czynu tego pchnęło go uświadomienie sobie klęski własnego życia. Świadomość przegranej. Nie potrafi dalej żyć z ciężarem zdrady,

- od tej głównej postaci mickiewiczowskiego dramatu wzięło swą genezę pojęcie walenrodyzmu - bohater wallenrodyczny przyjmuje postawę, która zmusza go do odrzucenia szczęścia osobistego dla dobra ojczyzny, bohater pod pozorem wiernej służby przygotowuje okrutną zemstę na znienawidzonym wrogu., zdradziecka metoda walki doprowadza do głębokiego konfliktu wewnętrznego.

Juliusz Słowacki "Kordian"

Tytułowy bohater dramatu Słowackiego to również przykład romantycznego bohatera:

- jako nastolatek zakochuje się nieszczęśliwie w Laurze, przezywa romantyczną miłość,

  • w młodości żyje jak dandys: brakuje mu celu w życiu,
  • dopada go melancholia, ma myśli samobójcze myśli
  • podczas wędrówki Kordiana po Europie następuje przemiana bohatera. Podróż kończy monolog na Mont Blanc - wygłasza go już świadomy swego posłannictwa bohater, który doznał poczucia mocy i potęgi, odnalazł sens życia, odtąd ideą najważniejszą w jego życiu będzie walka o wolność narodu,

- Kordian ogłasza na Mont Blanc: "Polska Winkelriedem narodów", zaczyna koncentrować się na działaniach patriotycznych,

  • wygłasza rewolucyjne hasła (obalić trony),
  • opuszczony przez towarzyszy samotnie kontynuuje swą misję zabicia cara
  • poniósł klęskę (zabrakło mu sił, by zabić cara - sparaliżowała go wybujała wyobraźnia, padł wyczerpany psychicznie pod drzwiami komnaty),
  • klęskę Kordiana można odczytać jako aluzję do przegranej walki powstańczej,
  • w szpitalu wariatów, gdzie zostaje zamknięty z rozkazu cara, Kordian przeżywa ostateczne rozczarowanie, traci wiarę w celowość swojego poświęcenia. Jego przegraną uświadamiają mu słowa Doktora (Mefistofelesa): "A cóż wiesz, że nie jesteś jak ci obłąkani? Ty chciałeś zabić widma, poświęcić się za nic".

Adam Mickiewicz "Pan Tadeusz"

Jacek Soplica (Ksiądz Robak) to nowy typ bohatera romantycznego

Konrad Wallenrod Kordian, Konrad Jacek Soplica

(walenrodyzm) (winkelriedyzm, mesjanizm, prometeizm) (realizm)

Podobnie jak wcześniejsi:

- przeżywa romantyczną miłość, nieszczęśliwie zakochuje się w Ewie,

  • to postać dynamiczna - jak Kordian czy Konrad dojrzewa do swojej misji. Z hulaki i zawadiaki przeistacza się w bojownika walczącego o wolność ojczyzny. Symbolicznie zmienia też imię ( podobnie jak Gustaw staje się Konradem tak Soplica przybiera imię ks. Robaka)
  • staje się żarliwym patriotą
  • przeżywa konflikt wewnętrzny - ukrywa twarz pod kapturem mnicha, bo jest świadomy grzechów przeszłości, chce je odpokutować w walce za ojczyznę

- brak mu cech typowych dla Konrada czy Kordiana: indywidualizmu i prometeizmu, odróżnia się też od zachowań samotnego Wallenroda,

- działania i walkę podejmuje wraz z narodem, prowadzi swoją misję pokornie, bez rozgłosu, pod osłoną kaptura mnicha, poczucie patriotyzmu połączył z zasadami demokracji (realizm w działaniu).