PLAN PRACY:

1. Wprowadzenie analiza wzorców osobowych epoki średniowiecza:

2. Charakterystyka król Marka jako idealnego władcy na podstawie utworu "Dzieje Tristana i Izoldy"

3. Charakterystyka król Artur jako przykładu władcy w oparciu o utwór "Opowieści o królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu"

4. Charakterystyka Karola Wielkiego w oparciu o tekst "Pieśń o Rolandzie"

5. "Kronika polska" Galla Anonima i analiza dwóch postaci

a)Bolesław Chrobry

b)Bolesław Krzywousty

6. Zakończenie i podsumowanie.

Spis utworów wykorzystanych w pracy:

  • Gall Anonim "Kronika polska"
  • Józef Bedier, "Dzieje Tristana i Izoldy"
  • "Opowieści o królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu"
  • "Pieśń o Rolandzie"

W każdej z epok wykształcony mamy jakiś wzorzec osobowy. Jego celem jest propagowanie pewnych zasad moralnych i dydaktycznych. Średniowieczna literatura miała być parenetyczna. Czyli miała pouczać a także tworzyła wzorce i postawy godne naśladowania.

Te wzorce osobowe mają charakter związany z epoką. Związek miały także z wiarą rzymskokatolicką i motywem podporządkowania człowieka Bogu, także liczne w tej epoce wojny i wyprawy krzyżowe.

W średniowieczu mamy dwa główne wzorce osobowe: jest to wzorzec świecki i wzorzec religijny. Do wzorców religijnych zaliczyć należy wzór świętego ascety. Natomiast wzorcem z kategorii świeckiej jest wzór doskonałego króla, rycerza.

Obraz idealnego władcy poznajemy na przykładzie tekstów z literatury obcej. Będziemy tu analizować "Dzieje Tristana i Izoldy", "Opowieści o królu Arturze"' a także "Pieśni o Rolandzie".

W literaturze polskiej są także takie wzory np. w "Kronice polskiej" Galla Anonima. W dziele tym odnajdujemy wizerunek idealnego króla- władcy.

Rozpoczniemy od utworu autorstwa Józefa Bediera pod tytułem "Dzieje Tristana i Izoldy". Tutaj parenetycznym wzorcem jest o król Marek. Jego postać jest równie tragiczna jak para kochanków.

Król Marek obdarzył miłością te dwie tytułowe postacie. Zarówno Tristan w którym widzi swojego przyjaciela i syna a także piękno Izoldę wzór cnot i doskonały materiał na żonę.

Miłość jego jest szczera i ludzka, nie zrodziła się z czarów ani magii jak miłość Tristana i Izoldy.

Król Marek bardzo cierpi zdradę żony i opuszczenie go przez przyjaciela. Mimo tych uczuć jakie nim targają nie potrafi wyrzucić ich z serca, nie potrafi o nich zapomnieć.

Cytat: "... nigdy mimo udręki i żalu i straszliwej pomsty (...) nie moze wygnać z serca Izoldy i Tristana(...)".

Anailzując stosunek król Marka do Izoldy jest on naprawdę szczery i czysty. Miłość jego jest cierpliwa i wyrozumiała.

Jedynymi , którzy żądają ukarania ukochanej są dworzanie. Dla Tristana król Marek był ojcem jemu także zawdzięcza wszystko. Jako sierocie zapewnił dom , naukę, obdarzył go prawdziwa miłością ojcowską. Akceptuje to , że Tristan i Izolda się kochają. Wyprawia im na koniec uroczysty pogrzeb i nie pozwala zniszczyć głogu łączącego ich mogiły.

Jego cechy zatem to sprawiedliwość, szlachetność, wyrozumiałość, potrafi wyrzec się własnego szczęścia by mieli je inni.

Średniowieczna literatura składała się przede wszystkim z tzw. "chanson de geste". Były to pieśni o sławie i o czynach. Mówiąc "chanson de geste" mamy tu na myśli pewien gatunek literacki. Jego rozwój przypada na dobę kultury rycerskiej. W literaturze oprócz idealnego wzoru rycerza mamy także ukazany ideał władcy.

Do najbardziej znanych utworów w Bretonii należy powstała tam "Legenda o królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu".

Młody rycerz Artur zakłada w mieście Camelot, którą odtąd rządzi. Król żeby nie wyróżniać żadnego ze swoich rycerzy nakazał wybudowanie okrągłego stołu by wszyscy czuli się równi. Ostateczne zaakceptowanie Artura nastąpiło wtedy kiedy ten pokonał swoich wrogów, walcząc ostatkiem sił swoich i swoich 45 ludzi. Pokonał 245 świetnie wyszkolonych i uzbrojonych przeciwników. Podczas jednej z walk złamał się jego miecz. Wtedy to przyszedł do niego z pomocą czarodziej Merlin. Zabrał go do swojej matki. Ta podarowała mu nowy miecz i opowiedziała mu o księstwie Lata. Była to opowieść o państwie gdzie rządzi jeden król i jego 12 rycerzy przy okrągłym stole. Wszelkie konflikty rozwiązywane są pokojowo. Stworzenie swojego państwa na podobieństwo opisanego przez matkę Merlian stało się odtąd celem króla. Takie zachowanie świadczy o jego wrażliwości, mądrości, dobroci i rozważności. Był on ponadto także świetnym i odważnym rycerzem i królem. To że był szlachetny udowodnił wyciągając ten magiczny miecz ze skały budując ten okrągły stół zdobył sobie uznanie i szacunek podanych i rycerzy.

Kolejnym utworem jest anonimowa "Pieśń o Rolandzie". Stanowi ona także doskonały przykład "chanson de geste". Jeśli chodzi o ukazanie przykładu wzoru idealnego władcy to w tym utworze funkcję ta przypadłą królowi Karolowi Wielkiemu.

Karol Wielki jako król stworzył i zbudował ogromne imperium. Sięgało ono swoim zasięgiem od Morza Północnego po Pireneje. Postać król Karola ukazana jest jako osoba głęboko wierząca w Boga i kochająca swoją ojczyznę. Jest on także obrońcą i głosicielem wiary. Nie boi się ponieść śmierć podczas walki z Saracenami. Jak już wspomniałam jest on osobą bardzo pobożną, bardzo długo i często się modli.

Jest on także świetnym i doskonałym wodzem. Jest niezwykle silny i umie doskonale walczyć.

Najbardziej ze wszystkich wartości ceni honor. Nie zniósł by hańby. Ponad to cechuje go prawdomówność, szlachetność. Jest ukazany w tej legendzie jako ideał chrześcijańskiego króla. . Doczekał się zbioru utworów poświęconych swoje osobie. Nazywane są one cyklem karolińskim.

Wizerunek idealnego władcy odnaleźć możemy także w utworach polskich. Przykładowo można tu się zająć dziełem - kroniką napisaną przez Galla Anonima. Napisał on "Kronikę polską". Powstawała ona w latach

1112-1116. Miejscem jej pisania był dwór króla Bolesława Krzywoustego.

Obejmuje on swoja treścią dzieje naszego państwa i jego władców. Treścią swoją obejmuje dzieje państwa polskiego i jego władców od czasów legendarnych do czasów współczesnych autorowi.

Gall Anonim kreuje wzór idealnego władcy na przykładzie czynów i osoby naszego polskiego króla. Mamy tu ukazanych dwóch idealnych władców. Są nimi Bolesław Krzywousty i Bolesław Chrobry. Cechy obydwu królów są bardzo do siebie podobne.

W księdze pierwszej I Gall Anonim prezentuje postać Bolesława Chrobrego, mamy tu wyliczenie jego zalet. Jest ona sprawiedliwy, cierpliwy. Potrafi on wysłuchać bez względu na jego pochodzenie i majątek. O jego mocy i sile decyduje tu w tej kronice liczba wojsk jakie posiada. Natomiast o cnocie i szlachetności decyduje jego stosunek do duchowieństwa.

Jest tu także opis jego szczodrobliwości opisuje , jego litościwość i ukazuje jak daruje innym winny. Mamy tu analogię pomiędzy Platonem a Chrobrym oboje twierdzili że: "Nie urodziliśmy się dla nas lecz dla naszej ojczyzny".

Chrobry był także doskonałym obserwatorem, był niezwykle spostrzegawczy. Jest także idealnym mówcą. Ten obraz jaki nakreślił w swojej kronice Gall Anonim ukazuje nam jaki powinien być idealny polski władca. Śmierć króla jest dal poddanych strasznie dotkliwą i bolesną stratą. Cytat: "Bolesław Chrobry odszedł z tego świata, a wraz z nim spokój, radość i dobrobyt:" (...) złoty wiek zamienił się w wiek ołowiany, radość w smutek". Następcą tak świetnego króla ma być niezwykle waleczny Bolesław Krzywousty. Tego króla ukazuje również jako doskonałego wodza i króla . Podkreśla równocześnie jego talenty.

Podsumowując należy stwierdzić że idealny władca musi posiadać wiele pozytywnych cech. Musi być zarówno dobrym królem ale i jednocześnie doskonałym rycerzem.

Jego cechy to sprawiedliwość, dobroć, szczerość, oddanie, wierność ojczyźnie. Jest on także pobożny i dobry. Szerzy wiarę, walczy w jej obronie. Spełniając te wszystkie jakże trudne zadania sprawia że lud i poddanie żyją szczęśliwie w pełni dobrobytu, w kraju panuje pokój i kwitnie kultura.

Postawy takie odnajdujemy w literaturze średniowiecznej , która miała być wzorcową jak ma żyć i postępować idealny władca i rycerz.