W celu określenia funkcji "Mazurka Dąbrowskiego" w "Panu Tadeuszu" A. Mickiewicza należy zrealizować poniższy plan zadań.

Należy:

I. dokonać analizy "Mazurka Dąbrowskiego":

1.zdefiniować podmiot liryczny: podmiot zbiorowy "my"- społeczeństwo, które ma poczucie wspólnej tożsamości oraz odrębności narodowej i pragnie wyzwolenia kraju;

"Jeszcze Polska nie umarła, kiedy my żyjemy"

2. opisać styl języka: język prosty, jasny, żywy, rytmiczny, dzięki czemu mazurek łatwo "wpada w ucho"

3.określić narodowościowe symbole, hasła wyzwoleńcze, bohaterów:

-wzorcowe postaci -Czarniecki, Kościuszko, Bonaparte dodają otuchy, umacniają patriotycznego ducha i napawają nadzieją na odzyskanie niepodległości.

"Jak Czarniecki do Poznania wracał się przez morze

Dla Ojczyzny ratowania

Po szwedzkim zaborze".

"Dał nam przykład Bonaparte

jak zwyciężać mamy"

"Mamy (...) Kościuszkę Bóg pozwoli"

- hasła "Dosyć tej niewoli", "mamy racławickie kosy", "Co nam obca moc wydarła, szablą odbijemy" stanowią

motywację do działania, do zrywów w celu wyzwolenia ojczyzny spod okupacji zaborców; zapowiedź Polaków, że się nie poddadzą i będą walczyć dopóty, dopóki zaborca "obca moc" nie zwróci im tego, co bezprawnie zagarnął; tego, co polskie - polskiej ziemi.

4. scharakteryzować formę wypowiedzi: imperatywna forma wypowiedzi zastosowana po to, aby nadać "Mazurkowi" postać stanowczego nakazu wzywającego wszystkich do walki.

5. określić nastrój utworu i jego rolę: nastrój pełen optymizmu i radości umacnia świadomość narodową okresu niewoli, krzepi ducha walki, daje wiarę i nadzieję na zwycięstwo.

II. dokonać analizy "Mazurka Dąbrowskiego" w "Panu Tadeuszu":

6. określić miejsca, w których wykonywany był Mazurek:

- dwór w Soplicowie "(...) młody panek (...) z dziecinną radością pociągnął za sznurek,

By stary Dąbrowskiego posłyszeć mazurek(...)".

- wesele, koncert Jankiela :"(...) złączył ręce, oburącz w dwa drążki uderzył:

Uderzenie tak sztuczne, tak było potężne,

Że struny zadzwoniły jak trąby mosiężne,

i z trąb znana piosenka ku niebu wionęła,

Marsz tryumfalny: Jeszcze Polska nie zginęła!...

Marsz Dąbrowski do Polski! - i wszyscy klasnęli,

I wszyscy: Marsz Dąbrowski chórem okrzyknęli!".

- karczma "(...) na pół ciche słowa

powtarzano: Tabaka z Polski? Częstochowa?

Dąbrowski? z ziemi włoskiej? Aż na koniec razem

(...) wszyscy jednogłośnie, jak na dane hasło

Krzyknęli: Dąbrowskiego!"

8.przedstawić symbolikę "Mazurka Dąbrowskiego"

8.1.Ks.I- dźwięki melodii - symbolem polskiej kultury ludowej i jej tradycji

8.2.Ks.IV- śpiew a capella - znakiem zjednoczenia szlachty i chłopów i wspólnoty obowiązków względem ojczyzny

8.3.Ks.XII- żywiołowy, pełen ekspresji śpiew żołnierzy, szlachty i chłopów jako wyraz radości z odzyskania niepodległości

9. określić reakcje ludzi na dźwięk "Mazurka"

9.1.Ks.I-"dziecinna radość", tęsknota

9.2.Ks.IV-" wszystko się uścisnęło", radość, rzewność, pełne wiary i ufności oczekiwanie

9.3.Ks.XII- "(...)spod rąk łez potok się rzucił (...)", wzruszenie, ckliwość, szczęście

III. Zdefiniowanie "Mazurka Dąbrowskiego" w "Panu Tadeuszu"

10. "Mazurek" jako pobudka żołnierska, hymn niepodległościowy

11. "Pieść legionów polskich we Włoszech" jako symbol świadomości, jedności narodowej

12.pieśń patriotyczna ku pokrzepieniu serc

13. manifest solidarnościowy

Wielka Improwizacja romantycznego poety z III części "Dziadów"

I. Charakterystyka sylwetki Konrada

1. więzień w procesie filomatów i filaretów

2.bohater dynamiczny - przeobraża się z kochanka - Gustawa w obrońcę narodu - Konrada "Gustaw umarł- urodził się Konrad"

3. poeta- wieszcz

4. romantyk

5. przedstawiciel narodu "ja i ojczyzna to jedno"

II. Opis sytuacji:

1. gniewne wystąpienie przeciwko Bogu w Wielkiej Improwizacji

2. bluźniercze żądanie części boskiej władzy - "rządu dusz"

3. nieudana próba porozumienia się z milczącym Bogiem

4. klęska Konrada w walce na słowa z Mądrością

III. Konrad jako poeta-przywódca:

1.wybitny, megaloman, pełen samouwielbienia dla swej twórczości

2. wyobcowany, samotnik, indywidualista

3. poeta o boskich zdolnościach, uważa swą twórczość za nieśmiertelną

4. romantyczny Prometeusz, który chce dać szczęście ludziom

5. Mesjasz, który pragnie wybawić z niewoli naród polski

6. kochający opiekun narodu "nazywam się milijon -

bo za milijony kocham i cierpię katusze"

7. despota - żądny ludzkich dusz; boskiego panowania

8. pogardliwy, dumny, bluźnierczy, bezkrytyczny

9. męczennik za sprawę narodu

10. oskarżyciel Boga, wini Go za brak miłości do ludzi

IV. Wnioski: Konrad pragnie stworzyć lepszy świat, w którym jego naród nie będzie już nękany przez zaborców. Dla ojczyzny jest w stanie wyrzec się własnego szczęścia, a nawet skazać się na gniew i potępienie Boga. Decyduje się na podjęcie zuchwałego kroku i zwraca się do Niego z prośbą o podział władzy. Prosi Go o "rząd dusz". Krytykuje Boga za to, że choć Jego świat jest mądrze i doskonale urządzony, to jednak brakuje w nim miłości. Buntuje się przeciw Stwórcy i w bluźnierczym akcie pychy nazywa Go carem. Bóg jednak nie reaguje na prowokacje Konrada i w ten sposób poeta przegrywa pojedynek z Wszechmocnym.