Wstęp: obszar i ludność kolonii:

Brytyjczycy prowadzili kolonizację Ameryki Północnej od początków XVII wieku. Do roku 1732 powstało trzynaście kolonii brytyjskich, których obszar zamieszkiwało około 1,7 miliona ludzi zróżnicowanych pod względem etnicznym, religijnym i kulturowym. Jedynie 2/5 tej liczby stanowili Anglicy.

Między koloniami istniały duże różnice, głownie gospodarcze; w południowych koloniach dominowała duża własność ziemska. Z tamtejszych plantacji tytoniu (rosnącego w Ameryce początkowo jako chwast) i bawełny czerpano duże zyski. Na północy ziemię uprawiali farmerzy, posiadając niewielkie gospodarstwa. Później zaczął się rozwijać przemysł: na etapie manufaktury, później fabryki.

Ludność napływowa prowadziła ekspansje kosztem rdzennych mieszkańców Ameryki, plemion indiańskich. Tracili oni swoje ziemie i tradycyjne pastwiska na rzecz białych osadników. Często również tracili życie, nie potrafiąc pracować na rzecz białych.

Odrębną grupę, pozbawioną wszelkich praw politycznych i społecznych stanowili niewolnicy. Byli oni sprowadzani z Afryki do pracy na wielkich plantacjach Południa. Stanowili oni tanią siłę roboczą, gdyż ich status był równy "żywemu inwentarzowi"

1. Zróżnicowanie kolonii: każda z nich posiadała dużą niezależność, co przejawiało się w:

  • we własnym rządzie
  • różnicach ustrojowych
  • mogły prowadzić własna politykę zagraniczną

Koloniami zawiadywali zależni od Londynu gubernatorzy. Kolonie posiadały własne zgromadzenia, jednak ich głos był jedynie doradczy wobec parlamentu metropolii. W samych koloniach dochodziło do sporów między bogatszymi, mającymi swoje przedstawicielstwo w zgromadzeniu i biedniejszymi mieszkańcami.

2. Przyczyny walki o niepodległość kolonii: trzynaście kolonii i Wielka Brytania różniły się w istotnych kwestiach. Z jednej strony kolonie pragnęły:

  • suwerennego rozwoju gospodarczego bez interwencji Londynu
  • ograniczenia monopolu stolicy w handlu i zaprzestania blokowania handlu kolonii z innymi krajami
  • zaprzestania nakładania nowych podatków i ceł
  • reprezentacji w parlamencie brytyjskim (odmawiali przyjęcia nowych obciążeń, gdy nie mieli równych praw w reprezentacji)

Polityka brytyjska zaś dążyła do:

  • ustanowienia statusu kolonii jako zaplecza materiałów i surowców oraz rynku zbytu
  • co się z tym wiązało, do ograniczenia rozwoju gospodarczego kolonii
  • zmonopolizowania handlu morskiego (tzw. Aktem Nawigacyjnym zabroniono przewożenia na kontynent amerykański towarów na statkach bez bandery angielskiej)
  • zmonopolizowania handlu produktami takimi jak herbata i melasa (zmuszanie kolonii do kupowania droższych produktów angielskich)
  • zablokowania rozwoju przemysłu poprzez zakaz importu maszyn i wyjazdu do Ameryki fachowców

Bezpośrednie przyczyny:

  • akty monopolistyczne i nakładanie kolejnych podatków. Koloniści zadecydowali o bojkocie towarów angielskich
  • po wydarzeniach w Bostonie 1773 roku ("Bostońskie picie herbaty" polegało na zniszczeniu ładunku angielskich statków) władze wydały ustawy represjonujące Massachusetts (zamknięto port w Bostonie) oraz zakaz osiedlania się na tzw. "Dzikim Zachodzie"

3. Najważniejsze akty walki o niepodległość:

  • zwołanie Kongresu Kontynentalnego w 1774 roku po represjach Bostonu. Utworzono tzw. gwardię obywatelską
  • starcia kolonistów z wojskami brytyjskimi (Lexington 1775)
  • II Kongres Kontynentalny w Filadelfii: powołany po starciach zadecydował o powierzeniu dowództwa Jerzemu Waszyngtonowi. 4 lipca 1776 uchwalił Deklarację Niepodległości, dającą równe prawa i wolność wszystkim obywatelom (z wyjątkiem niewolników). Niepodległe Stany Zjednoczone miały mieć ustrój republikański

4. Przebieg wojny: początkowo armia Waszyngtona ponosiła porażki. Sytuację zmieniło zwycięstwo pod Saratogą w październiku 1777. Przekonało to Francję do sprawy niepodległości kolonii. Zawarła sojusz z powstańcami, udzielając im pomocy finansowej i zaopatrzenia w broń. Kolejnym etapem było przekształcenie się konfliktu w wojnę powszechną, gdy państwa posiadające duże floty uznały Anglię za tyrana panującego na morzach i odizolowały ją w polityce międzynarodowej. Po stronie powstańców walczyli zaś ochotnicy z wielu krajów Europy, m.in. T. Kościuszko i K. Pułaski. Walczący otrzymywali również pomoc ze strony solidaryzujących się z nimi państw. docierała żywność i amunicja

Walki wciąż toczyły się niepomyślnie dla Amerykanów, aż do zwycięstwa pod Yorktown w 1781 roku. Traktat pokojowy podpisano w Paryżu. Strona pokonana uznała niepodległość USA, została również pozbawiona części ziem, które przejęła od Francji w czasie wojny siedmioletniej (1756-63).

5.Konstytucja Stanów Zjednoczonych: była aktem konsolidującym różnorodne interesy. Wykształcieły się dwa stanowiska w sprawie organizacji kraju:

  • republikanie (głównie przedstawiciele biedniejszych stanów) opowiadali się za luźnym związkiem stanów, przeciwko silnej władzy centralnej. Stany miały być politycznie niezależne
  • federaliści: pragnęli silnej władzy centralnej i mocnego państwa federacyjnego

Konwent Konstytucyjny zebrał się w Filadelfii w maju 1787. 17 lipca uchwalono konstytucję, starającą się pogodzić silną władze centralną z odrębnymi kompetencjami władz stanowych:

  • na mocy konstytucji Stany Zjednoczone stawały się federacją
  • władze centralne ustanowiono według trójpodziału władzy
  • władzę ustawodawczą stanowił dwuizbowy kongres (Senat i Izba Reprezentantów)
  • władzę wykonawczą powierzono prezydentowi. Miał on bardzo duże kompetencje: cywilne i wojskowe, mianował rząd (sekretarz stanu), odpowiedzialnych przed sobą. Sprawował urząd przez czteroletnią kadencję.
  • władzą sądowniczą jest Sąd Najwyższy, kontroluje on zgodność praw z konstytucją. Jego członkowie byli powoływani przez prezydenta, ale ze względu na to, że SN mógł rozstrzygać spory między organami władzy, Senat musiał wyrazić zgodę na kandydata

Cechy konstytucji: jest aktem spójnym i do dzisiaj obowiązującym po wprowadzeniu kilkunastu poprawek. W pierwotnej wersji miała być w pełni liberalno-demokratyczna (projekt przewidywał zniesienie niewolnictwa). W wersji uchwalonej była raczej burżuazyjno-demokratyczne, ograniczając prawa niektórym grupom ludności.