Insurekcja Kościuszkowska rozpoczęła się 1794 roku, oficjalnie 24 marca, zaś dowodził jej Tadeusz Kościuszko. Było to powstanie ogólnonarodowe przeciw carskiej Rosji, zaś przyczynami były:

  • II rozbiór Polski, który osłabił państwo pod względem wojskowym i politycznym,
  • Polacy nie chcieli być państwem buforowym,
  • rządy Targowicy (sprzedawczyków i targowiczan osądzono 23 kwietnia),
  • chciano powstania ogólnonarodowego,
  • kryzys gospodarczy i upadek polityczny, bezrobocie oraz ogólne zubożenie,
  • Polacy chcieli korzystać z Konstytucji 3 Maja,
  • Polacy chcieli odzyskać granice narodu polskiego,
  • bezpośrednią przyczyną była działalność ambasadora carskiego, który kontrolował działania królewskie i zadecydował o redukcji wojska, tym samym przyczynił się do zwiększenia bezrobocia,
  • w imię wolności Polaków,

Kościuszko wyszedł ranny z powstania i uwięziony w niewoli.