Dodaj do listy

Powstanie Listopadowe przyczyny, przebieg, skutki.

Przyczyny wybuchu Powstania Listopadowego:

  1. powstańcze dążenia, jakie tkwiły w Królestwie Polskim, a związane były z łamaniem przez cara konstytucji i ograniczaniem autonomii Królestwa Polskiego,
  2. napływające z Zachodu wieści o ruchach niepodległościowych,
  3. patriotyczne manifestacje,
  4. informacje o rewolucji lipcowej we Francji,
  5. przygotowanie przez cara interwencji przeciw Belgii i zamiarze uczestnictwa w niej polskich wojsk,
  6. zagrożenie dla młodych kadetów na czele z Piotrem Wysockim, iż zostanie wykryty ich spisek.

Przebieg - kalendarium:

  1. 29/30.XI.1830r.-rozpoczęcie powstania w Warszawie pod dowództwem poruczników: P. Wysockiego (część południowa miasta), P. Urbańskiego(Północ), J. Zalewskiego (centrum),
  2. w Warszawie stacjonowały polskie oddziały w liczbie 10 tysięcy i carskich w sile 6 tysięcy,
  3. sygnałem do rozpoczęcia powstania miał być pożar browaru na Solcu
  4. niepowodzenie ataku na Belweder - ucieczka Wielkiego Księcia Konstantego,
  5. Piotr Wysocki Wysocki B. Prus Lalka, bohater epizodyczny; woźnica, wspierany finansowo przez Wokulskiego
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    przerywa wykłady w Szkole Podchorążych i wzywa do walki młodych oficerów,
  6. krótkie ale zwycięskie starcie z rosyjskim wojskiem i marsz w kierunku centrum na Arsenał,
  7. ludność Warszawy siekierami i łomami zdobywa Arsenał,
  8. chaos, na ulicach Warszawy panuje dezorganizacja,
  9. Rada Administracyjna (W. Sobolewski, ks. Drucki-Lubecki, ks. A. Czartoryski, J. U. Niemcewicz, J.Lelewel, gen. J. Chłopicki) opracowuje odezwę do ludu warszawskiego wzywającą go do "ładu i porządku",
  10. grudzień 1830 - walka w sprawie utrzymanie powstania pomiędzy Radą Administracyjną przeciwną powstańcom a młodymi oficerami, którzy popierali powstanie,
  11. gen. J. Chłopicki zostaje dowódcą polskich wojsk jakie stacjonowały w Warszawie,
  12. wycofanie się ze stolicy ks. Konstantego wraz z wojskiem na mocy zawartego porozumienia,
  13. 1.XII.1830r.- powstanie Towarzystwa Patriotycznego, w jego skład wchodzili: prezes Prezes J. Słowacki Kordian, bohater epizodyczny; obok Księdza przywódca spisku koronacyjnego, gaszący zapał młodych i nie podsuwający im efektywniejszych sposobów działania i rozwiązań
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    J.Lelewel, M. Mochnacki, Ks. Bronikowski, T. Krępowiecki, J. L. Żukowski. Najważniejszym celem Towarzystwa było nie dopuścić przez polskie władz do klęski powstania,
  14. 3.XII.1830r.- Rada Administracyjna przekształca się w Rząd Tymczasowy. Margrabia Aleksander Aleksander Homer Iliada, bohater drugoplanowy; Parys
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    Wielopolski zlikwidował Towarzystwo Patriotyczne,
  15. 5.XII.1830r.- gen. J. Chłopicki ogłasza się dyktatorem powstania,
  16. rozmowy polskiej delegacji z carem Mikołajem I w następujących kwestiach: respektowanie zasad konstytucji, zakaz stacjonowania w Królestwie carskich wojsk,
  17. przyłączenie się Litwy, Wołynia i Podola do powstania listopadowego. Powstanie listopadowe okazuje się walką nie o niepodległość ale o konstytucję,
  18. 18.XII.1830r.- ogłoszenie przez sejm powstania narodowego,
  19. 18.XII - 18.I.1831r.- trwa dyktatura Dyktatura rządy jednostki zazwyczaj nie oparte na żadnej formie prawnej, ale głównie na sile i nieograniczonej władzy. Dyktaturę może sprawować też jakaś grupa czy klasa społeczna (np. dyktatura wojskowa... Czytaj dalej Słownik historyczny Chłopickiego - jest tragiczna w skutkach, nie podejmowano odpowiednich przygotowań do działań zbrojnych, do zaopatrzenia walczących w broń i żywność,
  20. 18.I.1831r.- J. Chłopickiego oddaje urząd dyktatora w związku z brakiem woli ze strony cara na mediacje z powstańcami, na dyktatora powołany zostaje ks. Michał Radziwiłł,
  21. 25.I.1831r.- ponowne powstanie Towarzystwa Patriotycznego - zorganizowało ono wielką manifestację na cześć dekabrystów. Sejm ogłasza detronizację cara Mikołaja , władzę obejmuje 5-osobowy Rząd Narodowy (Ks. Czartoryski, St. Barzykowski, T. Morawski, W. Niemojewski, J. Lelewel)

Wojna polsko- rosyjska (luty- wrzesień 1831 roku):

  1. luty 1831r.- granice Królestwa Polskiego przekracza liczącą ponad 100 tysięcy żołnierzy rosyjska armia pod wodzą Iwana Dybicza. Celem strategicznym generała Dybicza był marsz na Warszawę, zajęcie stolicy do końca lutego, natychmiastowa i bezwarunkowa likwidacja powstania.
  2. 14.II.1831r.- miała miejsce bitwa pod Stoczkiem. Polskie oddziały pod dowództwem gen. J. Dwernickiego pokonały dywizję rosyjskiego gen. Gejsmara.
  3. 17.II.1831r.- rozegrała się bitwa pod Dobrem. Generał J. Skrzynecki po pięciogodzinnej walce zatrzymał marsz na Warszawę rosyjskich wojsk pod wodzą generała Rosena.
  4. 19.II.1831r.- krwawy bój pod Wawrem. Gen. J.Żymirski oraz P.Szembek prowadzą batalię z korpusem gen. Pahlena i Rosena
  5. 20.II1831r.- sejm wydał uchwałę, która przyznawała pensje rannym podoficerom i żołnierzom a także żonom poległych.
  6. 25.II.1831r.- toczyła się bitwa pod Grochowem. Armią polską dowodzili Ks. Radziwiłł ale faktycznie generał Chłopicki, który to podczas tej bitwy został bardzo ciężko ranny. Polskie oddziały wycofane zostały na Pragę.
  7. 26.II.1831r.- sejm wybrał gen. J. Skrzyneckiego na stanowisko naczelnego wodza. Gen. W. Chrzanowski został szefem sztabu, a gen. J. Prądzyński kwatermistrzem. Stanowisko gubernatora Warszawy objął Jan Krukowiecki, z Królestwa wycofały się carskie wojska.
  8. 3.III.1831r.- korpus gen. Dwernickiego zajął Lublin i Zamość. Wojska rosyjskie udają się w kierunku ujścia Wieprzy do Wisły, zamierzały w taki sposób wykonać manewr przejścia Wisły i ataku od południa na Warszawę.
  9. 30/31.III.1831r.- polskie oddziały rozgromiły 30 marca pod Wawrem siły gen. Gejsmara a 31 marca pod Dembem Wielkim zwyciężyły korpus gen. Rosena.
  10. 10.IV.1831r.- pod Iganiami rozegrała się zwycięska dla wojsk polskich bitwa pod dowództwem gen. I. Prądzyńskiego.
  11. 12-19.V.1831r.- plan ofensywy gen. Prądzyńskiego w kierunku północno -wschodnim w celu rozbicia rozlokowanych pod Śniadowem gwardii rosyjskich, zostaje zmarnowany przez kunktatorstwo Skrzyneckiego
  12. 26.V.1831r.- z winy Skrzyneckiego wojska polskie poniosły klęskę pod Ostrołęką. Skrzynecki dał się podejść rosyjskim siłom. Zmarnowana została kolejna szansa.
  13. 4.VII.1831r.- carskie wojska pod dowództwem feldmarszałka Iwana Pastkiewicza udają się w kierunku Pułtuska i Płocka.
  14. 13.VII.1831r.- polskie oddziały na Litwie pod dowództwem Adama Giełguda i Dezyderego Chłopowskiego przechodzą pruską granicę i oddają broń.
  15. 10/11.VIII.1831r.-Towarzystwo Patriotyczne ogłasza 58-pytań. Zawierały one zarzuty wobec naczelnego wodza - Skrzyneckiego. Sejm usunął go ze stanowiska. Powołał na to miejsce gen. H. Dembińskiego, on także nie rozpoczął zaczepnych działań.
  16. 15.VIII.1831r.- doszło do zamieszek w Warszawie. Ludność wtargnęła do aresztu na Zamku i dokonała samosądu, wieszając oskarżonych o zdradę więźniów. Ginie gen. Jankowski. Kolejnym wodzem powstania został gen. K. Małachowski a gen. J. Krukowiecki prezesem Rządu Narodowego. Krukowiecki dążył do układów z Paskiewiczem, rozwiązania Towarzystwa Patriotycznego oraz kapitulacji powstańców.
  17. na Lubelszczyznę zostało skierowane 20 tysięcy polskich żołnierzy pod dowództwem generała Girolamo Ramorino
  18. 6.IX.1831r.- Pastkiewicz zaatakował Warszawę od strony Woli. Zginęli wówczas gen. Julian Julian G. Zapolska Żabusia, bohater epizodyczny; narzeczony Marii, kochanek Żabusi.
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
    Ordon i obrońca Woli -gen. Józef Sowiński.
  19. 8.IX,1831r.- Warszawa Warszawa stolica Polski położona w centralnej części Niziny Mazowieckiej nad Wisłą. Liczy 1,6 mln mieszkańców.
    Czytaj dalej Słownik geograficzny
    skapitulowała. Akt kapitulacji podpisał Małachowski, natomiast sejm oraz rząd na czele z prezesem B. Niemojewskim wyjeżdżają ze stolicy. Rozpoczyna się agonia powstania, pomiędzy oddziałami nie ma już łączności.
  20. 5.X.1831r.- polskie wojsko (20 tysięcy ludzi) na czele z ostatnim przywódcą powstania listopadowego gen. Maciejem Rybińskim przekracza pruską granicę pod Brodnicą, następnie oddaje broń. 9.X kapituluje twierdza Modlin a 21.X Zamość.

Przyczyny upadku powstania listopadowego:

  1. brak wsparcia ze strony chłopów, stanowiących wówczas większą część polskiego społeczeństwo a także ze strony niemiecko-żydowskiej mniejszości narodowej, która zawsze pozostawała obojętna wobec suwerenności oraz wolności Polski.
  2. brak zgody co do strategii prowadzenia walki przez dowódców powstania.
  3. zupełny brak jedności w czasie obrad sejmu - ścieranie się lewicowo - konserwatywnych tendencji dotyczących sposobu prowadzenia walki.
  4. niewiara w sukces powstania, szukanie wszelkich dróg aby je zakończyć. Jeżeli wielki Napoleon Napoleon G. Orwell Folwark zwierzęcy; bohater główny
    W znaczeniu dosłownym: Jest młodym knurem rasy Berkshire, obdarzonym talentem przywódczym. Z powodu swojego dzikiego wyglądu wzbudzał respekt. Od...
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
    nie zdołał pokonać Rosji mając tylu sprzymierzeńcach, jak więc ma to się udać małej Polsce.
  5. zbyt duże rozbieżności w uzbrojeniu i liczebności wojsk (200 tys. żołnierzy rosyjskich wobec 100 tys. polskich).

Skutki Powstania Listopadowego:

  1. car Mikołaj I zlikwidował Konstytucję, a na jej miejsce wprowadził Statut Organiczny, który pozostawiał Radę Administracyjną i Radę Stanu.
  2. Statut Organiczny dawał Polakom ograniczoną nietykalność osobistą oraz wolność wyznania.
  3. Królestwo Polskie utraciło: rząd, sejm, armię i stało się "nierozdzielną częścią Rosji".
  4. wprowadzono stan wyjątkowy, który trwał do 1914r.
  5. wszelkie polityczne przestępstwa miały podlegać sądom wojskowym.
  6. namiestnikiem Królestwa Polskiego car mianował feldmarszałka Iwana Paskiewicza, któremu nadał tytułu książęcy za zdobycie Warszawy w 1831r.
  7. na terytorium Królestwa Polskiego przebywało 100 tysięcy rosyjskiego wojska.
  8. majątki powstańców zostały skonfiskowane a następnie przekazane do Rosji, całe szlacheckie rodziny wywożono w głąb carskiej Rosji albo odbierano im szlachectwo za obronę polskości.
  9. zbudowano Cytadelę, tam w pawilonie X przetrzymywano więźniów politycznych, których Komisja Śledcza skazywała na katorżnicze roboty.
  10. w 1837r. wprowadzono podział na gubernie według rosyjskiego systemu, a od 1847r. obowiązywał carski kodeks karny.
  11. zamiast złotówek nakazano używać rubli.
  12. zamknięte zostały uczelnie wyższe: Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Wileński - młodzież została zmuszona kształcić się na rosyjskich uczelniach
  13. zlikwidowano Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
  14. wszczęto zdecydowaną walkę z rzymsko-katolickim Kościołem. Rozwiązano praktycznie wszystkie klasztory. Ograniczono liczbę istniejących szkół zakonnych,.
  15. 1839r.- Kościół greko-katolicki dzięki metropolicie kijowskiemu Józefowi Siemaszko Siemaszko T. Konwicki Bohiń, bohater epizodyczny; ksiądz proboszcz, Białorusin, pszczelarz, zaprzyjaźniony z Heleną, poczciwy, dobroduszny. Przeniesiony do Bujwidz niejako karnie, gdyż w poprzedniej parafii... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum włączono do Kościoła prawosławnego,.
  16. po klęsce powstania konsekwencje gospodarcze dla Królestwa Polskiego były następujące:
    • nowa taryfa celna - rosyjskie towary przywożone do Królestwa posiadały bardzo niskie cła, a towary polskie wwożone do Rosji bardzo wysokie nawet do 16%. Granicę celną zniesiono dopiero w 1851 r.
    • zahamowanie przemysłu włókienniczo-tekstylnego w Żyrardowie i Łodzi,
    • zaczęto wprowadzać oczynszowanie Oczynszowanie w gospodarce feudalnej było to zwolnienie chłopów z odrabiania pańszczyzny w zamian za roczną (bądź kwartalną, miesięczną) opłatę za dzierżawienie gruntu.
      Od XVI w. oczynszowanie było...
      Czytaj dalej Słownik historyczny
      chłopstwa, spowodowało to zróżnicowanie wsi bowiem, ci którym nie starczało na opłatę czynszu tracili gospodarstwa a następnie powiększali miejski plebs.
  1. w latach 1845-48 wybudowano Kolej Warszawsko-Wiedeńską. Połączyła ona Warszawę - Częstochowę - Kraków - Wrocław i Wiedeń.