Spośród państw, stworzonych na gruzach imperium rzymskiego w V i VI wieku, najsilniejsze było państwo Franków. Jego potęga została zbudowana przez Klodwiga, który pod koniec V wieku przyjął chrzest. Ziemie wchodzące w skład państwa Franków nie stanowiły jednak jedności. Dochodziło do starć między spadkobiercami Klodwiga i do dalszego rozdrobnienia państwa.

Taka sytuacja sprawiała, że wzrastało znaczenie możnowładztwa. Jeden z rodów, zwany Karolingami, doszedł wówczas do największego znaczenia w państwie.

W połowie VIII wieku, jeden z przedstawicieli rodu - Pepin Krótki uzyskał koronę usankcjonowaną przez samego papieża.

Największe sukcesy dynastii karolińskiej przypadają na rządy Karola Wielkiego (772-804) .

Władca ten przez 30 lat prowadził wojnę z Sasami, by włączyć ich ziemie do swojej monarchii. W 800 roku w Rzymie, papież Leon III dokonał koronacji Karola Wielkiego na cesarza rzymskiego. Odnowiono w ten sposób cesarstwo na Zachodzie.

W 843 roku podpisano w Verdun traktat, w którym dokonano podziału monarchii po śmierci Karola Wielkiego, między trzech jego synów.

Karol Łysy otrzymał tereny dzisiejszej Francji, Ludwik niemiecki obszar na wschód od Renu czyli obecne Niemcy, natomiast Lotar tereny dzisiejszych północnych Włoch, Alzację i Lotaryngię. Podział ten dał początek obecnej Francji i Niemcom.

POJĘCIA:

FEUDALIZM - ustrój społeczno - polityczny rozpowszechniony w Europie średniowiecznej,

polegający na osobistych zależnościach pomiędzy ludźmi, z których jedna strona uznaje zwierzchnictwo drugiej , w zamian za nadanie urzędu lub nadanie ziemskie.

LENNO - ziemia nadana przez seniora wasalowi (lennikowi). Korzystanie z ziemi było uwarunkowane pełnieniem przez wasale służby rycerskiej i wierności seniorowi.

SENIOR - W Europie średniowiecznej, osoba zwierzchnia, która na mocy umowy przejmowała zwierzchnictwo na wasalem, chronił go i otaczał opieką.

WASAL - W Europie średniowiecznej , osoba oddająca się podpiekę, w zależność, potężniejszemu od siebie w zamian za wierność i posłuszeństwo.

Słowianie.

Zaliczają się do ludów indoeuropejskich. Około II wieku opanowali tereny w dorzeczu Wisły, Warty i Dniepru. W wyniku dalszej wędrówki po Europie ludy słowiańskie podzieliły się na trzy grupy:

  1. Zachodnią tzn. plemiona na ziemiach polski, Czech, Łużyc, Moraw i Słowacji.
  2. Wschodnią tzn. plemiona ruskie
  3. Południową tzn. plemiona Serbów, Chorwatów, Słoweńców

Religia Słowian to politeizm. Naczelnym bóstwem był bóg Perun, obok niego znany był Swarożyc - Daćbóg, bóg słońca. Wielką odgrywały opiekuńcze bóstwa plemienne. Słowianie długo nie budowali bogom świątyń , czcili ich na wzgórzach, w gajach i pod świętymi drzewami. Wiadomości o posągach bogów pochodzą z X-XI wieku.

Struktura Słowian

Duże znaczenie wśród Słowian odgrywał ród, złożony z kilku spokrewnionych ze sobą rodzin. Rody łączyły się we wspólnoty sąsiedzkie. Kilkanaście takich wspólnot tworzyło plemię - najwyższą formę organizacji. Najważniejsze decyzje zapadały na wiecu, czyli zgromadzeniu dorosłych członków plemienia.

Państwo Wielkomorawskie - W pierwszej połowie IX wieku doszło do zjednoczenia plemion morawskich. Stolicą państwa był Welehrad. Około 865 roku książę morawski Rościsław przyjął prawdopodobnie chrzest. Zwrócił się do Bizancjum, prosząc o przysłanie misjonarzy znających język słowiański. Na tych terenach rozpoczęli więc działalność Cyryl i metody.

Państwo zostało rozszerzone za czasów panowania następcy Rościsława - Świętopełka. Podbił on Czechy, Śląsk i ziemię Wiślan. Państwo Wielkomorawskie zostało rozbite w 906 roku przez Węgrów, którzy pojawili się nad Dunajem na przełomie IX i X wieku.

Powstanie państwa polskiego.

Najważniejsze plemiona na ziemiach polski w IX wieku:

Wiślanie ( Małopolska), Ślężanie (Śląsk), Polanie ( Wielkopolska), Mazowszanie (Mazowsze), Pomorzanie ( Pomorze).

Plemiona te zostały zjednoczone przez Polan, którzy podbili ich ziemie. Od nazwy tego plemienia pochodzi nazwa naszego kraju. Pierwszym księciem Polski, poświadczonym historycznie był Mieszko I ( ?-992). Władca ten powiększył obszar państwa podbijając Wielkopolskę, Kujawy, Małopolskę i Śląsk. Prowadził walki z Wioletami.

Największym osiągnięciem było przyjęcie w 966 roku chrztu z rąk czeskich.

Krok ten był niesłychanie korzystny dla kraju Mieszka, oznaczał bowiem wzmocnienie pozycji Polski w Europie, a także pozwalał uniknąć przymusowej chrystianizacji, która groziła nam z sąsiednich Niemiec.

Nowa religia niosła ze sobą szansę na rozwój ziem polskich. Była szansą na stworzenie nowoczesnego państwa, gdyż wraz z przybyłymi tu księżmi pojawiła się łacina. Język ten był uniwersalnym językiem chrześcijańskiej Europy. Dzięki umiejętnościom pisania i czytania pojawiła się kancelaria książęca.

Rodziła się też szansa na scalenie różnych pod wieloma względami dzielnic tworzącego się państwa polskiego. Należy jednak pamiętać o tym, że rok 966 jest tylko symboliczną datą chrystianizacji Polski. Nowa religia stała się znana jedynie dla wąskiego otoczenia Mieszka I.

Reszta kraju pozostawała nadal pogańska i musiało upłynąć wiele dziesięcioleci zanim chrześcijaństwo było powszechnie znane i wyznawane.

Polska była w tym czasie państwem patrymonialnym, co oznacza że książę był właścicielem swego państwa. Aby zapewnić mu bezpieczeństwo utrzymywał drużynę czyli ówczesne wojsko. Sprawował też sądy, nadawał ziemie.

Najważniejszymi urzędnikami w państwie mieszka byli:

PALATYN - dowódca wojsk i niejako zastępca księcia

KANCLERZ - prowadził kancelarię księcia.

CZEŚNIK - miał pod opieką zaopatrzenie dworu, piwnice panującego

DRUŻYNA - podstawowa siła zbrojna księcia, pozostająca na jego utrzymaniu.

Podstawą utrzymania ludności kraju Mieszka było rolnictwo i hodowla bydła.

Bolesław Chrobry (992 - 1025)

Aby zapanować nad krajem musiał toczyć wojnę z przyrodnimi braćmi i macochą, która zakończyła się wypędzeniem ich z kraju.

Po zwycięstwie Bolesław starał się kontynuować politykę swego ojca, utrzymując dobre stosunki z cesarstwem

1000 rok - zjazd w Gnieźnie.

Do grobu świętego Wojciecha przybył sam cesarz Otto III.

Wizyta zaowocowała założeniem w Gnieźnie arcybiskupstwa, zaś w Krakowie, Kołobrzegu i Wrocławiu biskupstw. Arcybiskupem został brat męczennika Radzym - Gaudenty.

Zjazd w Gnieźnie był też ważnym, politycznym wydarzeniem. Przybyły cesarz Otto III spotkał się z Bolesławem i ofiarował mu włócznię św. Maurycego oraz diadem. Gest ten oznaczał wywyższenie polskiego księcia i być może zgodę na koronację. Bolesław zrewanżował się cesarzowi wręczeniem relikwii św. Wojciecha.

Wojna Bolesława z Henrykiem II.

Wojna trwała z przerwami od 1002 do 1018 roku. Działania zbrojne toczyły się na ziemiach obu państw. Bolesław opanował nawet przejściowo Czechy, zajął Milsko, Łużyce i Miśnię. Z kolei wojska Henryka dotarły aż pod Poznań, ale go nie zdobyły. Ostatecznie konflikt, który można podzielić na trzy etapy zakończył się sukcesem Polski. Zawierając w 1018 roku pokój w Budziszynie postanowiono, że do państwa Bolesława włączone zostaną Milsko i Łużyce. Wojna była niesłychanie kosztowna i wyniszczająca. Wobec tej sytuacji Bolesław zorganizował łupieżczą wyprawę na Ruś Kijowską, docierając ze swoimi wojami aż do bram Kijowa ( 1018 rok)

Wyprawa ta zaowocowała przyłączeniem do Polski Grodów Czerwińskich.

W 1025 roku Bolesław koronował się na króla Polski.

Mieszko II

Mieszko II kontynuował politykę swego ojca, jednakże jego rządy zakończyły się katastrofą. W 6 lat po koronacji tj. w 1031 roku spadł na Polskę równoczesny najazd sąsiadów: cesarza Konrada II i księcia kijowskiego Jarosława Mądrego. Polska straciła swe nabytki: Milsko i Łużyce (na rzecz Niemiec) i Grody Czerwińskie (na rzecz Rusi).

Mieszko zmuszony został do ucieczki z Polski, zaś rządzący w tym czasie jego brat Bezprym odesłał do Niemiec insygnia koronacyjne. Mimo, iż Mieszko II powrócił później do kraju nie udało mu się już odzyskać korony, a także utraconej samodzielności.

1039 rok - najazd czeski na Wielkopolskę , bunt pogański w Polsce.

Kazimierz Odnowiciel

Powrócił z Węgier rok później, a dzięki wsparciu cesarza Henryka VII odzyskał Małopolskę i Wielkopolskę. Na skutek ogromnych zniszczeń w tej drugiej z dzielnic, siedzibę władców przeniesiono do Krakowa. Sukcesem Kazimierza zwanego Odnowicielem było odzyskanie Śląska w 1050roku. Nie udało się mu jedna odzyskać korony co było spowodowane uzależnieniem polskiego władcy od cesarza.

Bolesław Śmiały

Postawił sobie ambitne cele: wzmocnienie pozycji Polski wobec sąsiadów i odzyskanie korony królewskiej.

Jego rządy przypadają na czasy sporu papieża Grzegorza VII z cesarzem Henrykiem IV.

Poparcie dla papieża zaowocowało koroną, którą Bolesław przyjął w 1076 roku. Niestety konflikt z biskupem krakowskim Stanisławem i jego śmierć spowodowały, że Bolesław Śmiały musiał uciekać z Polski i szukać schronienia na Węgrzech, gdzie zmarł w 1079 roku.

Niestety nie znamy dokładnie przyczyn sporu króla z biskupem, możemy się jedynie domyślać, że skazanie Stanisława na śmierć stało się przyczyną buntu możnych polskich, którzy przyczynili się do obalenia króla.

Przejęcie rządów przez brata Bolesława - Władysława Hermana oznaczało kolejny upadek znaczenia Polski.

Wobec słabości księcia do głosu doszli możni. Wymusili oni na Władysławie podział Polski między jego synów: Zbigniewa i Bolesława. Starszy, Zbigniew otrzymał Wielkopolskę i Kujawy, a młodszy zaś ziemię krakowską, sandomierską i Śląsk. Władysław zostawił dla siebie Mazowsze i zwierzchnią władzę.

Po śmierci ojca doszło do wojny domowej (1107 - 1109). Mimo, iż Zbigniew uzyskał poparcie samego cesarza Henryka V, zwycięstwo przypadło młodszemu z braci. Po tryumfie Bolesław dopuścił się strasznej zbrodni. Mimo obietnicy przebaczenia dla pokonanego brata, rozkazał go uwięzić a następnie oślepić. Śmierć Zbigniewa sprawiła, że chcąc myśleć o zachowaniu władzy Bolesław zmuszony został do odprawienia pokazowej pokuty o ogromnych danin na rzecz Kościoła. Prawdopodobnie, na pamiątkę tych wydarzeń, książę Bolesław zyskał przydomek "Krzywousty".

Rządy księcia Bolesława to czasy uporczywych walk o Pomorze. Krzywousty w ciągu 20 - letnich walk wyprawiał się tu wielokrotnie, dzięki czemu do Polski włączono w 1116 roku Pomorze Gdańskie, a w latach 1121 - 1122 Pomorze Zachodnie, gdzie lennikiem Bolesława został miejscowy władca Warcisław.

Przed swoją śmiercią Bolesław Krzywousty postanowił, aby po jego śmierci kraj podzielono między synów. Wolę księcia spisano w specjalnym dokumencie, który często jest nazywany "Testamentem". Najstarszy z braci miał zostać seniorem i posiadać władzę zwierzchnią nad pozostałymi. Obok swojej dzielnicy otrzymywał dzielnicę senioralną, która była niepodzielna i niedziedziczna. Jemu podlegać miała polityka zagraniczna państwa jako całości, miał też rozstrzygający głos w razie sporów między braćmi. Wszystko to miało zapobiec walkom o władzę między synami Bolesława.

W 1138 rozpoczął się więc okres rozbicia dzielnicowego Polski.

Władysław - otrzymał Śląsk i dzielnicę senioralną,

Bolesław Kędzierzawy - Mazowsze i Kujawy,

Mieszko Stary - Wielkopolskę,

Henryk - ziemię sandomierską.

Niestety, wkrótce po śmierci ojca, jego synowie przystąpili do walki o pierwszeństwo w rządach.