Kampinoski Park Narodowy położony jest na terenie województwa mazowieckiego, w jego centralnej części, na zachód od stolicy. Park bezpośrednio sąsiaduje ze stolicą państwa co jest rzadkością w skali świata. Zajmuje on część pradoliny Kotliny Warszawskiej z dużym kompleksem leśnym Puszczy Kampinoskiej nazywanej "zielonymi płucami Warszawy".

Krajobraz parku jest urzekający

www.ga.com.pl/kampin2.htm

HISTORIA

Pierwsze działania mające na celu utworzenie na tym obszarze parku przypadają na lata 20-te XX w. Szczególnie intensywnie idea ta była propagowana przez Romana i Jadwigę Kobendzów zajmujących się badaniami florystyczno - fitosocjologicznymi i geomorfologiczno-geologicznymi na tym obszarze. Lata 30-te XX w. zaowocowały utworzeniem pierwszych rezerwatów przyrody w Puszczy Kampinoskiej, którymi były Granica, Sieraków, Zamczysko. Współcześnie rezerwaty te posiadają większe powierzchnie i są ściślej chronione. Właściwy park narodowy powstał w 1959 roku a jego powierzchnia wynosiła wówczas 40 700 ha. Zasoby naturalne oraz ich ochrona w Kampinoskim Parku Narodowym zostały docenione na arenie międzynarodowej i w styczniu 2000 r. stały się rezerwatem biosfery UNESCO. Współcześnie park zajmuje powierzchnię 38 544 ha, z czego 68 ha znajduje się poza granicami województwa mazowieckiego. Stanowią one Ośrodek Hodowli Żubrów im. Prezydenta RP Ignacego Mościckiego w Smardzewicach k. Tomaszowa Mazowieckiego, który należy już do województwa łódzkiego. Ścisła ochrona obejmuje 4 638 ha podzielonych na 22 obszary natomiast strefę ochronną parku, czyli tak zwaną otulinę, stanowi 37 756 ha. Kampinoski Park Narodowy w 70 % stanowią lasy, głównie bory świeże, w których za gatunek lasotwórczy uznaje się sosnę. Za symbol parku uznaje się łosia.

WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA

Kampinoski Park Narodowy podpisał 15 kwietnia 1998 roku w Warszawie umowę jako siostrzany park amerykańskiego Indiana Dunes National Lakeshore. Park Narodowy Indiana Dunes National Lakeshore znajduje się nad jeziorem Michigan i zajmuje powierzchnię 5600 ha. Charakteryzuje się bardzo zróżnicowanym krajobrazem od ruchomych wydm u brzegu jeziora przez prerią po obszary bagienne z bogactwem ptactwa wodnego. Oba siostrzane parki posiadają zbliżoną do siebie roślinność oraz położenie- w pobliżu wielkiego miast (Warszawa i Chicago). Muszą borykać się zatem z podobnymi problemami m.in. niekorzystnym wpływem urbanizacji, dużą liczbą turystów, zmniejszającymi się zasobami wodnymi. Podpisana między parkami umowa, oprócz promowania współpracy międzynarodowej, pozwala zdobywać nowe doświadczenia i szkolić pracowników dzięki wymianie wiedzy i umiejętności.

BUDOWA GEOLOGICZNA I RZEŹBA

Ukształtowanie powierzchni parku miało miejsce w okresie plejstocenu, czyli ok. 12 tys. lat temu. Obszar ten, podobne jak cały nasz kraj, pokrywał wówczas ustępujący lądolód skandynawski. Rzeki, które płynęły z południa, napotykając na lodowe czoło zaczynały płynąć wzdłuż niego w kierunku zachodnim. Wyżłobione zostały wówczas szerokie doliny, które osiągały nawet 18 km szerokości, zwane pradolinami. Tak powstała również pradolina Wisły z terasami akumulacyjnymi. Na północy jeden z nich stanowi wysoką na ok. 20 m skarpę zwaną Równiną Płońską. Na południu również powstała skarpa, ale już nie tak wysoka, tworząca Równinę Błońską. Puszcza Kampinoska również położona jest na takim terasie, który tworzą piaski i żwiry rzeczne. Pod koniec plejstocenu na obszarach w pobliżu Pra-Wisły, wskutek działania procesów eolicznych, powstały wydmy. Mają one wysokość względną do 30 m i różnią się formami morfologicznymi, które mogą przyjmować postać łuków, paraboli, wałów, grzęd i zespołów wydmowych, przypominających małe łańcuchy górskie. W późniejszym okresie, ok. 12,5 tys. lat temu, roślinność utrwaliła te obszary wydmowe tworząc swoisty ewenement przyrodniczy zajmujący powierzchnię ok. 20 tys. ha. Dawne koryto Pra-Wisły zajęte jest obecnie przez obszary zabagnione. Współczesna Wisła zajmuje jedynie 1,5 km dawnej pradoliny. Nastąpiło wypłycanie się jej, gdyż zbiorniki stojące zaczęły wypełniać się osadami organicznymi. Na żyznym i wilgotnym podłożu szybko pojawiły się roślinny bagienne i szuwarowe. Obumarłe szczątki tych roślin utworzyły złoża torfowe, z których powstały torfowiska niskie. Niektóre z nich w późniejszym czasie zostały pokryte bagiennymi lasami olchowymi i brzozowymi. W ciągu ostatnich 200 lat naturalne warunki przyrodnicze na tym obszarze zostały zakłócone działalnością człowieka, który osuszał i zamieniał bagna na łąki i obszary pastewne.

Ewenementem parku są piaszczyste wydmy powstałe pod koniec plejstocenu www.mos.gov.pl/kzpn/pl/kamp_pl.htm

WODY

W okolicy Warszawy rzeki takie jak Wisła, Bug, Narew, Wkra i Bzura tworzą układ koncentryczny, dzięki czemu powstaje tutaj największy węzeł wodny w naszym kraju. Kampinoski Park Narodowy jest położony właśnie na tym obszarze węzłowym, co determinuje tam brak jezior. W XIX i XX wieku występujące tutaj obszary bagienne uległy melioracji i obecnie odznaczają się przesuszeniem. Największą rzeką przepływającą przez Kampinoski Park Narodowy jest Łasica, należąca do zlewni Bzury, która również została poddana melioracji.

ROŚLINNOŚĆ

Głównymi, naturalnymi zasobami florystycznymi w parku są rośliny naczyniowe, których liczba szacowana jest na 1100 gatunków, z których 61 jest chronionych. Należą do nich m.in.: chamedafne północna, wisienka kwaśna, zimoziół północny i wężymord stepowy. Osobliwość parku stanowi brzoza czarna. Oprócz roślin naczyniowych występują tutaj również liczne mszaki (115 gatunków) i porosty (50 gatunków). Bardzo ciekawy jest tutejszy kontrast krajobrazu, który tworzą wydmy z borami sosnowymi i grądami oraz bagna pokryte łąkami, turzycowiskami, zaroślami i lasami olchowymi. W parku można wyróżnić 50 zespołów roślinnych, z których 12 stanowią zespoły leśne. Materiał biologiczny, czyli sadzonki do odnawiania zasobów roślinnych, pozyskiwane są ze specjalnych szkółek leśnych prowadzonych przez park.

Bagna często porośnięte są lasami olchowymi

www.ga.com.pl/kampin2.htm

ZWIERZĘTA

Obszar parku ze współczesną doliną Wisły, w której znajdują się starorzecza, wyspy, piaszczyste łachy, łęgi i zarośla, stanowi bardzo ważne środowisko życia flory i fauny. Występują tu liczne gatunki zwierząt, których naliczono się ok. 16 tys. Najwięcej jest owadów, których naliczono się ponad 2 030 gatunków i ptaków w liczbie ok. 200 gatunków. Licznie reprezentowane są również gady (6 gatunków), płazy (13 gatunków) oraz ssaki (48 gatunków). Na terenie parku prowadzona jest również restytucja takich zwierząt jak: łoś - od 1951 r., bóbr - od 1980 r. oraz ryś - od 1992 r. Populacja łosia zwiększyła się tu tak bardzo, że niektóre osobniki zostały przeniesione w inne kompleksy leśne. Park zamieszkują 83 zagrożone gatunki zwierząt, które są wpisane do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt a także 280 gatunków podlegających ochronie gatunkowej. Z tego terenu opisano 19 gatunków zwierząt stanowiących nowość dla nauki i 14 gatunków nowych dla naszego kraju.

WALORY POZAPRZYRODNICZE

Bogata historia parku związana jest głównie z takimi wydarzeniami jak powstania narodowościowe w Polsce, o czym świadczą mogiły ich uczestników z roku 1863 oraz druga wojna światowa z cmentarzami wojennymi z 1939 roku, partyzanckimi z 1944-1945 roku a także licznymi mogiłami i pomnikami. Na cmentarzu Palmiry na obszarze parku spoczywają mieszkańcy Warszawy zamordowani przez Hitlerowców w okresie 1939-1943. Na obszarze parku znajdują się również cenne zabytki architektoniczne z gotycko-renesansowym kościołem obronnym z połowy XVI w., dworkiem i kościołem z końca XVIII w. w Brochowie, drewnianym kościołem z XVIII w. w Lipkowie, klasycystycznym dworem z XIX w. w Kampinosie oraz dworkiem w Żelazowej Woli, gdzie na świat przyszedł Fryderyk Chopin. Św. Maksymilian Kolbe założył w 1927r. w Niepokalanowie olbrzymi zespół klasztorny, który należy do największych na świecie i stanowi najważniejszą atrakcję kulturową parku. W parku uprawia się głównie turystykę krajobrazową, do której zaliczamy turystykę pieszą, rowerową, konną a w ziemie również narciarską Długość szlaków turystycznych w parku to 360 km szlaków pieszych i 200 km szlaku zwanego Kampinoskim Szlakiem Rowerowym. Ruch turystyczny obsługują również parkingi samochodowe, których jest na obszarze parku 15, pola wypoczynkowe oraz tereny biwakowe. Park posiada jeszcze jedną atrakcję turystyczną, którą stanowi zabytkowa kolej wąskotorowa z Sochaczewa. Wiosną i latem kolejka stanowi środek dojazdu do północno- zachodniej części parku a dokładnie do Wilcza Tuowskiego. W Sochaczewie znajduje się Muzeum Kolei Wąskotorowej będące największym tego typu muzeum w Europie. Park stanowi bazę wypadową dla mieszkańców Warszawy, którzy odwiedzają go głównie w weekendy i dni świąteczne.

EDUKACJA I MONITORING ŚRODOWISKA

Park organizuje również edukację poprzez Ośrodek Dydaktyczno - Muzealny w Granicy koło Kampinosu i Centrum Edukacji znajdujące się w Izabelinie. Zadaniami naukowymi zajmuje się Dział Nauki i Monitoringu Przyrody. Stacja bazowa Zintegrowanego Monitoringu Środowiska Przyrodniczego "Pożary" jest częścią krajowej sieci monitorującej środowisko.