Żuławy Wiślane zaliczane są do Pobrzeża Gdańskiego. Swoim zasięgiem obejmują obszar delty Wisły miedzy Mierzeją Wiślaną od strony północnej a wzniesieniami Elbląskimi od strony wschodniej oraz Pojezierzem Kaszubskim oraz Pojezierzem Iławskim od strony zachodniej i południowej. Żuławy rozciągają się na powierzchni około 2 000 km2. Pod względem wieku, Żuławy należą do najmłodszych polskich krain geograficznych. Powstały na przestrzeni kilku tysięcy lat, pod wpływem akumulacyjnej działalności rzeki Wisły w miejscu jej ujścia. Rzeka niosła ze sobą materiał skalny, który początkowo osiadał w Zatoce Gdańskiej

a następnie do odciętego mierzeją zalewu. Żuławy Wiślane posiadają rzeźbę cechująca się kształtem płaskiego stożka. Obszar Żuław jest zaliczany do obszarów równinnych o bardzo nielicznych przekształceniach. Charakterystyczną cechą Żuław jest występowanie dość licznej liczby depresji, zajmują ona aż 1/3 powierzchni Żuław. W okolicach Mierzei wiślanej istnieją również wydmy a we wschodniej części jezioro typu deltowego - Drużno. Drugim charakterystycznym elementem krajobrazu Żuław jest bardzo gest sieć rzeczna, zarówno ta wykształcona naturalnie jak i sztuczna. Funkcjonuje tu ponad 3 500 kanałów oraz 11 000 rowów melioracyjnych. Duża liczba korty jest spowodowane przez płynąca Wisłę, które dzieli się na dwie odnogi: Nogat oraz Leniwkę. Wody gruntowe występują bardzo płytko, są również wysoko zasolone, wody powierzchniowe są bardzo zanieczyszczone główne przez rozkładającą się substancję organiczną, taka sytuacja powoduje, że na obszarze Żuław panuje deficyt wody pitnej. Na Żuławach Wiślanych występują bardzo żyzne gleby, głównie mady, które występują na 85% powierzchni Żuław. Mady zalicza się do I oraz II klasy bonitacyjnej gleb. Oprócz madów występują jeszcze piaszczyste bielice oraz gleby torfowe, głównie wzdłuż rzek. Naturalna roślinność tego obszaru stanowią lasy łęgowe z olchami i topolami oraz łąki łęgowe. Występują również olsy, roślinność szuwarowa oraz torfowiskowa. Bardzo liczne gatunki ptaków. Pod względem gospodarczym jest to obszar przede wszystkim rolniczy. Główne miasta położone na obrzeżach Żuław to: Gdańsk oraz Elbląg. Żuławy Wiślane stanowią bardzo specyficzny typ krajobrazowy na terenie naszego kraju. Wyraźnie wyróżnia się od otaczających go obszarów, rzeźbą, siecią rzeczną oraz klimatem.

Żuławy powstały w wyniku gromadzenia się osadów rzecznych Wisły w miejscu ujścia jej odgałęzień: Nogatu, Szkarpowy oraz Martwej Wisły. Proces tworzenie się Żuław rozpoczął się po ustąpieniu lodowca z tych terenów, a trwa nieprzerwanie do dziś. Człowiek przyczynił się do powiększenia obszaru Żuław, rozpoczynając w XIII wieku intensywne prace melioracyjne. Powstał system kanałów i rowów odwadniających, usypywano również liczne wały, powstawały liczne poldery. To spowodowało, że obszar Żuław jest równinny a 28% powierzchni stanowią depresje, liczące do 1,8 m p.p.m.

Żuławy od zachodu graniczą z Pojezierzem Kaszubskim, od wschody z Wzniesieniami Elbląskimi. Od północnego-wschodu sąsiadują z Zalewem Wiślanym, od Zatoki Gdańskiej, obszar ten oddzielony jest przez przedłużający się pas Mierzei Wiślanej. Żuławy podzielone są na: Żuławy Gdańskie, Malborskie, Elbląskie. Warunki klimatyczne na Żuławach wyraźnie odbiegają od warunków panujących na obszarach sąsiednich. Panują tu nieco wyższe temperatury, większe nasłonecznienie i wilgotności (szczególnie w porze wiosennej). Gleby Żuław należ Ado jednych z najżyźniejszych w kraju, związane jest to z procesami powstawania Żuław, utworzonych z namułów rzecznych, na których powstają żyzne mady m.in. (darniowo-brunatne, próchnicze, glejowe) oraz gleby murszowe. Bardzo żyzne gleby oraz duża ilość cieków w postaci rzek oraz kanałów, powoduje, że jest to obszar bardzo korzystny dla rozwoju rolnictwa. Naturalnie na terenach Żuław występowały lasy łęgowe z wiązami polnymi, szypułkowymi, jesionami, dębami szypułkowymi, dereniem świdawa, trzmieliną, czarnym bzem. Na obszarach podmokłych rosną lasy olchowe z olchą, wierzbami, kruszyną, trzcinami, pisanką słodkogórz. Tego typu roślinność dziś zachowała się na nielicznych fragmentach Żuław, las łęgowy można zobaczyć w Lesie Mątowskim, o olchy nad Jeziorem Drużno. Roślinność charakterystyczna dla tego obszaru to szuwary, łąki oraz roślinność pływająca. Występująca dziś na obszarach Żuław roślinność, rozprzestrzenia się na tym terenie w wyniku prowadzonego odlesiania, odwadniania oraz synantropizacji.

Na terenie Żuław występują bardzo bogata fauna. Panujące na Żuławach warunki geomorfologiczne, wodne oraz florystyczne spowodowały, że teren ten stał się środowiskiem dla wielu ciekawych gatunków zwierząt. Duża ilość rzek i kanałów oraz niewielka powierzchnia leśna, sprawiają, że obszar Żuław jest szczególnie odpowiedni dla gatunków związanych z wodą i środowiskiem wodnym. Bezkręgowce wodne występujące na Żuławach są reprezentowane przez 24 gatunki rozwielitek - Cladocera, 17 gatunków oczlików - Copepoda, 38 gatunków wrotków - Rotatoria. Z gatunku pierścienic licznie występuje wyrostnica błotna - Stylaria lacustris. W strefie przydennej zbiorników wodnych tzw. bentosie występują najliczniej mięczaki - Mollusca, stanowią one 97% całej masy bentosu. W strefie tej występuje również: racicznicę zmienną - Dreissena polymorpha, szczeżuję wielka - Anodonta cellensis, rureczniki - Tubifex tubifex, rakiAstacus sp.

W strefie peryfitonu występują liczne gatunki: mięczaków - błotniarka stawowa - Limnea stagnalis, zagrzebka pospolita - Bithynia tentaculata, zatoczek - Planorbis sp., zawojka pospolita - Valva piscinalis, błotniarka uszata- Radix aricularia, liczne gatunki pijawek - Helobdella stagnalis i Herpobdella octoculata.

Występuje bardzo dużo owadów wodnych wśród najważniejszych jest: kałużnica czarnozielona - Hydrous piceus, pływaka żółtobrzeżka - Dytiscus latissimus, licznie gatunki nartników - Hydrometra sp. Żuławy to również bardzo dobre warunki dla ryb. Skład ichtiofauny, został w znacznym stopniu zmieniony w porównaniu ze stanem pierwotnym, głownie w wyniku prowadzonej w tym regionie gospodarki rybackiej m.in. na jeziorze Drużno. Dziś do najważniejszych gatunków ryb głownie z powodu gospodarczego zalicza się: szczupaka - Esox lucius, karasia - Carasius carasius, sandacza - Lucioperca sandra, węgorza - Anguilla anguilla, karpia - Cyprinus harpio, lin - Tinca tinta. Z gatunków odgrywających mniejsze znaczenie gospodarcze wymienić należy: okonia - Perca fluviatilis, płoć - Rutilus rutilus, wzdręga - Scardinius erythrophthalmus, ukleja - Alburnus alburnus, miętusa - Lota lota, jazgarza - Gymnocephalus cernuus, leszcz - Abramis brama.

Wśród płazów, dominują gatunki typowe dla herpetofauny Polski północnej. Występuje tu m.in.: traszka zwyczajna - Triturus vulgaris, traszka grzebieniastej - Triturus cristatus, kumaka nizinnego - Bombina bombina, ropuchy szarej - Bufo bufo, ropuchy zielonej - B. viridis, żaby wodnej - Rana esculenta, żaby jeziorowej - Rana lessone, żaby śmieszki - Rana ridibunda, żaby trawnej - Rana temporaria, żaby moczarowej - Rana arvalis. Gady reprezentowane są przez nieliczne gatunki m.in.: jaszczurkę żyworódkę - Lacerta vivipara, padalca -Anguis fragilis, zaskrońca - Natrix natrix.

Na Żuławach występują liczne gatunki ptaków, terenem najlepiej poznanym jest teren Jeziora Drużno. Występuje tu 207 gatunków ptaków, z czego 108 gniazduje na tym obszarze, kiedyś gatunków gniazdujących było znacznie więcej 165. Wśród gatunków ptaków lęgowych najliczniej występują: mewa śmieszka - Larus ridibundus, perkoz dwuczuby - Podiceps cristatus, kaczka krzyżówka - Anas platyrhynchos, głowienka - Aytha ferina, łyska - Fulica atra, kokoszka wodna - Gallinula chloropus, rokitniczka - Acrocephalus schoenobaenus, trzcinniczek - A. scirpaceus. Na obszarze tym gniazduj również takie gatunki, które znajdują się na europejskiej liście gatunków zagrożonych są to: krakwa - Anas strepera, zielonka - Porzana parva. Żuławy to również jeden z głównych obszarów znajdujących się na szlaku migracyjnym gatunków przelotnych ptaków. W okresie wiosenny i jesienny można tu spotkać gatunki m. in.: kaczek, gęsi białoczelnych - Anser albifrons, zbożowych - Anser fabakis, żurawi - Grus grus, siewkowatych - Charadriidae, sikor - Parus sp. W okresie zimy na obszarach Żuław można spotkać gatunki zimujące m.in.: gawrona - Corvus frugilegus, kaweki - Corvus monedula.

Z gatunków drapieżnych na Żuławach występują: błotniak stawowy - Circus aeruginosus, błotniak popielaty - C. pygargus, bielik - Heliaetus albicilla, orzeł przedni - Aquilla chrysaetos, orlik grubodzioby - A. clanga, pustułka - Falco tinnunculus, puszczyk - Strix aluco. Ssaki z grupy owadożernych oraz gryzoni występują w 16 gatunkach, przystosowanych do środowiska wodnego i wilgotnego. Na terenach Żuław, żyją m.in.: rzęsorek rzeczek - Neomys fodiens, ryjówka aksamitna - Sorex araneus, szczur wędrowny - Rattus norwegicus, karczownik ziemnowodny - Arwicola terrestris, piżmak - Ondatra zibethicus, norników - Microtus sp. Występują wszystkie gatunki krajowe mysz również badylarka - Micromys minutus. Bardzo liczna populacja zająca szaraka - Lepus europaeus. Ze zwierząt kopytnych występują: sarną - Capreolus capreolus, dzikiem - Sus scrofa, łoś - Alces alces. Ze zwierząt drapieżnych występują: lis - Vulpes vulpes, jenot - Nyctereutes procyonoides, wydra - Lutra lutra, kamionka - Martes foina, tumak - Martes martes, łasica - Mustela nivalis.

Występująca na Żuławach fauna oraz flora znalazła na tych obszarach dogodne warunki do rozwoju

i bytowania. Naturalny zagrożeniem dla żyjących tu zwierząt są częste wahania stanów wody, które mogą doprowadzić do zniszczeń miejsc lęgowych, gniazd oraz nor. Intensywny rozwój rolnictwa w tym rejonie, stosownie nawozów sztucznych oraz herbicyd…ów, spowodował, że wody na tym obszarze znajdują się poza klasyfikacją. Według profesora Drwala, ma to bardzo niekorzystny wpływ na ubogą herpetofauny tego obszaru. Odnotowuje się w ostatnim czasie coraz większy spadek liczby żab zielonych w tym regionie, główna tego przyczyną jest zamieranie skrzeku, który jest bardzo wrażliwy na zawartość nawozów sztucznych, szczególnie azotowych, pestycydów oraz środków chwastobójczych. Wysokie stężenie szkodliwych związków w wodzie, wywołuje również u wielu gatunków ryb, grzybicę skóry. Prowadzone na tym obszarze bardzo częste prace związane z melioracją, przyczyniają się do wymierania wielu gatunków. Tak stało się w przypadku kulika wielkiego oraz bataliona, gatunki te ustąpiły z tego obszaru w wyniku prowadzonych prac osuszania polderów. Podobnie stało się w przypadku populacji piżmaka. Na terenie Żuław funkcjonują trzy rezerwaty przyrody

w tym dwa ornitologiczne (Zatoka Elbląska i Jezioro Drużno) oraz trzy leśne (Parów Węgry, Mątowy, Las łęgowy nad Nogatem). Występują również trzy obszary krajobrazu chronionego (Środkowożuławski, Ujścia Nogatu, Rzeki Nogat). Obecnie trwają prace inwentaryzacyjne zasobów naturalnych, które mają rozpocząć proces wdrażania rolnictwa ekologicznego oraz zwiększenie powierzchni, obszarów objętych ochroną.