Mitologia - wojna trojańska

Wojna trojańska – streszczenie szczegółowe

Narodziny konfliktu

Tetyda, bogini morska, była obiektem uczuć wielu bogów, nawet Zeusa i Posejdona. Jednak przepowiednia głosiła, że jej syn przewyższy potęgą ojca. Aby uniknąć niebezpieczeństwa, bogowie zdecydowali, że Tetyda poślubi człowieka – Peleusa.

Na ich ślub zaproszono wszystkich bogów oprócz Eris, bogini niezgody. Eris zjawiła się nieproszona i, chcąc wywołać kłótnię, rzuciła wśród gości złote jabłko z napisem „Dla najpiękniejszej”. O jego posiadanie zaczęły rywalizować: Hera, Atena i Afrodyta.

Zeus, nie chcąc sam rozstrzygać sporu, polecił, aby o werdykt poproszono młodego pasterza Parysa.

Sąd Parysa

Parys, choć wychowywał się jako pasterz, był w rzeczywistości synem Priama i Hekabe, królewskiej pary Troi. Matka kazała niegdyś porzucić dziecko, ponieważ wieszczyła sen o żagwi palącej miasto, który odczytano jako zapowiedź tragedii związanej z narodzonym synem. Malca odnaleźli pasterze i uratowali.

Boginie obiecały Parysowi:władzę i bogactwo (Hera), mądrość i zwycięstwo w wojnie (Atena) oraz miłości najpiękniejszej kobiety świata –Heleny (Afrodyta).

Parys wybrał Afrodytę i oddał jej jabłko.

Następnie, dzięki zwycięstwu w igrzyskach, Parys został rozpoznany i wrócił na królewski dwór w Troi. Otrzymał zgodę na wyprawę do Sparty, gdzie gościnnie przyjął go król Menelaos. Gdy król wyjechał, Parys porwał Helenę i zabrał ją do Troi. Ten czyn stał się bezpośrednią przyczyną wojny.

Wyprawa Achajów

Brat Menelaosa, Agamemnon, król Myken, został wodzem wojsk achajskich. Zebrał największych herosów Grecji: Odyseusza, Ajasa, Diomedesa, Nestora, a przede wszystkim niewysławionego Achillesa.

Achillesa ukrywano przed wyprawą, bo przepowiednia głosiła, że zginie pod Troją. Odyseusz, udając kupca, rozłożył przed dziewczętami kosztowności i broń. Gdy tylko Achilles – przebrany w kobiece szaty – sięgnął po miecz, został zdemaskowany i namówiony do udziału w wyprawie.

Wojna dziesięcioletnia

Wojna ciągnęła się długo, także wskutek ingerencji bogów, sprzyjających raz jednej, raz drugiej stronie.

Gdy Agamemnon zabrał Achillesowi brankę Bryzeidę, heros uniósł się honorem i odmówił walki. Od tej chwili przewaga zaczęła przechylać się na stronę Trojan.

Pod nieobecność Achillesa jego przyjaciel Patroklos ruszył do boju w jego zbroi i poległ z rąk Hektora, syna Priama. Dopiero ta śmierć poruszyła Achillesa, który wrócił na pole bitwy. Zabił Hektora i zbezcześcił jego ciało, ciągnąc je za rydwanem.

Priam, ojciec poległego, udał się do obozu achajskiego i błagał Achillesa o wydanie syna. Poruszony cierpieniem starca Achilles oddał ciało, umożliwiając godny pochówek.

Niedługo potem sam Achilles zginął, trafiony strzałą Parysa w jedyne wrażliwe miejsce – piętę.

Upadek Troi

Po latach zmagań Grecy sięgnęli po podstęp. Na radzie Odyseusz zaproponował zbudowanie wielkiego drewnianego konia. Do jego wnętrza weszli najlepiej uzbrojeni wojownicy. Reszta armii pozorowała odpłynięcie.

Trojanie znaleźli konia przed bramami miasta. Mimo ostrzeżeń Laokoona i Kasandry uznali go za dar bogów. Wprowadzili go do miasta i rozpoczęli świętowanie.

Gdy nastała noc i Trojanie pogrążyli się we śnie, wojownicy ukryci w koniu opuścili schowek, otworzyli bramy i wpuścili powracającą potajemnie flotę achajską. Miasto zostało zdobyte i spalone.

Menelaos zabił Deifoba, drugiego męża Heleny, ale gdy zobaczył Helenę, przebaczył jej i zabrał ją z powrotem do Grecji.

Wojna trojańska – streszczenie krótkie

Bogini morska Tetyda poślubiła śmiertelnika Peleusa, ponieważ przepowiednia mówiła, że jej syn przewyższy potęgą swego ojca – bogowie obawiali się tego związku. Na ich weselu zjawiła się nieproszona Eris, bogini niezgody, i rzuciła złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”. O jego posiadanie spierały się Hera, Atena i Afrodyta. Zeus polecił, aby spór rozstrzygnął Parys – młody pasterz, który w rzeczywistości był porzuconym synem Priama i Hekabe, władców Troi.

Parys oddał jabłko Afrodycie, która obiecała mu miłość najpiękniejszej kobiety świata – Heleny, żony Menelaosa, króla Sparty. Wkrótce Parys, po zwycięstwie w igrzyskach trojańskich i po ujawnieniu swojego królewskiego pochodzenia, popłynął do Sparty. Nadużył gościnności Menelaosa i pod jego nieobecność porwał Helenę – to stało się przyczyną dziesięcioletniej wojny trojańskiej.

Wodzami wojsk greckich (Achajów) byli Agamemnon i Menelaos, a ich najpotężniejszym wojownikiem – Achilles, syn Tetydy i Peleusa, niemal odporny na ciosy poza jedynym słabym miejscem: piętą. Matka ukrywała go, by nie brał udziału w wojnie, lecz Odyseusz wydobył go z kryjówki sprytnym podstępem.

Do walk często ingerowali bogowie. Gdy Agamemnon odebrał Achillesowi brankę Bryzeidę, heros odmówił udziału w bitwie. Trojanie zaczęli odnosić sukcesy, a Hektor – najdzielniejszy z synów Priama – prowadził ich do zwycięstw. Dopiero śmierć Patroklosa, przyjaciela Achillesa, zmusiła bohatera do powrotu na pole walki. Achilles zabił Hektora i zbezcześcił jego ciało, ale gdy Priam błagał o wydanie zwłok syna, oddał je wzruszony cierpieniem starego króla.

Niedługo potem Achilles zginął trafiony strzałą Parysa w piętę. Zginął również sam Parys, a Helenę wydano za jego brata Deifoba.

Grecy zdobyli Troję dzięki podstępowi Odyseusza. Trojanom wydawało się, że Achaje odpłynęli, pozostawiając drewnianego konia. Mimo ostrzeżeń Kasandry wprowadzono go do miasta. Nocą ukryci w koniu wojownicy wyszli na ulice, otworzyli bramy i wpuścili resztę armii. Miasto zostało zdobyte i spalone.

Menelaos początkowo chciał ukarać Helenę, lecz pod wpływem Afrodyty przebaczył jej i zabrał ją z powrotem do Sparty.

Wojna trojańska – plan wydarzeń 

1. Przepowiednia głosi, że syn Tetydy będzie potężniejszy od swojego ojca.
2. Bogowie rezygnują z małżeństwa z Tetydą –bogini wychodzi za śmiertelnika Peleusa.
3. Na weselu pojawia się nieproszona Eris, bogini niezgody.
4. Eris rzuca złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”.
5. Hera, Atena i Afrodyta zaczynają spór o jabłko.
6. Zeus rozstrzygnięcie sporu powierza Parysowi, pasterzowi z góry Ida.
7. Parys otrzymuje obietnice od bogiń: władzy (Hera), mądrości (Atena) i miłości najpiękniejszej kobiety świata (Afrodyta).
8. Parys wybiera Afrodytę.
9. Tożsamość Parysa zostaje ujawniona –powraca on na dwór Priama jako królewski syn.
10. Parys wyrusza do Sparty, gdzie gości u Menelaosa.
11. Podczas nieobecności Menelaosa Parys porywa Helenę i ucieka z nią do Troi.
12. Związek achajski zbiera armię, by odzyskać Helenę – wodzem zostaje Agamemnon.
13. Według przepowiedni udział Achillesa jest warunkiem zwycięstwa Greków.
14. Odyseusz podstępem odnajduje ukrytego przez matkę Achillesa i przekonuje go do udziału w wyprawie.
15. Rozpoczyna się dziesięcioletnia wojna trojańska.
16. Agamemnon odbiera Achillesowi brankę Bryzeidę, wywołując jego gniew.
17. Achilles odmawia udziału w walce; przewaga przechodzi na stronę Trojan.
18. Patroklos ginie z rąk Hektora.
19. Zrozpaczony Achilles wraca na pole walki i zabija Hektora.
20. Achilles bezcześci ciało Hektora, wlekąc je za rydwanem.
21. Priam błaga Achillesa o ciało syna; Achilles wzrusza się i oddaje zwłoki.
22. Parys, z pomocą Apollona, zabija Achillesa, trafiając go w piętę.
23. Umiera także Parys – Helenę zostaje wydana za jego brata Deifoba.
24. Odyseusz wpada na pomysł budowy drewnianego konia.
25. Grecy pozorują odwrót, pozostawiając konia pod murami Troi.
26. Laokon i Kasandra ostrzegają Trojan, by nie przyjmowali konia – ich ostrzeżenia zostają zignorowane.
27. Trojanie wprowadzają konia do miasta i świętują rzekome zwycięstwo.
28. Nocą greccy wojownicy wychodzą z wnętrza konia i otwierają bramy dla reszty armii.
29. Troja zostaje zdobyta i spalona.
30. Menelaos zabija Deifoba i – pod wpływem Afrodyty — przebacza Helenie, zabierając ją z powrotem do Sparty.

Wojna trojańska – charakterystyka bohaterów

Tetyda – bogini morska, żona Peleusa, matka Achillesa. Z powodu przepowiedni, według której jej syn miał przewyższyć potęgą swojego ojca, bogowie zrezygnowali z małżeństwa z Tetydą i wydali ją za śmiertelnika. Chcąc uczynić Achillesa niezwyciężonym, zanurzyła go w wodach świętej rzeki Styksu. Trzymała go jednak za piętę, która pozostała jedynym wrażliwym miejscem jego ciała. Tetyda nie chciała, by syn uczestniczył w wojnie trojańskiej, dlatego ukryła go wśród cór królewskich na Skyros. Jej zamiary zostały udaremnione przez Odyseusza.

Achilles – najdzielniejszy z wojowników greckich, syn Tetydy i Peleusa. Półboskiego pochodzenia, niemal całkowicie odporny na ciosy poza piętą – jedynym nieosłoniętym miejscem. Początkowo ukrywany przez matkę, ostatecznie dołącza do wyprawy dzięki podstępowi Odyseusza. Jego gniew na Agamemnona, który zabrał mu brankę Bryzeidę, powoduje chwilowe wycofanie się z walki. Dopiero śmierć Patroklosa, jego najbliższego przyjaciela, przywraca go na pole bitwy. Achilles zabija Hektora i znieważa jego ciało, jednak pod wpływem rozpaczy Priama oddaje zwłoki trojańskiego bohatera. Ginie trafiony strzałą Parysa w piętę.

Parys – Syn Priama i Hekabe, książę Troi. Porzucony jako niemowlę z powodu przepowiedni mówiącej, że przyniesie zgubę miastu, wychował się wśród pasterzy. To jemu bogowie powierzyli rozstrzygnięcie sporu między Herą, Ateną i Afrodytą o złote jabłko. Obietnica Afrodyty –zdobycie miłości najpiękniejszej kobiety świata – sprawiła, że wybrał ją jako najpiękniejszą. Później, gościł u Menelaosa w Sparcie i złamał święte prawo gościnności, porywając Helenę. Stał się bezpośrednią przyczyną wybuchu wojny trojańskiej. To on zadał Achillesowi śmiertelny cios.

Agamemnon – Król Myken, brat Menelaosa, naczelny wódz wojsk achajskich. Postać ambitna, dumna i skłonna do konfliktów. Jego spór z Achillesem o Bryzeidę niemal przynosi Grekom klęskę, gdyż wojownik wycofuje się z walki. Agamemnon jest uosobieniem władcy, który uważa, że jego pozycja daje mu prawo do wszystkiego, nawet kosztem dobra wspólnego. Jednocześnie potrafi uznać swoje błędy i stara się przebłagać Achillesa, gdy sytuacja Greków staje się krytyczna.

Odyseusz – Król Itaki, jeden z najbystrzejszych wojowników po stronie Achajów. Słynie z mądrości i sprytu. To on podstępem odkrył ukrywającego się Achillesa. Jest autorem planu z drewnianym koniem, dzięki któremu Grecy zdobywają Troję po dziesięciu latach wojny. Odyseusz pojawia się również jako bohater oddzielnej epopei – „Odysei”, w której opisany jest jego powrót do ojczyzny.

Hektor – najdzielniejszy wojownik Troi, syn Priama i Hekabe, brat Parysa. Uosabia rycerskość, odpowiedzialność i miłość do ojczyzny. Ginie w pojedynku z Achillesem, broniąc miasta i pragnąc pomścić śmierć Patroklosa. Jego ciało zostaje zbezczeszczone przez Achillesa, lecz ostatecznie pochowane z należnymi honorami po wzruszającej prośbie jego ojca.

Eris – Bogini niezgody, odpowiedzialna za rozpoczęcie łańcucha wydarzeń prowadzących do wojny trojańskiej. Niezaproszona na wesele Tetydy i Peleusa, rzuca jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”, wywołując spór między Herą, Ateną i Afrodytą. Jej czyn staje się symboliczną przyczyną największej wojny mitologii greckiej.

Wojna trojańska – problematyka

Mit o wojnie trojańskiej przedstawia zarówno przyczyny konfliktu, jak i jego długotrwały przebieg, pokazując zależności między światem ludzi i bogów. Bezpośrednim powodem wojny jest porwanie Heleny, żony Menelaosa – króla Sparty – przez Parysa, księcia trojańskiego. Jednak głębszym źródłem konfliktu okazuje się spór bogiń o złote jabłko, który uruchamia lawinę wydarzeń prowadzących do upadku Troi.

Mit ukazuje:

Naturę ludzkich namiętności i ich konsekwencje

Miłość, pycha, zazdrość, pragnienie władzy czy zemsty stają się siłami napędowymi wojny.

• Parys kieruje się pożądaniem i egoizmem.
• Helena ulega bogini miłości, co sprowadza nieszczęście na oba narody.
• Agamemnon walczy nie tylko o honor brata, lecz także o swoją własną pozycję.

Heroizm i tragizm ludzkiego losu

Postaci takie jak Achilles i Hektor reprezentują ideał bohatera wojennego, ale jednocześnie pokazują tragizm wojny – każdy bohater ponosi ofiarę.

• Achilles symbolizuje nadludzką siłę, ale ma swoją jedyną słabość – „piętę Achillesa”.
• Hektor walczy w obronie swojej ojczyzny, choć wie, że Troja może upaść.

Wpływ bogów na losy ludzi

Mit podkreśla, że bogowie aktywnie ingerują w przebieg wojny, wspierając różnych bohaterów i kierując losami bitew zgodnie ze swoimi sympatiami i konfliktami.

Konflikt bogiń (Hera, Atena, Afrodyta) przenosi się bezpośrednio na ziemię.

Genezę frazeologizmów

Mit dostarczył językowi wielu stałych związków frazeologicznych, m.in.:

• pięta Achillesa – słaby punkt;
• koń trojański – ukryty podstęp; pozorne dobro kryjące zagrożenie.

Dzięki temu mit o wojnie trojańskiej nie tylko wyjaśnia wydarzenia mityczne, lecz także porusza tematy uniwersalne: odpowiedzialności, lojalności, zdrady, konsekwencji wyborów oraz niszczycielskiej mocy namiętności.