Przejdź na stronę główną Interia.pl

Zbrodnia i kara

Fiodor Dostojewski

Geneza utworu i gatunek

GENEZA: Zbrodnia i kara powstała w latach 1865-1866. Był to czas szczególnie trudny dla pisarza, odczuwał brak pieniędzy, żył w ciągłym napięciu, obawiając się, że trafi za długi do więzienia, męczyły go ataki padaczki. Mimo to pisarz z wielkim entuzjazmem pracował nad powstającą powieścią, a ciężkie warunki życia pobudzały jego wyobraźnię, tworzyły swoiste napięcie potrzebne, by powstało dzieło wyjątkowe.

Powieść ta jest wynikiem wieloletnich przemyśleń autora, rozwija, obecne już w innych utworach, problemy nurtujące pisarza - kryzys wartości, negacja ideałów, poszukiwanie nowych idei. Wiele kłopotów przysporzyła pisarzowi cenzura i wydawca - pismo „Russkij Wiestnik”, którego redaktorzy pilnowali, by w utworze nie znalazły się niemoralne i nieprawomyślne treści. Szczególnie nie odpowiadała im postać Raskolnikowa, więc autor musiał przeredagować i skrócić niektóre partie tekstu.

GATUNEK: Dostojewski jest twórcą nowego gatunku literackiego, czyli tzw. analitycznej prozy dialogowej, zwanej też wielogłosową. Na ten wyróżnik formalny utworów Dostojewskiego zwrócił uwagę w latach dwudziestych XX wieku rosyjski badacz literatury i filozof - Michał Bachtin.

Dialog u Dostojewskiego nie jest więc, jak w tradycyjnych opowiadaniach i powieściach, uzupełnieniem i wyjaśnieniem akcji, której rozwój podyktowany jest biegiem wydarzeń, lecz sam w sobie jest akcją, która prowadzi narrację i warunkuje istnienie innych postaci. Istnieć dla Dostojewskiego oznacza obcować z drugą osobą, a nawet z samym sobą, za pomocą wymiany zdań (stąd nawet monologi, na przykład Raskolnikowa, są właściwie dialogami). Brak dialogu to śmierć (Swidrygajłow popełnia samobójstwo, bo nie ma, nawet sobie, już nic do powiedzenia). W powieściach Dostojewskiego nieistotne są więc wydarzenia, ważni są natomiast tylko ludzie, którzy w ustawicznej, wielogłosowej dyspucie, analizując siebie i innych, coraz szybciej posuwają akcję, coraz dokładniej odsłaniają swe wnętrze wobec siebie i innych. Ten sposób rozwijania przebiegu wydarzeń, budujący poprzez analizę napięcie psychologiczne między postaciami, można by nazwać również teatralnym, gdyż stosowany jest przez autorów sztuk scenicznych.

Taki zabieg formalny stosowany przez Dostojewskiego po raz pierwszy w prozie, sprawia zapewne, że tak często po jego utwory sięgają reżyserzy teatralni i filmowi, by dzieła pisarza prezentować ze sceny czy też z ekranu.

Potrzebujesz pomocy?

Pozytywizm (Język polski)

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu.

Polityka Cookies. Prywatność. Copyright: INTERIA.PL 1999-2020 Wszystkie prawa zastrzeżone.