Zbrodnia i kara - czas i miejsce akcji
Czas w „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego trzeba podzielić na czas akcji i czas, o którym opowiada fabuła. Ten drugi jest zdecydowanie szerszy. Akcja powieści trwa w bardzo precyzyjnie określonym czasie – od siódmego lipca 1865 roku do 20 lipca 1865 roku. Chodzi tutaj więc o okres, który upływa od zabójstwa lichwiarki i jej siostry do momentu przyznania się Raskolnikowa na komisariacie do popełnienia tego czynu.
Jeśli chodzi o czas fabularny, to jest on dłuższy – przede wszystkim zamyka się dopiero w grudniu 1865 roku, ponieważ w epilogu dużo mówi się o procesie Rodiona, jego zsyłce na Sybir, aż do wyznania miłości Soni. W narracji znajdują się także informacje dotyczące innych bohaterów w tym samym czasie – matki Raskolnikowa, Duni, Razumichina. Warto jednak także pamiętać, że w przypadku wielu bohaterów mamy powroty do przeszłości – wspomina się o dawnych planach małżeńskich Rodiona, Swidrygajłow spowiada się ze swoich wcześniejszych grzechów. To znacznie rozszerza czas fabuły „Zbrodni i kary”.
Czas w „Zbrodni i karze” Fiodora Dostojewskiego to jednak nie tylko czas fabularny. To przede wszystkim czas historyczny, społeczno-polityczny. Dostojewski pokazuje przez Raskolnikowa i jego otoczenie ludzi konkretnej epoki, którzy musieli się zmagać z niewyobrażalną biedą. To historyczny portret wykluczonych, mieszkających w Petersburg w połowie XIX wieku.
Miejsce akcji to oczywiście Petersburg (okolice placu Siennego), ale nie ten znany z pięknych panoram i reprezentacyjnych krajobrazów, lecz najczęściej przestrzenie miejskie, o których rzadko się wspomina: ubogie mieszkania, brudne kamienice, obskurne pokoje. Najważniejsze miejsca akcji to mieszkanie samego Rodiona, lichwiarki, Marmieładowa, pokój Soni. Oprócz mieszkań dużo opisów dotyczy ulic i podwórzy, po których spaceruje Rodion. Często pojawiają się mosty. Petersburg jawi się tutaj jako miasto pełne smutku, szarości i biedy. Przestrzeń bardzo mocno współgra ze stanem emocjonalnym poruszających się po niej bohaterów.
W powieści pojawia się jednak drugie miejsce akcji – Syberia. Zaprezentowana zupełnie inaczej niż Petersburg. Mimo całej surowości zesłania, ubogiego więzienia i prostego szpitala to właśnie tutaj Rodion Raskolnikow przechodzi swoje duchowe zmartwychwstanie.
