Głową państwa, a jednocześnie osobą, sprawująca najwyższą władzę wykonawczą w Polsce, jest Prezydent. Po raz pierwszy, stanowisko to wprowadzała Konstytucja Marcowa, z roku 1921, a istniało ono aż do wczesnych lat powojennych. Ostatecznie jednak, w roku 1952, zostało ono zlikwidowane, a wszystkie dotychczasowe funkcje przejęła Rada Państwa. Dopiero przemiany roku 1989, zapoczątkowane obradami Okrągłego Stołu, doprowadziły do ponownego powołania prezydenta. Został nim Wojciech Jaruzelski.

Wydana w roku 1997 Konstytucja RP, mówi:

" 1. Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej jest najwyższym przedstawicielem Rzeczypospolitej Polskiej i gwarantem ciągłości władzy państwowej.

2. Prezydent Rzeczpospolitej, czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa oraz nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium".

Ponadto, cytowana ustawa zasadnicza mówi, że na urząd ten, kandydować może każdy obywatel, który ukończył 35 rok życia oraz posiada czynne prawo wyborcze. Jego kandydatura jest uznawana za ważną, jeżeli przedstawi on listę z podpisami przynajmniej 100 tysięcy obywateli. Wówczas poddawany jest postępowaniu lustracyjnemu, którego celem jest orzeczenie, czy nie był członkiem służb specjalnych Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, lub z nimi nie współpracował.

Wybory powszechne, składają się z dwóch tur, chyba, że jeden z kandydatów uzyska poparcie bezwzględnej większości spośród wszystkich, którzy wzięli udział w głosowaniu. Jeżeli to nie nastąpi, do drugiej tury przechodzi tylko tych dwóch, którzy w czasie pierwszego głosowania, uzyskali najwyższe poparcie. W wyborach prezydenckich, przeprowadzonych w roku 2005, do drugiej tury przeszli kandydat Pis Lech Kaczyński, oraz przedstawiciel Platformy Obywatelskiej Donald Tusk. Ostatecznie, zwyciężył ten pierwszy, uzyskując 54,04% poparcia.

Przysięgę prezydencką, nowo wybrany elekt, składa przed Zgromadzeniem Narodowym. Do jego kompetencji należy:

  • Zarządzanie wyborów parlamentarnych
  • Zwoływanie pierwszego posiedzenia Sejmu i Senatu
  • Inicjatywa ustawodawcza
  • Prawo weta wobec ustaw
  • Podpisywanie ustaw uchwalonych przez Sejm i zatwierdzonych przez Senat
  • Powoływanie Prezesa Narodowego Banku Polskiego (za zgodą Sejmu)
  • Powoływanie Rady Ministrów
  • Możliwość wysunięcia wniosku do Sejmu, o pociągnięcie do odpowiedzialności któregoś z Ministrów
  • W sprawach najwyższej wagi państwowej, objęcie funkcji głowy Rady Gabinetowej
  • Mianowanie sędziów
  • Mianowanie Prezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego, Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego
  • Posiadanie prawa do powołania jednego z członków Krajowej Rady Sądownictwa
  • Reprezentowanie kraju poza jego granicami
  • Podpisywanie umów i kontraktów międzynarodowych i ich zrywanie
  • Powoływanie i odwoływanie ambasadorów i przedstawicieli dyplomatycznych
  • Dowództwo nad siłami zbrojnymi w kraju
  • Możliwość zarządzania mobilizacji (częściowej lub powszechnej)
  • Decyzja o wprowadzeniu wojny i zawarciu pokoju lub rozejmu (ale tylko wtedy, gdy niemożliwe jest zebranie się sejmu)
  • Nadawanie obywatelstwa polskiego
  • Wręczanie odznaczeń państwowych
  • Nadawanie tytułów honorowych i naukowych